Mở rộng “ngoại giao láng giềng”:Dấu ấn mới trong chính sách đối ngoại của Việt Nam
Các chuyến công du liên tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới nhiều quốc gia Đông Nam Á đang phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét trong chính sách đối ngoại của Việt Nam: tăng cường gắn kết với ASEAN như một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển và bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định cho đất nước.
Chuyến thăm Thái Lan, Singapore và Philippines từ ngày 27/5 đến 1/6 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khép lại một hành trình ngoại giao đáng chú ý tại Đông Nam Á. Nếu tính cả các chuyến thăm Lào, Campuchia, Malaysia và Indonesia trước đó, người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam đã tới 7 trong số 10 quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) kể từ khi đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư vào tháng 8/2024.
Theo bài phân tích với tiêu đề “Các chuyến thăm các nước Đông Nam Á của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mở rộng chính sách “ngoại giao láng giềng” của Việt Nam” vừa được đăng tải trên The Diplomat, tần suất tiếp xúc cấp cao với các nước trong khu vực cho thấy ASEAN tiếp tục giữ vị trí đặc biệt trong chính sách đối ngoại của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng thời phản ánh những điều chỉnh mới trong cách tiếp cận của đất nước đối với môi trường chiến lược xung quanh.
ASEAN ngày càng giữ vai trò trung tâm
Trong nhiều thập kỷ qua, ASEAN luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Kể từ khi gia nhập Hiệp hội năm 1995, Việt Nam từng bước hội nhập sâu rộng vào các cơ chế hợp tác khu vực, mở rộng quan hệ đối ngoại và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, theo nhiều nhà nghiên cứu, khái niệm “ngoại giao láng giềng” của Việt Nam trong thời gian dài chủ yếu tập trung vào các quốc gia có chung đường biên giới trên bộ, gồm Trung Quốc, Lào và Campuchia. Các nước ASEAN còn lại thường được đặt trong phạm trù rộng hơn là các đối tác khu vực.
Những diễn biến trong gần hai năm qua cho thấy cách tiếp cận này đang có sự thay đổi. Theo các chuyên gia, Đông Nam Á không chỉ được Việt Nam nhìn nhận như một khu vực hợp tác kinh tế, mà còn trở thành không gian chiến lược quan trọng đối với an ninh và phát triển của đất nước trong bối cảnh môi trường quốc tế biến động nhanh chóng.
Sự thay đổi này được thể hiện rõ qua hàng loạt hoạt động ngoại giao cấp cao và việc nâng cấp quan hệ song phương với nhiều quốc gia ASEAN dưới sự chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tăng tốc nâng cấp quan hệ với các đối tác ASEAN
Từ cuối năm 2024 đến giữa năm 2025, Việt Nam đã liên tiếp nâng cấp quan hệ với nhiều quốc gia Đông Nam Á.
Quan hệ với Malaysia, Indonesia, Singapore và Thái Lan được nâng lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện - cấp độ hợp tác cao nhất trong hệ thống quan hệ đối ngoại của Việt Nam hiện nay. Trong đó, việc nâng cấp quan hệ với Malaysia (tháng 11/2024), Indonesia (tháng 3/2025) và Singapore (tháng 3/2025) được thực hiện trong các chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trong khi khuôn khổ quan hệ với Thái Lan được nâng cấp trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra tháng 5/2025.
Trong chuyến thăm Philippines vừa qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước tiếp tục nâng cấp quan hệ lên khuôn khổ Đối tác Chiến lược Tăng cường, tạo nền tảng để hướng tới những bước phát triển sâu rộng hơn trong tương lai. Bên cạnh đó, Việt Nam hiện duy trì Quan hệ Đối tác Toàn diện với Brunei và Quan hệ Hợp tác Toàn diện với Myanmar.
Giới quan sát nhận định việc Việt Nam thiết lập hoặc nâng cấp quan hệ chiến lược với toàn bộ 5 quốc gia sáng lập ASEAN gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan phản ánh sự gia tăng vị thế của Hà Nội trong khu vực.
Đây cũng là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình định hình các vấn đề khu vực, thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu phát triển kinh tế như giai đoạn trước.
Tầm nhìn ngoại giao trong không gian khu vực
Trong chuyến thăm Singapore cuối tháng 5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề quan trọng tại Đối thoại Shangri-La diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương. Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam được mời phát biểu tại diễn đàn này.
Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng lợi ích quốc gia của Việt Nam gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực. Thông điệp này phản ánh quan điểm nhất quán của Việt Nam về việc bảo đảm môi trường hòa bình để phát triển, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng lớn của ASEAN trong chiến lược đối ngoại của Hà Nội.
Các nhà phân tích cho rằng, khái niệm “láng giềng” trong tư duy đối ngoại của Việt Nam hiện nay đang được mở rộng, không chỉ bao gồm các quốc gia có chung đường biên giới trên bộ mà còn cả những nước có sự gắn kết chặt chẽ về địa lý và lợi ích chiến lược trên biển như Indonesia hay Philippines.
Cách tiếp cận này phù hợp với xu thế tăng cường liên kết nội khối ASEAN trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức từ cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xung đột địa chính trị, biến động chuỗi cung ứng và các rào cản thương mại mới.
Hướng tới một ASEAN gắn kết hơn
Một trong những kết quả đáng chú ý từ các chuyến công du gần đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là việc mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại, đầu tư, quốc phòng, an ninh đến giao lưu nhân dân và hợp tác giáo dục.
ASEAN hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và ASEAN đạt khoảng 91 tỷ USD, tăng so với mức 84 tỷ USD của năm trước. Trong đó, Thái Lan, Singapore và Philippines tiếp tục nằm trong nhóm đối tác quan trọng nhất của Việt Nam trong khu vực.
Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc tăng cường quan hệ với các nước ASEAN còn mang ý nghĩa chiến lược. Trong bối cảnh trật tự khu vực đang thay đổi nhanh chóng, một ASEAN đoàn kết và có tiếng nói chung được xem là yếu tố quan trọng giúp các quốc gia thành viên bảo vệ lợi ích và duy trì không gian phát triển.
Vì vậy, chuỗi hoạt động ngoại giao cấp cao của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đông Nam Á thời gian qua cho thấy một xu hướng ngày càng rõ ràng: ASEAN đang trở thành trọng tâm nổi bật hơn trong chính sách đối ngoại của Hà Nội. Việc mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các nước thành viên không chỉ góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam mà còn có thể tạo thêm động lực cho tiến trình liên kết và phát triển của cả khu vực trong những năm tới.
