Pháp luật phải là hạ tầng của phát triển

Thực tế, việc hoàn thiện cũng như tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế đã được triển khai quyết liệt và đạt những kết quả nhất định. Tuy vậy, trong Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV của Đảng vừa qua đã thẳng thắn nhận định, hệ thống thể chế phát triển chưa đồng bộ, trở thành “điểm nghẽn của điểm nghẽn”.

Những điểm nghẽn này, theo ý kiến của một số chuyên gia, đó là tình trạng hệ thống pháp luật “phân mảnh”, nhiều văn bản pháp luật chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu thống nhất, khó thực thi. Còn có tình trạng văn bản, quy định không sát thực tế, gây khó khăn, thậm chí mang tính cản trở nhiều hơn là tạo điều kiện phát triển cho doanh nghiệp và tạo thuận lợi cho người dân. Một số chính sách thiếu minh bạch, thay đổi thường xuyên dẫn đến doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạch định kế hoạch dài hạn.

Vẫn tồn tại tình trạng “lợi ích nhóm” trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Thủ tục hành chính còn rườm rà, mang tính “xin - cho” tồn tại ở không ít lĩnh vực làm gia tăng chi phí tuân thủ, giảm năng lực cạnh tranh, giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư. Đặc biệt, việc phân cấp, phân quyền chưa thực sự gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực; chưa rõ ràng về trách nhiệm và chưa có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả phân cấp, thiếu chế tài gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ…

Để tháo gỡ các điểm nghẽn này, vấn đề cốt lõi là phải hoàn thiện thể chế phát triển, tập trung xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, ổn định và khả thi. Thay đổi từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, pháp luật phải trở thành hạ tầng của phát triển. Rà soát, loại bỏ các thủ tục hành chính không còn phù hợp; đơn giản hóa, chuẩn hóa quy trình thực hiện, đẩy mạnh thực hiện Chính phủ điện tử. Ngoài ra, cần xây dựng thể chế rõ ràng để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám tạo đột phá vì lợi ích chung; khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương theo hướng địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các định hướng chiến lược lớn là tiếp tục xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước, trong đó thể chế chính trị là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm, các thể chế khác là rất quan trọng… cho thấy tầm quan trọng đặc biệt và vai trò quyết định của thể chế đối với sự phát triển của đất nước.

Cho nên, như khẳng định trong bài viết “Quốc hội quyết tâm thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng - đưa chủ trương của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống” của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thì toàn bộ những định hướng đó phải được Quốc hội chuyển hóa thành hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi và ổn định.

Quốc hội xác định rõ chất lượng và tiến độ thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV chính là thước đo quan trọng nhất để đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ tới. Mọi chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết; mọi quyết định về phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công, quốc phòng, an ninh, đối ngoại… đều phải phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đã đề ra…

Là mỗi đạo luật được ban hành, mỗi quyết sách được thông qua phải thực sự xuất phát từ lợi ích chung, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân và phù hợp với tinh thần, mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng - bài viết nhấn mạnh.