Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng: Tri ân người có công bằng tình cảm, trách nhiệm và chính sách ngày càng toàn diện

Khẳng định mục tiêu xuyên suốt là chăm lo toàn diện sức khỏe, đời sống vật chất và tinh thần của người có công

Việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng trong dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026) không đơn thuần là một hoạt động lập pháp mà còn khẳng định một chân lý: sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và những người có công với cách mạng sẽ mãi được Tổ quốc khắc ghi bằng tình cảm, trách nhiệm và những chính sách ngày càng đầy đủ, nhân văn, để đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” luôn được tiếp nối bằng những hành động thiết thực trong mỗi giai đoạn phát triển của đất nước.

Trong nhiều năm qua, hệ thống chính sách ưu đãi đã góp phần chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của người có công. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đất nước, sự thay đổi về tổ chức bộ máy, cũng như những vướng mắc nảy sinh từ thực tiễn, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách là yêu cầu tất yếu.

Do đó, Pháp lệnh sửa đổi lần này đã kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời điều chỉnh những quy định không còn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và tháo gỡ những khó khăn trong quá trình công nhận cũng như thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công.

Quan trọng hơn, Pháp lệnh tiếp tục khẳng định mục tiêu xuyên suốt chăm lo toàn diện sức khỏe, đời sống vật chất và tinh thần của người có công và thân nhân; điều chỉnh chế độ ưu đãi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn; đồng thời bảo đảm người có công và gia đình người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú.

Điểm nổi bật của Pháp lệnh là tư duy “ghi nhận đầy đủ, tôn vinh đúng người, đúng công lao”. Nhiều năm qua, vẫn còn những trường hợp thực sự có cống hiến nhưng gặp khó khăn trong việc được công nhận do thiếu hồ sơ, giấy tờ bởi chiến tranh, thời gian hoặc hoạt động bí mật. Những “khoảng trống” ấy không chỉ là vấn đề thủ tục hành chính mà còn là nỗi trăn trở của nhiều gia đình người có công.

Việc bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định hoặc phân cấp cơ quan có thẩm quyền công nhận người có công trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có đủ căn cứ thực tiễn và lịch sử rõ ràng đã mở ra cơ chế linh hoạt, nhân văn hơn để giải quyết những tồn đọng kéo dài nhiều năm. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa tính chặt chẽ của pháp luật với tinh thần thấu hiểu thực tiễn và trách nhiệm đối với lịch sử.

Một sửa đổi giàu ý nghĩa khác là việc hoàn thiện điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh chết do vết thương tái phát. Thực tiễn cho thấy, nhiều thương binh nặng khi sức khỏe nguy kịch thường được gia đình đưa về nhà hoặc điều trị tại cơ sở nuôi dưỡng thay vì tiếp tục ở bệnh viện, dẫn đến không đáp ứng đầy đủ các điều kiện hồ sơ theo quy định cũ.

Pháp lệnh đã điều chỉnh theo hướng bỏ điều kiện hồ sơ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên khi qua đời, chỉ giữ điều kiện đối với nhóm từ 61% đến 80%. Đây là sự thay đổi xuất phát từ thực tiễn đời sống, tôn trọng phong tục, tập quán của nhân dân, đồng thời bảo đảm những người đã hy sinh cả cuộc đời vì đất nước không bị thiệt thòi chỉ vì những rào cản về thủ tục.

Mọi hy sinh vì Tổ quốc đều được Đảng, Nhà nước và Nhân dân khắc ghi

Tôi cũng đánh giá cao khi Pháp lệnh đã mở rộng phạm vi ghi nhận những cống hiến đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc bằng việc bổ sung đối tượng được công nhận là người có công là những người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào và Campuchia được tặng Huân chương Chiến công. Đây không chỉ là sự bổ sung về mặt pháp lý mà còn là sự khẳng định rằng, mọi hy sinh vì Tổ quốc đều được Đảng, Nhà nước và Nhân dân khắc ghi, không phân biệt thời gian hay địa bàn công tác.

Đặc biệt, Pháp lệnh sửa đổi lần này đã bổ sung nguyên tắc bảo đảm người có công và gia đình người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng nơi cư trú, xác định hỗ trợ cải thiện nhà ở là chính sách thường xuyên, ổn định. Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy xây dựng chính sách và thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước rằng người có công phải được hưởng thành quả phát triển của đất nước một cách xứng đáng, để không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình phát triển.

Có thể nói, giá trị lớn nhất của Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng không chỉ nằm ở những điều khoản được bổ sung hay những chế độ được mở rộng, mà còn ở thông điệp chính trị và nhân văn. Đó là sự tri ân không chỉ bằng lời nói hay các hoạt động kỷ niệm mà bằng những quyết sách cụ thể, có hiệu lực pháp lý, tạo chuyển biến thực chất trong đời sống của người có công. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa luôn lấy con người làm trung tâm, lấy sự cống hiến cho đất nước làm giá trị để tôn vinh và bảo vệ.

Tôi kỳ vọng, Pháp lệnh sau khi được ban hành sẽ nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các văn bản hướng dẫn đầy đủ, thống nhất; các địa phương triển khai kịp thời, công khai, minh bạch để mọi người có công đủ điều kiện đều được thụ hưởng chính sách. Đồng thời, quá trình thực hiện cần tiếp tục rà soát những trường hợp còn tồn đọng, bảo đảm không để bất kỳ người có công nào bị bỏ sót hoặc chậm được ghi nhận vì những hạn chế về thủ tục hành chính.

Trung Thành ghi