Nghề nuôi hàu ở Bình Định

Thu hoạch hàu ở đầm Đề Gi, Bình Định	Nguồn: baobinhdinh.com.vn

Dự án giúp bà con thoát nghèo

Bình Định là tỉnh ven biển, có diện tích mặt nước hơn 7.600ha rất thích hợp nghề nuôi trồng thủy, hải sản. Tuy nhiên, từ nhiều năm nay, ngoài diện tích nuôi tôm có quy hoạch thì các loại thủy, hải sản khác chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt về kỹ thuật nuôi hàu chất lượng cao. Dự án sản xuất giống, nuôi thương phẩm hàu và chế biến thực phẩm chức năng từ hàu tại Bình Định do Chương trình Nông thôn miền núi, Bộ Khoa học và Công nghệ đã mở ra một hướng đi mới đầy tiềm năng cho ngành nuôi trồng thủy, hải sản của địa phương, cơ hội cho người dân thoát nghèo, làm giàu trên chính quê hương.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Bình Định Trần Thị Thu Hà, một trong những người đồng hành cùng Dự án ngay từ những ngày đầu tiên cho biết, Dự án nuôi hàu được thực hiện theo chuỗi khép kín, từ việc sinh sản, tạo giống, tự nuôi để tận dụng mặt nước hiện có, sau đó chế biến thực phẩm chức năng có giá trị cao. Để có được khởi đầu của quy trình này, tỉnh Bình Định đánh giá cao vai trò của các nhà khoa học trong việc áp dụng kỹ thuật chọn giống cũng như nuôi trồng cho người nông dân. Chúng tôi cho rằng, thành công nhất là đã mang lại ứng dụng khoa học cho vùng nông thôn miền núi, nơi đang rất cần sự ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất. Trước đây, bà con nông dân tự lấy giống nuôi hàu, năng suất rất thấp, chỉ khoảng 2,6 - 9,6 tần/ha/năm. Khi Dự án được triển khai, kết hợp với công nghệ mới đã tăng năng suất lên tới gần 33 tấn/ha/năm, tạo thu nhập cho người dân nuôi hàu trung bình từ 150 - 200 triệu đồng/ha/năm. Cũng từ Dự án, bên thu mua quy định chuẩn hóa con hàu từ 12 -14 con hàu/cân mới xuất bán chứ không theo mùa vụ như trước. Từ đó chất lượng thịt tốt, sản phẩm thu mua đưa vào làm thực phẩm chức năng cũng được chuẩn hóa kể cả về mặt chất lượng cũng như bảo đảm cả về mặt an toàn thực phẩm, bà Hà cho biết thêm.

Mô hình của liên kết “4 nhà”

Là một trong những hộ được Dự án hướng dẫn nuôi hàu thành công, ông Lê Đức Hạc, 60 tuổi, thôn An Tây, xã Đức Khánh, huyện Phù Cát cho biết, điều quan trọng nhất trong việc nuôi hàu là con giống, trước đây người dân phải tự đi tìm nguồn giống trên thị trường nên không ổn định. Từ ngày có Dự án cung cấp giống cùng với việc được hỗ trợ kỹ thuật, chế biến và tiêu thụ, việc phát triển diện tích nuôi hàu thuận lợi hơn nhiều.

Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Dược và Trang thiết bị Y tế Bình Định Phạm Thị Thanh Hương cho rằng, thành công của Dự án là đã tạo ra được chuỗi khép kín từ đầu vào là giống đến đầu ra sản phẩm. Cụ thể, gồm Viện Nuôi trồng thủy sản 3 Nha Trang, Trung tâm giống thủy sản Bình Định, bà con nông dân và doanh nghiệp đóng vai trò rất quan trọng. Để nâng cao chất lượng hàu như chuẩn hóa, giảm giá thành con giống nhằm nâng cao sức cạnh tranh, cam kết quy trình điều kiện kỹ thuật để đầu ra sản phẩm đạt chất lượng cũng như về an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng cùng với việc chuẩn hóa sản phẩm từ đầu vào, đầu ra để bảo đảm thị trường hàu phát triển bền vững. Phó giám đốc Trung tâm Giống thủy sản Bình Định Phan Thanh Việt cho biết, toàn tỉnh hiện có khoảng 250 người đã được tập huấn kỹ thuật về sản xuất giống; có 10 hộ với khoảng 100ha đang sản xuất theo công nghệ sản xuất giống nhân tạo hàu bám đơn. Phấn đấu khi Dự án kết thúc sẽ có từ 150 - 300ha nuôi hàu thành công.

Thiếu quy hoạch, diện tích phát triển

Mặc dù được đánh giá là Dự án thành công nhất từ trước đến nay. Đặc biệt, Dự án được triển khai theo quy trình khép kín, từ khâu đầu tới khâu cuối, giúp bà con có cơ hội thoát nghèo, phát triển bền vững. Tuy nhiên, tỉnh Bình Định cũng đang gặp một số khó khăn do chưa có một quy hoạch cụ thể nào đối với diện tích nuôi trồng thủy, hải sản.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định Lê Công Nhường cho biết, việc phát triển hàu tại Bình Định hiện nay đang còn hạn chế về diện tích nuôi, do vậy chúng tôi kiến nghị UBND tỉnh quy hoạch và giao diện tích mặt nước cho dân để sản xuất, khi đã giao hết mặt nước cho dân thì chúng tôi sẽ tập trung vào hoạt động ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao năng suất và sản lượng.

Trao đổi với phóng viên, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bình Định Trần Thị Thu Hà cho biết, hiện, UBND tỉnh Bình Định cũng đã nghiên cứu cơ chế chính sách tạo điều kiện tốt nhất cho người dân thực hiện Dự án bằng cách hợp tác với các doanh nghiệp trong và ngoài nước, kêu gọi doanh nghiệp nước ngoài đầu tư nhằm đưa sản phẩm hàu ra thị trường tiêu dùng, chế biến thực phẩm chức năng, dược liệu. Nuôi hàu là đối tượng phù hợp với chính sách của Bình Định về phát triển, hỗ trợ trong nông nghiệp. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất trong chiến lược phát triển là quy mô triển khai Dự án chưa lớn, vẫn giới hạn về phạm vi, nếu gắn với một quỹ khoa học và công nghệ nào đó thì Dự án sẽ mạnh hơn, từ việc nghiên cứu dự án đến phát triển thành một sản phẩm có thương hiệu, có giá trị.