Nhìn từ Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI: Dấu ấn trách nhiệm của Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Bài cuối: Nối dài trách nhiệm với cử tri

Nhận diện đúng, trao quyền đi cùng điều kiện

Để chính sách có thể vận hành, trước hết phải nhận diện đúng đối tượng và quan hệ cần điều chỉnh. Trong lĩnh vực đất đai, khi bảng giá đất và hệ số K trở thành những căn cứ quan trọng, độ tin cậy của kết quả định giá phụ thuộc trước hết vào chất lượng dữ liệu đầu vào.

Trong bài phát biểu tại hội trường, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Minh Hiếu lưu ý bảng giá đất và hệ số K chỉ có thể vận hành tốt khi dựa trên dữ liệu đủ tin cậy, phương pháp xác định có khả năng kiểm chứng và cơ chế rà soát theo kịp biến động thị trường... Với dữ liệu đất đai, đại biểu đề nghị lấy mã định danh thửa đất làm mã nền tảng; các mã của bất động sản, công trình, căn hộ và dự án được liên kết theo quan hệ thứ bậc, tránh hình thành nhiều bản ghi về cùng một tài sản.

Nhưng dữ liệu đầy đủ, thống nhất mới chỉ giải quyết một phần yêu cầu bảo đảm an toàn trong giao dịch. Từ góc độ pháp lý, Giám đốc Sở Tư pháp Nghệ An, ĐBQH Hoàng Thị Thu Trang lưu ý dữ liệu đất đai và công chứng là hai lớp bảo đảm có chức năng khác nhau, bổ trợ cho nhau... Cải cách thủ tục vì thế không nên đồng nghĩa với bãi bỏ công chứng bắt buộc một cách đồng loạt, nhất là đối với những giao dịch quan trọng, tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp.

Yêu cầu làm rõ quyền và quan hệ pháp lý còn đặt ra với những quyền, lợi ích mới hình thành trong quá trình chuyển đổi xanh. Góp ý dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Phạm Phú Bình đề nghị làm rõ quyền sở hữu tín chỉ carbon, thời điểm và cách hạch toán doanh thu từ giao dịch tín chỉ carbon, nhất là khi việc mua bán có thể diễn ra sau khi dự án hoặc hợp đồng dầu khí đã kết thúc; đồng thời rà soát cách xử lý doanh thu, chi phí để bảo đảm phù hợp với thực tế.

Nhận diện đúng mới là bước đầu. Một quy định hợp lý chỉ có thể vận hành khi thẩm quyền được đặt đúng nơi và nơi nhận nhiệm vụ có đủ điều kiện để thực hiện.

Ở nhóm chính sách quân sự, quốc phòng, yêu cầu phân định thẩm quyền phù hợp thể hiện khá rõ. Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam, Thiếu tướng Lương Đình Hưng cho rằng: việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền sẽ góp phần sắp xếp tổ chức quân sự địa phương theo hướng tinh, gọn, mạnh; cắt giảm thủ tục, thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp... Đồng thời, việc phân định lại thẩm quyền phải bảo đảm các hoạt động quân sự, quốc phòng được duy trì liên tục, thông suốt trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Nhưng đưa thẩm quyền về gần cơ sở chưa đủ; hiệu quả còn phụ thuộc vào năng lực của nơi được giao nhiệm vụ. Từ thực tiễn Nghệ An với nhiều địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Nghệ An, Thiếu tướng Nguyễn Sỹ Hội lưu ý các lĩnh vực như thú y, thủy lợi, trồng trọt gắn trực tiếp với đời sống, sinh kế của người dân. Vì vậy, quy định phải đủ rõ để chính quyền cơ sở chủ động, đồng thời đi kèm những điều kiện cần thiết để thực hiện.

Để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, người dân phải có thể tiếp cận và thụ hưởng. Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân bên lề Kỳ họp, ĐBQH Lo Thị Bảo Vy - đại biểu đầu tiên của dân tộc Ơ Đu tham gia Quốc hội - lưu ý cần tính đến sự khác biệt giữa các vùng, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS và biên giới, để chính sách đến với người dân thuận lợi hơn.

Những lát cắt ấy cho thấy, để một quy định hợp lý thực sự vận hành trong đời sống, phải đồng thời xác định đúng vấn đề, đặt thẩm quyền đúng nơi và bảo đảm đủ điều kiện thực hiện để chính sách đến được với người dân.

Từ nhịp nghị trường đến điểm trở về

Các phiên thảo luận là phần dễ nhận thấy nhất, nhưng chưa phản ánh hết công việc của Đoàn tại kỳ họp. Đi cùng mỗi lượt phát biểu là một chuỗi công việc từ nghiên cứu tài liệu, điều hành thảo luận, phối hợp tại các cơ quan của Quốc hội đến chuẩn bị thông tin từ địa phương... Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn cùng các thành viên Đoàn tham dự các phiên họp và thực hiện nhiệm vụ đại biểu theo chương trình.

Tại Tổ 7, nơi Đoàn ĐBQH hai tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng cùng thảo luận, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận, trên cương vị Tổ phó, trực tiếp điều hành nhiều phiên; một số phiên do Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Thái Thị An Chung điều hành theo phân công... Từ ngân sách, các chương trình mục tiêu quốc gia đến đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và các nội dung tư pháp, những vấn đề còn ý kiến khác nhau được trao đổi, phân tích trước khi Quốc hội xem xét, quyết định.

Công việc của Đoàn còn trải rộng ngoài các phiên họp tổ và hội trường. Các thành viên tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và cơ quan của Quốc hội theo phân công. Các ĐBQH hoạt động chuyên trách ở địa phương tham dự Lễ ra mắt Nhóm ĐBQH hoạt động chuyên trách ở địa phương khóa XVI; các ĐBQH trẻ của Đoàn dự Lễ công bố Nghị quyết thành lập và ra mắt Nhóm ĐBQH trẻ khóa XVI...

Không gian hoạt động của Đoàn còn được mở rộng qua đối ngoại nghị viện. Phần lớn thành viên Đoàn tham gia các Nhóm Nghị sĩ hữu nghị của Quốc hội khóa XVI. Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, ĐBQH Phan Anh Sơn tham gia Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc, tạo thêm điểm nối giữa ngoại giao nghị viện với công tác đối ngoại nhân dân mà đại biểu trực tiếp đảm nhiệm.

Phía sau nhịp công việc ấy là phần chuẩn bị ít xuất hiện trước ống kính. Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Nghệ An bám sát chương trình kỳ họp, tham mưu, tổng hợp; phối hợp chuẩn bị thông tin, tài liệu, cập nhật những vấn đề từ địa phương phục vụ đại biểu nghiên cứu, tham gia ý kiến... Với khối lượng hồ sơ lớn, nhiều nội dung mới, khó và thời gian xử lý gấp, phần việc này góp phần kết nối thông tin từ Nghệ An với quá trình nghiên cứu, thảo luận tại Quốc hội.

Giữa lịch làm việc dày đặc, Chương trình nghệ thuật chính luận “Nắng Ba Đình” tạo một khoảng lắng. Kỳ họp diễn ra trong những ngày cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, cùng dấu mốc 80 năm Quốc hội Việt Nam. Tối 20/8, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận cùng các thành viên Đoàn tham dự chương trình do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức.

Gợi lại mùa Thu lịch sử năm 1945, “Nắng Ba Đình” tái hiện hành trình Quốc hội Việt Nam đồng hành cùng dân tộc, đồng thời nhắc nhớ trách nhiệm tiếp nối của những người đại biểu hôm nay... Từ khoảng lắng ấy, một điều trở nên rõ hơn: phía sau những điều khoản được cân nhắc, những nguồn lực được tính toán và những thẩm quyền được phân định vẫn là trách nhiệm của người đại biểu trước đất nước và Nhân dân.

Khép lại 17 ngày làm việc, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất đã hoàn thành toàn bộ chương trình, thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, 7 nghị quyết quan trọng và cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật khác... Nhưng với cử tri, kết quả của Kỳ họp không chỉ nằm ở số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà còn ở những chuyển biến chính sách tạo ra trong đời sống và việc những vấn đề gửi tới nghị trường được tiếp tục theo dõi sau kỳ họp.

Theo dõi các phiên thảo luận và thông tin về kỳ họp, cử tri Nguyễn Văn Hoàng (xã Anh Sơn) đánh giá cao nhiều ý kiến của các ĐBQH tỉnh Nghệ An, đặc biệt là những phát biểu của ĐBQH Trần Nhật Minh và ĐBQH Hoàng Thị Thu Trang về Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Theo ông, để pháp luật dễ hiểu, dễ tiếp cận và vận dụng trong cuộc sống, cần bảo đảm nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ ở cơ sở, đồng thời lấy nhu cầu tiếp cận pháp luật của người dân làm trung tâm.

Cử tri Lê Thị Huyền (xã Kim Bảng) cũng bày tỏ phấn khởi trước sự tham gia tích cực của các ĐBQH tỉnh Nghệ An tại Kỳ họp. Điều bà chờ đợi không chỉ là tiếng nói từ đời sống được phản ánh đầy đủ trong quá trình xây dựng chính sách, mà còn là những quyết sách sau khi ban hành thực sự tạo chuyển biến.

Chính từ điểm trở về ấy, những yêu cầu được lãnh đạo Đoàn xác định từ đầu nhiệm kỳ càng làm rõ một điều: công việc của đại biểu không kết thúc khi một phiên họp hay một kỳ họp khép lại.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tham gia xây dựng pháp luật; mỗi đại biểu phải nghiên cứu kỹ, đóng góp ý kiến sát thực tiễn, bảo đảm tính khả thi; hoạt động chất vấn tập trung vào những vấn đề trọng tâm, cử tri quan tâm... Công tác TXCT tiếp tục được đổi mới; ý kiến, kiến nghị của Nhân dân phải được tiếp nhận, tổng hợp và chuyển kịp thời đến cơ quan có thẩm quyền.

Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Thái Thị An Chung cũng xác định: “Đối với Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An, chúng tôi sẽ tiếp tục giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, lắng nghe và phản ánh đầy đủ ý kiến, kiến nghị của Nhân dân tới Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền; đồng thời theo dõi, đôn đốc việc giải quyết những vấn đề cử tri quan tâm”.

Kỳ họp khép lại, nhưng hành trình của mỗi quyết sách mới bắt đầu. Từ những ý kiến góp vào dự thảo luật, những vấn đề được phân tích tại tổ, hội trường đến việc theo dõi thực thi sau Kỳ họp, trách nhiệm của người đại biểu vẫn được nối dài... Với Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An, điểm trở về vẫn là cử tri - nơi tiếng nói từ thực tiễn tiếp tục được lắng nghe, phản ánh trong chính sách và hiệu quả của những quyết sách được thể hiện qua những chuyển biến cụ thể trong đời sống.