Nhân chuyến thăm chính thức Italia của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân: Tiếp tục phát triển toàn diện, thực chất và bền vững quan hệ Việt Nam - Italia trong giai đoạn mới

Hợp tác thiết thực và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (ngày 23/3/1973) đến nay, quan hệ chính trị giữa Việt Nam và Italia được củng cố và phát triển nhanh chóng. Đặc biệt, từ khi thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào tháng 1/2013, hai nước đã tích cực thúc đẩy hợp tác thiết thực và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, ngoại giao, kinh tế, khoa học, giáo dục, quốc phòng - an ninh, bảo vệ môi trường, kết nối địa phương. Hiện hai nước đang trao đổi về việc nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Italia thời gian qua tiếp tục được duy trì và phát triển tốt đẹp. Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đã thăm Italia (năm 2019), Phó Chủ tịch Hạ viện Italia thăm Việt Nam vào tháng 1/2014.

Về hợp tác kinh tế, Italia là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam trong EU và là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài thứ 32/151 tại Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 là 7,3 tỷ USD, tăng 6,2% so với năm 2024. Italia có khoảng 155 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng số vốn gần 520 triệu USD; tiếp tục cung cấp vốn cho Việt Nam trong lĩnh vực y tế, cấp thoát nước và xử lý nước thải, vận hành hồ chứa thủy điện.

Italia đã phê chuẩn EVIPA vào tháng 7/2023, quan tâm thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực hàng không vũ trụ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, năng lượng hạt nhân. Về an ninh quốc phòng, hai bên duy trì các chuyến thăm tiếp xúc và cơ chế đối thoại chính sách quốc phòng.

Hai bên thường xuyên tổ chức các tuần lễ/tháng văn hóa tại Italia và Việt Nam; Năm Việt Nam tại Italia và Năm Italia tại Việt Nam nhân dịp năm chẵn, năm tròn kỷ niệm thiết lập quan hệ ngoại giao. Từ 2003 - 2013, Chính phủ Italia phối hợp với Tổ chức UNESCO giúp đỡ Việt Nam trùng tu khu di tích Mỹ Sơn với tổng kinh phí 1,5 triệu USD.

Việt Nam và Italia đã ký Chương trình hành động hợp tác giáo dục giai đoạn 2019 - 2022 và đang trao đổi về Chương trình hành động về hợp tác giáo dục cho giai đoạn mới. Hai bên đã thành lập Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học và công nghệ từ tháng 11/1998 và đến nay đã tổ chức 8 khóa họp. Hơn 90 dự án hợp tác nghiên cứu chung đã được ký kết, triển khai trên các lĩnh vực thế mạnh của Italia và nhu cầu quan tâm của Việt Nam như công nghệ sinh học và y học, môi trường và biến đổi khí hậu, hợp tác năng lượng hạt nhân, công nghệ thông tin và truyền thông, vật lý ứng dụng, công nghệ bảo tồn và phục hồi di sản văn hóa thiên nhiên, sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo…

Các địa phương của hai nước cũng duy trì quan hệ tốt đẹp với nhiều cặp quan hệ kết nghĩa hiệu quả như: thành phố Hà Nội - vùng Lazio, tỉnh Bình Dương - vùng Emilia Romagna, thành phố Hồ Chí Minh - thành phố Torino, tỉnh Vĩnh Phúc - vùng Tuscany, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu - vùng Veneto, tỉnh Quảng Ngãi - thành phố Lazio. Trong đó, Bình Dương và Vĩnh Phúc là những điển hình về các hoạt động hợp tác thương mại, đầu tư với phía Italia; hàng năm định kỳ đều có các hoạt động rà soát, xúc tiến đầu tư. Bình Dương hiện có 8 dự án đầu tư với các doanh nghiệp Italia với tổng số vốn gần 64 triệu USD; Vĩnh Phúc có các dự án lớn của Piaggio với tổng số vốn đăng ký đạt 165 triệu USD. Hiện có khoảng 5.500 người Việt Nam sinh sống, làm việc tại Italia. Việt Nam có chương trình giảng dạy tiếng Việt tại Khoa Đông phương học, Đại học Cà Foscari, Venezia với khoảng 27 sinh viên đang theo học.

"Tổng thống Italia Sergio Mattarella rất yêu quý đất nước, con người Việt Nam và coi trọng tiềm năng phát triển mọi mặt giữa hai nước. Đánh giá của ông khẳng định mức độ tin cậy chính trị và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của Italia tại khu vực Đông Nam Á năng động. Đây là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ Đối tác chiến lược đang phát triển sâu rộng giữa hai nước. Trên cơ sở đó, hợp tác giữa Việt Nam và Italia trong thời gian tới có nhiều dư địa phát triển mạnh mẽ. Tôi tin tưởng rằng, quan hệ song phương Việt Nam-Italia với mức độ tin cậy chính trị cao, nền tảng hữu nghị truyền thống vững chắc cùng với các lĩnh vực hợp tác tiềm năng lớn về kinh tế, thương mại và văn hóa, giáo dục, nhân dân đang góp phần tạo nên triển vọng tươi sáng cho quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia trong giai đoạn mới".

Đại sứ Việt Nam tại Italia Nguyễn Phương Anh

Nhiều dư địa phát triển mạnh mẽ quan hệ song phương

Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Italia trong thời gian tới có nhiều dư địa phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là hợp tác về kinh tế, thương mại và đầu tư bởi hai nước có cơ cấu kinh tế bổ trợ lẫn nhau: Việt Nam có lợi thế về sản xuất, thị trường lớn, năng động, trong khi Italia có thế mạnh về công nghệ chế biến, chế tạo công nghệ cao, thiết kế, dệt may, da giày, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số. Việc tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) sẽ mở rộng hơn nữa trao đổi thương mại, đặc biệt trong các lĩnh vực như dệt may, da giày, cơ khí chế tạo, nông sản chế biến và thực phẩm chất lượng cao.

Hợp tác về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo cũng là những lĩnh vực hợp tác giàu tiềm năng. Hai bên có thể tăng cường hợp tác về năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), công nghệ tiết kiệm năng lượng, quản lý tài nguyên nước và phát triển đô thị bền vững. Đây cũng là lĩnh vực phù hợp với các ưu tiên chiến lược của Liên minh châu Âu (EU) và mở ra cơ hội tiếp cận nguồn tài chính xanh. Cam kết của Italia đóng góp 250 triệu USD vào khuôn khổ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP) cũng mở ra cơ hội hợp tác lớn trong lĩnh vực năng lượng sạch, giúp Việt Nam thực hiện cam kết net - zero và phát triển bền vững.

Giao lưu văn hóa, giáo dục và hợp tác địa phương là nền tảng bền vững cho quan hệ lâu dài. Cả hai quốc gia đều sở hữu di sản văn hóa phong phú và có sức hấp dẫn lớn đối với du khách quốc tế. Quan hệ hữu nghị truyền thống, sự tương đồng về văn hóa, ẩm thực và cấu trúc kinh tế với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, tạo nền tảng vững chắc cho việc tăng cường giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương. Hợp tác trong giáo dục, khoa học công nghệ, bảo tồn di sản cũng là những lĩnh vực hứa hẹn, đặc biệt là việc mở rộng giảng dạy tiếng Việt tại Italia giúp quảng bá về văn hóa, ngôn ngữ đất nước con người Việt Nam tại Italia.

Rà soát và định hướng hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý cho việc mở rộng hợp tác song phương

Diễn ra sau Đại hội XIV của Đảng và ngay sau khi Quốc hội vừa kiện toàn bộ máy Nhà nước nhiệm kỳ mới, chuyến thăm chính thức Italia của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp tục triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội XIV: độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; đẩy mạnh đối ngoại trong kỷ nguyên mới tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước; đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, tiếp tục nâng tầm đối ngoại đa phương; đồng thời tiếp tục triển khai các văn bản chỉ đạo quan trọng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư liên quan đến đối ngoại và hội nhập quốc tế, đối ngoại đa phương, trong đó có đối ngoại Quốc hội.

Đại sứ Việt Nam tại Italia Nguyễn Phương Anh cho biết, chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với Italia – một đối tác quan trọng tại Liên minh châu Âu, đồng thời khẳng định quyết tâm của Lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc tăng cường hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Italia, tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, theo Đại sứ Nguyễn Phương Anh, dự kiến Chủ tịch Quốc hội và Đoàn sẽ có các hoạt động tiếp xúc cấp cao gồm: hội kiến với Tổng thống Sergio Mattarella, làm việc với lãnh đạo Hạ viện, Thượng viện Italia, tiếp xúc, làm việc với Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Italia, đồng thời tăng cường hợp tác kênh Đảng. Qua đó, góp phần đưa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả, hướng đến thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện; tranh thủ vai trò của Italia để thúc đẩy quan hệ với EU và các nước thành viên EU.

"Đây cũng là dịp để hai bên trao đổi, rà soát và định hướng hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý, tạo nền tảng thuận lợi cho việc mở rộng hợp tác song phương, nâng cấp quan hệ trong thời gian tới", Đại sứ Nguyễn Phương Anh nhấn mạnh.

Cùng với đó, chuyến thăm được kỳ vọng tạo xung lực mới thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước, tạo động lực mới cho tăng trưởng kim ngạch thương mại hai chiều. Việc tận dụng hiệu quả Hiệp định EVFTA, cùng với việc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới và thực chất như đổi mới sáng tạo, công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và năng lượng tái tạo, bảo tồn... sẽ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác kinh tế giữa hai nước.

"Trên tổng thể, chuyến thăm không chỉ góp phần vun đắp tình hữu nghị truyền thống giữa nhân dân hai nước, mà còn tạo nền tảng và động lực mới để quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia tiếp tục phát triển toàn diện, thực chất và bền vững hơn trong giai đoạn mới, phù hợp với lợi ích chung và kỳ vọng của cả hai bên", Đại sứ Nguyễn Phương Anh nhấn mạnh.