Làm rõ quy định về thuế và kế toán đối với giao dịch hàng hóa phái sinh
Góp ý dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) đề nghị làm rõ phạm vi sản phẩm phái sinh không chịu thuế giá trị gia tăng; đồng thời hướng dẫn cụ thể việc hạch toán, ghi nhận lãi, lỗ và chi phí giao dịch, giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chủ động tính toán chi phí khi tham gia thị trường.
Xác định rõ phạm vi sản phẩm không chịu thuế giá trị gia tăng
Quan tâm đến việc áp dụng pháp luật về thuế và kế toán đối với giao dịch hàng hóa phái sinh, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần biết trước cách hạch toán và nghĩa vụ thuế để tính toán chi phí khi tham gia giao dịch.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đề xuất sửa đổi quy định về sản phẩm phái sinh không chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo hướng thay dẫn chiếu đến pháp luật về thương mại bằng dẫn chiếu đến pháp luật về giao dịch hàng hóa phái sinh. Đại biểu đề nghị Chính phủ giải trình rõ việc thay đổi dẫn chiếu này có làm thay đổi phạm vi sản phẩm không chịu thuế GTGT hay không.
Dự thảo quy định giao dịch phái sinh do các bên thỏa thuận trực tiếp, không thông qua tổ chức trung gian, được thực hiện theo pháp luật dân sự. Liên quan đến nội dung này, đại biểu đề nghị làm rõ các sản phẩm phái sinh được giao kết hợp pháp theo hình thức này có tiếp tục thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT sau khi sửa luật hay không.
Nếu giữ nguyên chính sách thuế, quy định sửa đổi phải bảo đảm không bỏ sót những sản phẩm đang thuộc đối tượng không chịu thuế. Đồng thời, cần phân biệt hợp đồng phái sinh với hợp đồng mua bán hàng hóa thông thường có thời hạn giao hàng trong tương lai.
Đại biểu phân tích, một doanh nghiệp có thể vừa bán hàng, vừa nhận hoặc trả khoản chênh lệch từ hợp đồng phái sinh, đồng thời trả phí môi giới, lưu kho. Do đó, cần xác định nghĩa vụ thuế đối với từng khoản theo đúng bản chất giao dịch.
Đại biểu lưu ý, việc sản phẩm phái sinh không chịu thuế GTGT không có nghĩa mọi hàng hóa, dịch vụ liên quan đều không chịu thuế GTGT.
Hướng dẫn cụ thể việc ghi nhận lãi, lỗ và chi phí giao dịch
Về kế toán, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho biết, dự thảo Luật đã quy định nguyên tắc áp dụng pháp luật về kế toán, thuế phù hợp với đặc điểm giao dịch. Đại biểu đề nghị Bộ Tài chính rà soát các quy định hiện hành, chuẩn bị hướng dẫn cụ thể về chứng từ, cách theo dõi tiền ký quỹ và thời điểm ghi nhận lãi, lỗ, chi phí giao dịch.

Đặc biệt, cần làm rõ điều kiện để các khoản lỗ, chi phí từ giao dịch phòng ngừa rủi ro được chấp nhận khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Hướng dẫn cần phân biệt rõ khoản được ghi nhận theo chế độ kế toán với khoản được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với Bộ Tài chính rà soát khoản 1, khoản 5 Điều 4 và khoản 2 Điều 55 trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.
Trường hợp việc sửa đổi làm mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi không chịu thuế GTGT, cần đánh giá tác động, thể hiện rõ trong dự thảo và báo cáo Quốc hội xem xét tại kỳ họp sau.
Các văn bản hướng dẫn cần được chuẩn bị để doanh nghiệp và cơ quan thuế áp dụng thống nhất khi Luật có hiệu lực.

