Mỹ và Iran đang tiến gần một cuộc chiến mới?
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng sau những cảnh báo tình báo về nguy cơ Tehran tấn công các mục tiêu Mỹ, trong khi Tổng thống Donald Trump được cho là đang cân nhắc nối lại các cuộc không kích quy mô lớn. Trong bối cảnh các cuộc bầu cử tại Mỹ và Israel đến gần, nguy cơ tính toán sai lầm hoặc một sự cố bất ngờ châm ngòi cho xung đột ngày càng đáng lo ngại.
Tuần này, các quan chức trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bày tỏ lo ngại Iran có thể tiến gần hơn đến việc triển khai các kế hoạch tấn công nhằm vào quan chức Mỹ, cả trong và ngoài nước.
Cách đó hơn 9.600km, Iran dường như tin rằng Israel và Mỹ đang chuẩn bị tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn thứ ba trong vòng 16 tháng, nhằm tạo đòn quyết định buộc Tehran phải chấp nhận các yêu cầu của Washington.
Theo The New York Times, xung đột tại Trung Đông đã bước sang giai đoạn mới, khi hàng loạt yếu tố đan xen, từ lịch trình chính trị tại Mỹ và Israel đến khả năng tất cả các bên đều đang tìm kiếm “cái cớ” để hành động, khiến căng thẳng và nguy cơ đối đầu gia tăng.
Nguy cơ xung đột bùng phát
Các quan chức Mỹ và đồng minh châu Âu cho biết cảnh báo tình báo về nguy cơ tấn công đã gia tăng trong những tuần gần đây, sau khi xuất hiện nghi vấn về một âm mưu của Iran nhằm vào căn cứ không quân RAF Fairford ở miền Nam nước Anh, nơi quân đội Mỹ sử dụng.
Trước đó, 12 máy bay ném bom B-1 của Mỹ đã được rút khỏi căn cứ này. Các quan chức Iran tuyên bố sẽ coi việc những máy bay này quay trở lại là dấu hiệu cho thấy một cuộc tấn công sắp xảy ra.
Thông tin tình báo được giới chức Mỹ xem xét bao gồm khả năng Iran lên kế hoạch đáp trả một cuộc tấn công của Mỹ hoặc Israel, cũng như những hành động khác nhằm trả đũa các cuộc tấn công trước đó của Washington. Tuy nhiên, do các tài liệu vẫn thuộc diện tuyệt mật, mức độ xác thực của những cảnh báo này chưa thể được đánh giá đầy đủ.
Mỹ cân nhắc nối lại không kích?
Theo các quan chức cấp cao Mỹ được The New York Times dẫn lời, trong những trao đổi kín, Tổng thống Donald Trump có thể đang nghiêng về phương án tiến hành một đợt không kích quy mô lớn khác nhằm vào Iran. Các kế hoạch do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ xây dựng được cho là đã mở rộng danh sách mục tiêu, bao gồm cơ sở hạ tầng năng lượng và những địa điểm thiết yếu đối với nền kinh tế Iran.
Tổng thống Trump từng tuyên bố sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, dự kiến diễn ra ngày 3/11. Tuy nhiên, ông cũng phát tín hiệu rằng khả năng hành động quân sự vẫn được để ngỏ sau cuộc bầu cử. Ngày 24/10, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết sẽ sớm quyết định liệu Washington có nối lại các hoạt động quân sự hay không. Một số quan chức nhận định những cảnh báo tình báo hiện nay đang được xem xét nghiêm túc hơn bất kỳ cảnh báo nào kể từ khi xung đột bắt đầu.
.png)
Iran cảnh báo mở rộng phạm vi đáp trả
Về phía Iran, các quan chức nước này cho rằng những động thái đáp trả sau cuộc tấn công ngày 28/2, trong đó có việc nhắm vào các căn cứ Mỹ trên khắp Trung Đông và đóng cửa eo biển Hormuz, đã khiến Washington bất ngờ. Tehran cũng phát tín hiệu sẵn sàng mở rộng phạm vi xung đột nếu giao tranh bùng phát trở lại.
Trong các tuyên bố công khai, quan chức Iran đã cảnh báo khả năng nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự, các cơ sở năng lượng và cáp quang ngầm phục vụ internet cùng các hệ thống liên lạc quốc tế. Ông Mahdi Mohammadi, cố vấn cấp cao của ông Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán chính của Iran và Chủ tịch Quốc hội nước này, tuyên bố trên mạng xã hội rằng Tehran coi giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến là vấn đề sống còn.
“Chúng ta đang bước vào giai đoạn chiến tranh bất ngờ và sẽ không tiến hành một cuộc chiến theo lối cổ điển”, ông Mohammadi viết, đồng thời nhấn mạnh Iran sẽ theo đuổi một cuộc chiến “bất đối xứng, dữ dội và mang tính quyết định”, nhắm vào cả điểm mạnh lẫn điểm yếu của đối phương.
Những tuyên bố này cho thấy Tehran đang phát tín hiệu về khả năng mở rộng phương thức đáp trả nếu bị tấn công lần nữa. Dù vậy, các tuyên bố cứng rắn không đồng nghĩa với việc mọi phương án đều có thể được triển khai trên thực tế.
Bầu cử làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm
Theo các chuyên gia, nguy cơ leo thang hiện tại giữa hai bên còn gắn với tình hình chính trị tại Mỹ và Israel. Tổng thống Donald Trump đang đối mặt với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, trong khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng đứng trước một cuộc bầu cử có thể làm thay đổi đáng kể cục diện chính trị trong nước.
Theo The New York Times, các cuộc bầu cử đang làm phức tạp thêm tính toán của các bên. Các chuyên gia và nhà ngoại giao cảnh báo một sự cố bất ngờ, chẳng hạn vụ tấn công nhằm vào quan chức Mỹ hoặc một vụ nổ gần nơi trú ẩn của lãnh đạo Iran, có thể nhanh chóng đẩy tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Lịch sử từng cho thấy thông tin tình báo không đầy đủ hoặc việc đánh giá sai ý đồ đối phương có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Hiện chưa rõ Washington có quyết định tiến hành không kích trở lại hay Iran có thực sự triển khai các kế hoạch tấn công bị cáo buộc hay không. Tuy nhiên, việc cả hai bên đều gia tăng cảnh giác và chuẩn bị cho khả năng xung đột tiếp diễn đang làm tăng nguy cơ đối đầu, trong khi yêu cầu kiểm soát khủng hoảng ngày càng trở nên quan trọng.
