Nâng cao hiệu quả hoạt động chất vấn, giải trình của HĐND thành phố Hải PhòngBài 1: Thúc đẩy tranh luận từ ứng dụng công nghệ số, tư liệu trực quan

Đúng địa chỉ, gắn với trách nhiệm quản lý

Giám sát của HĐND là giám sát mang tính nhà nước, trong đó hoạt động chất vấn, giải trình không chỉ là hình thức giám sát trực tiếp, thể hiện rõ bản lĩnh, trách nhiệm của đại biểu dân cử, mà còn là kênh quan trọng để kịp thời phát hiện những điểm nghẽn trong quản lý, điều hành; làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan đơn vị và thúc đẩy chuyển biến thực chất trong tổ chức thực hiện.

Theo Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng, việc lựa chọn đúng nội dung là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng và hiệu quả của phiên họp. Trên cơ sở bám sát tình hình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, các định hướng, chủ trương của cấp ủy, Thường trực HĐND thành phố tập trung lựa chọn những vấn đề nổi cộm, kéo dài, tác động trực tiếp đến đời sống người dân và tiến trình phát triển của thành phố, được tổng hợp từ nhiều kênh thông tin.

Nội dung giải trình, chất vấn chủ yếu xuất phát từ kiến nghị cử tri, kết quả giám sát, phản ánh của các cơ quan thông tấn báo chí và thực tiễn quản lý nhà nước. Nhiều phiên giải trình đi thẳng vào các nội dung khó như: tình trạng chậm trễ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; khai thác tài nguyên khoáng sản; chất lượng nước sạch; dự án chậm tiến độ; quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp; bất cập trong chính sách bồi thường, hỗ trợ tài sản là nhà, công trình xây dựng trên đất khi nhà nước thu hồi đất; quy hoạch đô thị; đầu tư, quản lý, vận hành công trình thủy lợi; vướng mắc trong thực hiện dự án đầu tư công do UBND cấp xã làm chủ đầu tư…

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, đối với từng nội dung, cần chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ, tài liệu và khảo sát thực địa trước phiên họp. Điển hình, khi tổ chức phiên giải trình về chất lượng nước sạch, Thường trực HĐND thành phố chỉ đạo Ban Đô thị trực tiếp khảo sát, lấy mẫu xét nghiệm chất lượng nguồn nước đầu vào và nước thương phẩm tại một số nhà máy nước, làm việc với đơn vị cấp nước và chính quyền cơ sở để có đầy đủ căn cứ trước khi đưa ra chất vấn. Chính việc lựa chọn các vấn đề cụ thể, đúng địa chỉ, gắn với trách nhiệm quản lý đã giúp phiên họp đi vào thực chất, góp phần cải thiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước, tạo được sự đồng thuận cao trong cử tri và người dân.

Thời gian tới, Thường trực HĐND thành phố sẽ tiếp tục ưu tiên lựa chọn các nội dung có tính thời sự, phát sinh từ thực tiễn điều hành và phản ánh từ cơ sở; tập trung vào những lĩnh vực còn nhiều khó khăn, bất cập hoặc có nguy cơ trở thành “điểm nghẽn” trong quá trình phát triển của thành phố.

Tăng cường sử dụng dữ liệu hình ảnh, tư liệu đa phương tiện

Một kinh nghiệm quan trọng của Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng để tăng tính tương tác trực quan và sức thuyết phục tại các phiên họp là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tư liệu trực quan trong hoạt động giải trình, chất vấn. Thay vì chỉ dựa trên báo cáo giấy hoặc số liệu tổng hợp, Thường trực HĐND thành phố yêu cầu các bộ phận chuẩn bị phải khảo sát thực tế, xây dựng video phóng sự, phỏng vấn tại hiện trường… phục vụ hoạt động giải trình, chất vấn.

Điển hình, trong phiên giải trình về xử lý chất thải rắn sinh hoạt, hình ảnh các điểm tập kết rác quá tải, video cá nhân đốt rác không đúng quy định tại bãi chôn lấp đã được trình chiếu trực tiếp tại phiên họp. Đối với nội dung quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, slide phóng sự hình ảnh về các trụ sở bị bỏ hoang, xuống cấp hoặc cho thuê, liên doanh, liên kết sai mục đích đã giúp đại biểu có thêm cơ sở truy vấn trực tiếp trách nhiệm của cơ quan quản lý. Hay trong nội dung chất vấn về các dự án chậm tiến độ, phóng sự ghi nhận thực trạng các dự án hàng chục héc-ta bị bỏ hoang kéo dài kèm theo phỏng vấn từ người dân đã tạo tác động trực quan mạnh mẽ, buộc các cơ quan, đơn vị, địa phương phải nhìn nhận rõ trách nhiệm và cam kết tiến độ xử lý.

Theo Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng, việc ứng dụng công nghệ số và tư liệu trực quan giúp tạo ra nét riêng nổi bật trong các phiên họp Thường trực HĐND thành phố; góp phần nâng cao chất lượng tranh luận, hạn chế tình trạng báo cáo chung chung, né tránh trách nhiệm. Nhiệm kỳ 2026 - 2031, thành phố Hải Phòng sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giám sát; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ giải trình, chất vấn theo hướng liên thông, đồng bộ; tăng cường sử dụng các nền tảng số, dữ liệu hình ảnh, bản đồ số và tư liệu đa phương tiện nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả các phiên chất vấn, giải trình.