Phân cấp thực chất, khơi thông nguồn lực phát triển đô thị

Theo đại biểu các địa phương được hưởng lợi nhiều nhất sẽ là các địa phương hiện đang có quy mô phát triển công nghiệp lớn như Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh – 3 đầu tàu công nghiệp nhưng chưa được hưởng cơ chế đặc thù của đô thị đặc biệt. Hiện đang rất cần những cơ chế chính sách mới để có thể cạnh tranh quốc tế về thu hút dòng vốn, công nghệ, nhân lực; yếu tố cần thiết để có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước ta 2 con số.

Tại khoản 3 Điều 1 quy định thành phố khác chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại Luật này, …., trong trường hợp có chủ trương của cấp có thẩm quyền, phù hợp với điều kiện đặc thù, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng thành phố, khoản 5, Điều 1 có nêu: Chính phủ quy định phạm vi áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt cho các trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 điều này.

ĐBQH Phạm Văn Thịnh cho rằng quy định như vậy sẽ dẫn tới 2 việc, các thành phố trực thuộc trung ương nhưng chưa phải là đô thị đặc biệt sẽ chưa được triển khai các cơ chế, chính sách quy định tại Luật dù chỉ 1 phần, vì phải cần có chủ trương của cấp có thẩm quyền, phù hợp với điều kiện đặc thù, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng thành phố. Đồng thời, quy định tại Khoản 5 thì các thành phố chưa phải là đô thị đặc biệt, Chính phủ lại cần tiếp quy định về phạm vi áp dụng cơ chế, chính sách thì mới có thể triển khai được trong thực tiễn.

Từ đó, đại biểu đề xuất 2 phương án, trong đó phương án 1: Các thành phố chưa phải là đô thị đặc biệt sẽ được thực hiện một số cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển đô thị nêu trong Luật, không cần thêm điều kiện là phải có chủ trương cấp có thẩm quyền và phải có quy định về phạm vi áp dụng của Chính phủ nữa. Phương án 2, vẫn giữ cần có chủ trương của cấp có thẩm quyền nhưng nên bỏ cần phải có quy định về phạm vi áp dụng; đồng thời cố gắng cụ thể lượng hóa tiêu chí về điều kiện, yêu cầu phát triển để 1 thành phố không phải là đô thị đặc biệt được áp dụng 1 số chính sách của Luật.

Tại Khoản 3, Khoản 4 Điều 1 quy định: các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt của tỉnh, thành phố được áp dụng một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại Luật này, trừ quy định tại khoản 2, Điều 7. Khoản 2, Điều 7 có 2 điểm; trong đó điểm a quy định chính quyền địa phương được ban hành thủ tục hành chính để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức thuộc thành phố; điểm b là: b) Quy định biện pháp đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển thành phố mà khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang bộ.

Cho rằng, những thành phố chưa là đô thị đặc biệt không được quyền thực hiện điểm a, khoản 2 Điều 7 nên chắc chắn các chính sách sẽ bị vướng vì nếu không được ban hành thủ tục hành chính cho các thẩm quyền được phân cấp mới thì sẽ không thể triển khai được trong thực tế, do đó, đại biểu đề nghị, sửa khoản 3, khoản 4, Điều 1 từ cụm từ: trừ khoản 2 Điều 7 thành: trừ điểm b, khoản 2, Điều 7.

Liên quan đến Điều 2 Giải thích từ ngữ có nêu tại khoản 4. “Khu thương mại tự do là khu vực có ranh giới địa lý xác định”... đại biểu đề nghị sửa thành: “Khu thương mại tự do là 1 hoặc nhiều khu vực có ranh giới địa lý xác định tiếp giáp hoặc không tiếp giáp nhau”.

Theo đại biểu quy định như vậy sẽ tạo điều kiện để địa phương tận dụng các khu vực hạ tầng và lợi thế hiện có để hình thành khu thương mại tự do, thay vì phải thành lập 1 khu vực hoàn toàn mới; qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị, giảm nguồn lực đầu tư ban đầu và sớm đưa các cơ chế, chính sách vượt trội vào thực tiễn. Đồng thời cũng phù hợp với xu thế hiện nay trên thế giới như Trung Quốc với mô hình 1 khu lớn gồm nhiều địa bàn, nhiều lớp chính sách; Hàn Quốc với mô hình phân công chức năng giữa các khu; Hoa Kỳ với mô hình nhiều phân khu cùng vận hành 1 cơ chế, Các tiểu vương quốc Ả rập với mạng lưới các khu.