Kịp thời bố trí nhân lực và điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy cấp xã
Thảo luận tại hội trường sáng 21/4, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) khẳng định, sắp xếp đơn vị hành chính là chủ trương rất đúng đắn và thực tế cấp xã đã đi vào hoạt động dần ổn định, phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn. “Tuy nhiên, việc bố trí nhân lực và cơ cấu tổ chức cũng bộc lộ một số bất cập cần điều chỉnh kịp thời để bộ máy hoạt động hiệu quả hơn”.
Phòng chuyên môn cấp xã quá tải
Theo đại biểu Nguyễn Đặng Ân, số lượng phòng chuyên môn tại đơn vị hành chính cấp xã hiện nay có 2 phòng là Kinh tế và Văn hóa - Xã hội, không chuyên sâu; một phòng chịu sự quản lý, hướng dẫn chuyên môn của 5 - 6 Sở, dẫn đến quá tải. Việc thực hiện tổ chức các phòng theo Nghị định 370/2025/NĐ-CP của Chính phủ rất cần sớm có văn bản hướng dẫn cụ thể, định hướng để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trên phạm vi cả nước.
Cán bộ, công chức cấp xã một số nơi còn thiếu về số lượng, đặc biệt rất thiếu công chức có chuyên môn sâu như xây dựng, giao thông, công nghệ thông tin… Trong khi đó, chức năng, nhiệm vụ và khối lượng công việc được giao rất lớn và thực hiện trực tiếp với người dân, doanh nghiệp nhiều hơn so với cán bộ, công chức cấp xã trước khi sắp xếp. Do đó, cần có lộ trình đào tạo và đào tạo lại để đáp ứng yêu cầu.
Biên chế trong các đơn vị sự nghiệp công lập ở địa phương như y tế, giáo dục hiện cũng đang thiếu và chịu áp lực chỉ tiêu giảm biên chế. Vì vậy, đại biểu cho rằng, rất cần rà soát tổng thể các địa phương dựa trên các tiêu chí diện tích, dân số có tính đến các yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, bãi ngang, hải đảo để giao biên chế hợp lý với thực tiễn. Mặt khác, quy định khống chế hợp đồng lao động không quá 70% phần thiếu hụt, khiến địa phương không thể linh hoạt bù đắp nhân lực.
Ở khu vực công chức, sau khi nhiều đối tượng được giải quyết cho nghỉ theo chế độ của Nghị định 178/2024/NĐ-CP tạo ra sự thiếu hụt cục bộ chưa thể bù đắp ngay. Do đó, việc đào tạo và đào tạo lại cần có thời gian và chỉ tiêu biên chế được giao sớm phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Một số cán bộ công chức viên chức trước đây công tác tại xã không thuộc xã đặc biệt khó khăn, từ ngày 1/7/2025 được điều động đến công tác tại xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xã khu vực III nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể về việc có được hưởng trợ cấp lần đầu theo quy định tại Nghị định số 76/2019/NĐ-CP của Chính phủ.
Về người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, theo Công văn số 12/CV-BCĐ ngày 20/6/2025 của Ban Chỉ đạo Chính phủ hướng dẫn một số nội dung đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh đã phê duyệt danh sách người hoạt động không chuyên trách nghỉ theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP (thời điểm nghỉ ngày 1/7/2025). Riêng tỉnh Lạng Sơn còn khoảng trên 330 trường hợp đang được các xã, phường bố trí hỗ trợ công việc tại các phòng, cơ quan, đơn vị cấp xã, rất cần có hướng dẫn đến thời điểm 31/5/2026 thì bố trí như thế nào.
Bổ sung tiêu chuẩn tổ dân phố phù hợp thực tiễn
Đối với thôn, tổ dân phố, đại biểu Nguyễn Đặng Ân phản ánh, nhiều thôn được chuyển thành khối phố sau khi sáp nhập xã với phường để thành lập phường khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Quy mô dân số của các khối phố này thấp, nếu áp dụng tiêu chuẩn từ 200 hộ hoặc cao hơn nữa thì đối với các tỉnh miền núi sẽ khó thực hiện do diện tích các khối thuộc phường rất rộng.
“Thực tế Lạng Sơn có khối phố rộng 6,44km2 nhưng chỉ có 75 hộ dân, nếu tiếp tục sáp nhập thì diện tích một khối phố có thể lên tới hơn 10km2; trong khi hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin chưa đáp ứng tốt thì bí thư, trưởng khối khó bao quát tốt công việc của mình”, đại biểu dẫn chứng.
Từ đó, đại biểu đề nghị xem xét bổ sung tiêu chuẩn của tổ dân phố hình thành do thực hiện sáp nhập xã vào phường, phải chuyển từ thôn thành tổ dân phố để phù hợp với thực tiễn địa phương khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Đồng thời, Chính phủ sớm ban hành Nghị định quy định về hoạt động của thôn, tổ dân phố, về chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố để địa phương kịp thời tham mưu các nội dung về sắp xếp thôn, tổ dân phố và ban hành các quy định về chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
“Việc tiếp tục tinh gọn thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ rất cần các địa phương tiến hành ngay và các chính sách kèm theo cần được ban hành đồng bộ, kịp thời”, đại biểu nhấn mạnh.
