Nền tảng quản trị đất đai hiện đại

Đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý đất đai trong nhiều năm qua vẫn tồn tại không ít hạn chế. Tại một số địa phương, hồ sơ địa chính chưa được số hóa đồng bộ; dữ liệu đất đai còn phân tán, thiếu kết nối giữa các cấp, các ngành. Không ít nơi vẫn quản lý bằng hồ sơ giấy, việc cập nhật biến động đất đai chưa kịp thời, dẫn đến sai lệch thông tin, gây khó khăn trong quản lý. Việc đồng bộ cơ sở dữ liệu từ địa phương lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai phải thực hiện nhiều lần...

Việc quản lý đất đai chưa được số hóa cũng là một trong những nguyên nhân làm cho thông tin về đất đai chưa công khai, minh bạch, gây khó cho cả cơ quan quản lý và cho người dân, dễ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện kéo dài. Việc thiếu một hệ thống dữ liệu đất đai đầy đủ, chính xác, ở góc độ quản trị cũng làm hạn chế hiệu quả công tác quy hoạch, dự báo, định giá đất, quản lý thị trường bất động sản và khai thác nguồn lực đất đai cho phát triển.

Cơ sở dữ liệu đất đai là tập hợp các dữ liệu đất đai được sắp xếp, tổ chức để truy cập, khai thác, quản lý và cập nhật thông qua phương tiện điện tử. Những đợt sốt đất từng xuất hiện tại nhiều địa phương trong vài năm qua cho thấy có nguyên nhân từ việc người dân còn thiếu thông tin liên quan đến đất đai. Do vậy, nếu xây dựng được cơ sở dữ liệu đất đai hoàn chỉnh, sẽ là công cụ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai. Khi toàn bộ thông tin về thửa đất, chủ sử dụng, quy hoạch, biến động đất đai được cập nhật đầy đủ, thống nhất và kết nối trên môi trường số, cơ quan quản lý có thể theo dõi, giám sát; giúp công tác quy hoạch, định giá đất, thu hút đầu tư, phát triển thị trường bất động sản và huy động nguồn lực từ đất đai được hiệu quả hơn.

Thực tế cho thấy, thủ tục đất đai từng được ví là một “rừng thủ tục”, do đó việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai hoàn chỉnh là nền tảng quan trọng để cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí và thời gian cho người dân, doanh nghiệp. Người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến mà không phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Khi mọi thông tin dữ liệu đất đai được minh bạch sẽ góp phần hạn chế tiêu cực, tham nhũng, trục lợi chính sách, khắc phục tình trạng can thiệp trái pháp luật vào hồ sơ đất đai nhằm trục lợi.

Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị nêu rõ: “phấn đấu đến hết năm 2026 hoàn thiện việc đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch hệ thống dữ liệu đất đai trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ liên thông với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác”. Trong phát biểu mới đây, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, việc hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt đầy đủ nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, bảo đảm 3 nguyên tắc xuyên suốt: không lùi mục tiêu hoàn thành trong năm 2026, không hạ thấp yêu cầu về chất lượng dữ liệu, không để dữ liệu được tạo lập nhưng không đưa vào khai thác sử dụng. Sản phẩm cuối cùng là từng thửa đất có dữ liệu đầy đủ, được chuẩn hóa, xác thực, cập nhật, kết nối và sử dụng hiệu quả trong thực tiễn.

Mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026 đã rõ, nhiệm vụ quan trọng là các bộ, ngành, địa phương bắt tay ngay vào triển khai thực hiện để kịp về đích. Muốn vậy, phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định về chia sẻ, khai thác dữ liệu, bảo đảm dữ liệu được xây dựng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Các bộ, ngành, địa phương phải đẩy nhanh tiến độ số hóa hồ sơ địa chính, thường xuyên cập nhật biến động đất đai, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống". Tăng cường kết nối, liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác để tạo nên một hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ. Và điều đặc biệt quan trọng phải gắn trách nhiệm việc thực hiện với cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý trách nhiệm nghiêm khắc trên cơ sở rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả.

Hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026 không đơn thuần là hoàn thành một dự án công nghệ thông tin. Đây chính là bước đi mang tính nền tảng rất quan trọng để xây dựng nền quản trị đất đai hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Qua đó, giúp khơi thông nguồn lực đất đai để phát triển kinh tế vì mục tiêu tăng trưởng hai con số.