Mục tiêu tăng trưởng và trách nhiệm người đứng đầu
Tăng trưởng 2 con số không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là yêu cầu chiến lược để Việt Nam bứt phá, do đó rất cần sự đồng tốc, đồng lực của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu. Tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Tăng trưởng là trách nhiệm chung, nhưng phải gắn với trách nhiệm cá nhân của từng bộ trưởng, trưởng ngành, của bí thư, chủ tịch các địa phương”.
Nhìn lại bức tranh kinh tế trong 6 tháng qua có nhiều điểm sáng: kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định; lạm phát được kiểm soát trong bối cảnh lạm phát toàn cầu tăng; mức tăng trưởng trong 6 tháng khoảng 8,18%; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục có những bước tiến mới... Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn những khó khăn, thách thức: tiến độ giải ngân một số công trình trọng điểm còn chậm, nguồn vốn đầu tư chưa chuyển hóa tương xứng thành năng lực sản xuất mới. Giải ngân đầu tư công chưa đạt kỳ vọng; nhiều dự án vẫn vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và thủ tục hành chính... Do đó, để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, khi thể chế không còn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, thì vấn đề quan trọng nằm ở khâu thực thi, quyết tâm hành động của các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là vai trò “nhạc trưởng” - người đứng đầu.
Trong nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế dù đã được định rõ bởi con số cụ thể, nhưng kết quả thực hiện dường như được nhìn nhận là kết quả chung của cả hệ thống. Do đó, khi chỉ tiêu không đạt, rất khó xác định rõ trách nhiệm thuộc bộ, ngành hay địa phương nào. Khoảng trống trách nhiệm này cần được khắc phục nếu chúng ta muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Thực tế cho thấy, cùng một cơ chế, chính sách nhưng có nơi thực thi chính sách rất tốt và ngược lại. Có những địa phương tỷ lệ giải ngân về đích đúng hạn, sớm đưa dự án vào hoạt động mang lại hiệu quả lớn cho nền kinh tế nói chung, cho doanh nghiệp nói riêng. Trong khi đó, có địa phương tỷ lệ giải ngân đầu tư công lại rất thấp, dẫn đến nhiều dự án chậm triển khai. Hệ quả là nguồn lực xã hội bị ách tắc, chi phí doanh nghiệp tăng lên, niềm tin của nhà đầu tư bị ảnh hưởng và động lực tăng trưởng bị suy giảm. Có những vấn đề tồn tại nhiều năm chỉ vì tâm lý sợ, né tránh trách nhiệm, đùn đẩy giữa các cơ quan, còn tâm lý việc khó đẩy cấp trên chờ quyết định... Điều này cho thấy, không phải vì thiếu chủ trương, chính sách mà chủ yếu do yếu kém ở khâu tổ chức thực thi.
Tăng trưởng là một kết quả tổng hợp từ đóng góp của mỗi bộ, ngành, địa phương ở từng khâu thực hiện. Chỉ cần có một “nút thắt” nào đó, sẽ làm chậm tiến độ tăng trưởng, ảnh hưởng đến nền kinh tế. Đó cũng là lý do mà từng bộ trưởng, trưởng ngành, bí thư và chủ tịch UBND các địa phương phải trực tiếp chịu trách nhiệm đối với kết quả tăng trưởng của lĩnh vực, địa bàn mình lãnh đạo, phụ trách. Trách nhiệm ấy không chỉ thể hiện ở việc hoàn thành chỉ tiêu, mà còn ở khả năng chủ động tháo gỡ “điểm nghẽn”, dự báo rủi ro, đề xuất chính sách và tổ chức thực hiện hiệu quả.
Để rõ trách nhiệm, cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá trách nhiệm người đứng đầu gắn trực tiếp với tăng trưởng kinh tế. Không chỉ đánh giá qua tốc độ tăng trưởng GDP của địa phương mà còn phải lượng hóa bằng các chỉ số như: giải ngân đầu tư công, tỷ lệ xử lý hồ sơ đúng hạn, mức độ cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, số doanh nghiệp thành lập mới, khả năng thu hút FDI khi chúng ta “không để nhà đầu tư phải đi qua quá nhiều cửa, mất quá nhiều thời gian và chi phí để triển khai một dự án hợp pháp”... Địa phương không thể đạt tăng trưởng cao khi quyết định vấn đề nào đó lại phải “xin ý kiến” cấp trên. Do đó, sự phân cấp, phân quyền triệt để cũng là cách để phát huy tính chủ động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, không chỉ cần thêm nguồn lực, thêm cơ chế, chính sách. Điều quan trọng hơn là cần một cuộc đổi mới trong lãnh đạo, điều hành khi trách nhiệm của người đứng đầu được lượng hóa bằng những giá trị thực tạo ra cho nền kinh tế thông qua việc cán đích các chỉ tiêu kinh tế đã đặt ra.
Tăng trưởng 2 con số là mục tiêu đầy thách thức nhưng hoàn toàn có cơ sở để về đích nếu mọi nguồn lực được khơi thông và bộ máy vận hành với tinh thần hành động đồng tốc, đồng lực. “Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo những việc lớn, việc khó, việc liên ngành và các điểm nghẽn kéo dài, chấm dứt tình trạng nêu khó khăn nhưng không có phương án xử lý”. Chỉ khi trách nhiệm người đứng đầu được nêu cao, thì mục tiêu tăng trưởng 2 con số mới có nền tảng vững chắc để trở thành hiện thực.
