Luật - Những điểm mới:Kê khai bổ sung khi có biến động tài sản trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên

Không bỏ sót người có nghĩa vụ kê khai

Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng đã khắc phục kịp thời những hạn chế, bất cập của Luật Phòng, chống tham nhũng số 36/2018/QH14, nhất là các quy định về trách nhiệm giải trình; cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập; kê khai, xác minh tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Luật sửa đổi, bổ sung quy định về tiêu chí đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng theo hướng quy định chung về các nội dung đánh giá cho phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương. Đồng thời, giao Chính phủ quy định các tiêu chí đánh giá nhằm bảo đảm tính chủ động và tính chịu trách nhiệm của các Bộ, UBND cấp tỉnh về công tác phòng, chống tham nhũng.

Đáng chú ý, luật sửa đổi, bổ sung quy định về ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, theo đó, các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tăng cường đầu tư thiết bị, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động phòng chống tham nhũng; xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đồng bộ, bảo đảm liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia và an toàn thông tin.

Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện các quy định về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập tại Điều 30, Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và thể chế hóa các chủ trương, chính sách, quy định của Đảng về công tác kiểm soát tài sản, thu nhập, đặc biệt là Quyết định số 56-QĐ/TW về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập và Quy định số 296-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, luật quy định cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập gồm: Ủy ban kiểm tra cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên; Thanh tra Chính phủ; Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; Văn phòng Quốc hội; Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước; Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Thanh tra tỉnh, thành phố. Đồng thời, quy định cụ thể, rõ ràng, đầy đủ hơn về thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập của các cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập.

Luật giao Chính phủ quy định việc kiểm soát tài sản, thu nhập đối với những người không thuộc đối tượng kiểm soát tài sản, thu nhập của các cơ quan, tổ chức nêu trên để bảo đảm đầy đủ, không bỏ sót người có nghĩa vụ kê khai.

Người được giao tham gia quản lý, điều hành DNNN nắm giữ trên 50% vốn điều lệ có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập

Điểm mới của luật là sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm thể chế hóa Chỉ thị số 53-CT/TW ngày 26/10/2025 của Bộ Chính trị, theo đó, cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có trách nhiệm giải trình về quyết định, hành vi của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao khi có yêu cầu của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân bị tác động trực tiếp bởi quyết định, hành vi đó. Qua đó tăng cường trách nhiệm giải trình trực tiếp của cá nhân đối với hoạt động công vụ, chức trách, nhiệm vụ được giao thực hiện.

Luật giao Chính phủ quy định chi tiết nguyên tắc, đối tượng, nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân về thực hiện trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ.

Để phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay, khi điều kiện kinh tế - xã hội phát triển, quy định về mức lương và thu nhập hợp pháp của công chức, người có chức vụ, quyền hạn tăng khoảng 3 lần so với thời điểm năm 2018, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ cho biết, luật quy định giá trị mỗi loại tài sản phải kê khai (kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá trị và tài sản khác) từ 150 triệu đồng trở lên và giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai bổ sung khi có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên.

Luật quy định về theo dõi biến động tài sản, thu nhập và căn cứ xác minh tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai, cụ thể: “Trường hợp phát hiện có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên mà người có nghĩa vụ kê khai không kê khai thì cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập yêu cầu người đó cung cấp, bổ sung thông tin có liên quan; trường hợp tài sản, thu nhập có biến động tăng thì phải giải trình về nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm”.

Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập xác minh tài sản, thu nhập của người kê khai khi “Có biến động tăng về tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên mà người có nghĩa vụ kê khai giải trình không hợp lý về nguồn gốc”.

Chính phủ quy định chi tiết tài sản, thu nhập phải kê khai, mẫu bản kê khai và việc thực hiện kê khai tài sản, thu nhập.

Luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập trong các doanh nghiệp nhà nước; quy định người được giao tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nắm giữ trên 50% vốn điều lệ có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập. Và giao Chính phủ quy định các trường hợp phải kê khai tài sản, thu nhập tại doanh nghiệp nhà nước.

Luật điều chỉnh theo hướng quy định trách nhiệm cụ thể của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước trong thanh tra vụ việc có dấu hiệu tham nhũng để phù hợp thực tiễn mô hình tổ chức các cơ quan thanh tra hiện nay.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.