Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt NamDấu ấn ngày bầu cử đại biểu Quốc hội đầu tiên tại Khánh Hòa

Chuẩn bị cho “Ngày hội non sông”

Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Một ngày sau, ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị "Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu" để bầu ra Quốc hội - cơ quan quyền lực tối cao của Nhân dân. Với sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, trong tình hình hết sức khó khăn với thù trong, giặc ngoài, giặc đói, giặc dốt đang bủa vây, Chính phủ ta vẫn quyết tâm tổ chức Tổng tuyển cử bầu ĐBQH vào ngày 6/1/1946, một cuộc bầu cử để đồng bào cả nước “lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình và gánh vác việc nước”.

Để cuộc bầu cử thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết "Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu" đăng trên Báo Cứu quốc ngày 5/1/1946 và Báo Quốc hội ngày 6/1/1946. Người đã nhấn mạnh đến giá trị của những lá phiếu đối với việc dựng xây đất nước tự do, dân chủ: “Về mặt trận quân sự, thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính trị, thì Nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn. Ngày mai, quốc dân ta sẽ tỏ cho thế giới biết rằng dân Việt Nam ta đã: kiên quyết đoàn kết chặt chẽ, kiên quyết chống bọn thực dân, kiên quyết tranh quyền độc lập...”. Trong lời kêu gọi, Người còn căn dặn: "Những người trúng cử sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng".

Hưởng ứng lời kêu gọi thiêng liêng ấy, Nhân dân Khánh Hòa, dù đang ở giữa chiến trường ác liệt của Mặt trận Nha Trang – Khánh Hòa, vẫn tích cực chuẩn bị cho ngày bầu cử. Các đội tuyên truyền lưu động được tổ chức đến khắp các địa phương, phổ biến về Quốc hội, Hiến pháp và thể lệ bầu cử; các ứng cử viên trực tiếp tiếp xúc, đối thoại với cử tri trong không khí dân chủ, cởi mở.

Lá phiếu giữa đạn bom kẻ thù

Trong bài hồi ký “Bác phái đi Nam” in trong cuốn Mặt trận Nha Trang - Khánh Hòa, đồng chí Lê Văn Hiến kể, mờ sáng 6/1/1946, các địa điểm bầu cử đã sẵn sàng, nơi nào cũng có hầm hào đề phòng Pháp khủng bố. Đồng bào lần lượt đi bỏ phiếu rất bình tâm và vui vẻ, bộ đội bỏ phiếu ngay trên phòng tuyến bao vây địch. Đến trưa, tàu bay địch đến thả bom phá hoại bầu cử. "Một quả bom nổ cách tôi vài chục thước nhưng tôi và đồng bào ẩn nấp trong hầm tại nơi bỏ phiếu nên an toàn. Một cụ già và 3 em nhỏ bị chết, 12 người bị thương đều ở trong nhà gần đó... Tại các hòm phiếu, đồng bào vẫn tiếp tục đi bầu. Tôi càng thấy rõ hơn lòng dân Khánh Hòa đối với Cụ Hồ, tin tưởng vào thắng lợi cách mạng. Tối đó, tôi điện báo cáo với Chính phủ về tinh thần đồng bào chiến sĩ Nha Trang - Khánh Hòa trong ngày Tổng tuyển cử", đồng chí Lê Văn Hiến nhớ lại.

Cũng trong tập hồi ký Mặt trận Nha Trang- Khánh Hòa, ông Nguyễn Tấn Kỳ (cán bộ lão thành cách mạng) kể: Giặc Pháp đã ném bom và bắn phá vào một số nơi bỏ phiếu, nhằm uy hiếp tinh thần cử tri. Tuy nhiên, Nhân dân Diên Khánh coi ngày bầu cử là ngày hội lớn, đồng thời xác định đây cũng là một mặt trận đấu tranh với kẻ thù nên đã hăng hái đi bầu cử. Ban vận động bầu cử tổ chức đưa thùng phiếu lưu động đến tận các chiến hào, tới các giường bệnh của thương binh để cán bộ, chiến sĩ được thực hiện nghĩa vụ công dân của mình. Hơn 90% cử tri Diên Khánh đã đi bầu cử để chọn ra ĐBQH của tỉnh.

Cũng trong tập hồi ký này, nhiều người đã kể lại không khí bầu cử ở Ninh Hòa, Vạn Ninh... Tại thị xã Ninh Hòa (cũ), trong tình hình khẩn trương, căng thẳng, chiến sự trên các mặt trận đang trở nên ác liệt, máy bay, pháo tàu biển của Pháp liên tục bắn phá phòng tuyến Phượng Hoàng, Nhân dân vẫn bình tĩnh, phấn khởi đi bỏ phiếu tấp nập như ngày hội. Tỷ lệ bỏ phiếu đạt gần 100%, giới nữ tích cực tham gia. Những người lớn tuổi lần đầu tiên được thực hiện quyền làm chủ của mình, vừa bỡ ngỡ, vừa xúc động trào nước mắt.

Dấu son lịch sử của Nhân dân Khánh Hòa

Theo Lịch sử Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa (cũ), việc tổ chức bầu cử đã được thực hiện tốt, đồng bào, chiến sĩ khu vực Diên Khánh, Vĩnh Xương (nay thuộc phường Tây Nha Trang) bất chấp đạn bom của kẻ thù vẫn đi bỏ phiếu đông đủ.

Trong đợt bầu cử ĐBQH lần đầu tiên, toàn tỉnh có 97.515 cử tri, số cử tri đi bầu là 82.245 người, trong đó có 82.015 phiếu bầu hợp lệ. Kết quả, 3 đồng chí Nguyễn Văn Chi, Tôn Thất Vỹ và Đào Thiện Thi đã trúng cử, trở thành ĐBQH nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa khóa I của tỉnh Khánh Hòa. Ở tỉnh Ninh Thuận cũ (nay là khu vực phía nam của tỉnh Khánh Hòa), người dân cũng nô nức đi bầu cử. Đồng chí Trần Thi và đồng chí Lưu Ái vinh dự được cử tri bầu làm ĐBQH của tỉnh...

80 năm đã trôi qua, nhưng tinh thần của Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị. Những lá phiếu được bỏ xuống giữa bom đạn ở Khánh Hòa năm 1946 mãi mãi là biểu tượng sinh động của lòng yêu nước, ý chí độc lập và niềm tin sắt son của Nhân dân đối với con đường cách mạng mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn.