Có nên quay lại phát triển điện hạt nhân?

Bài cuối: Điện hạt nhân không phải là cứu cánh của “net zero”

Với góc nhìn của nhà hoạch định chính sách, ông Nguyễn Quang Huân, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cho rằng về lâu dài Việt Nam có thể cân nhắc phát triển điện hạt nhân bởi tính ổn định và không phát thải CO2, song cũng không nên đặt vấn đề điện hạt nhân là cứu cánh trong việc hiện thực hóa cam kết “net zero”.

Công nghệ điện hạt nhân đã có nhiều thay đổi

- Nhìn lại 5 năm thực hiện Nghị quyết 31/2016/QH14 của Quốc hội về việc dừng thực hiện chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận (2016 - 2021), ông đánh giá thế nào về quyết định này?

- Cuối năm 2021, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã giao Thường trực Ủy ban Kinh tế chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và các Ủy ban của Quốc hội, tỉnh Ninh Thuận và các cơ quan có liên quan sơ kết kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết 31/2016/QH14 của Quốc hội. Tháng 4 vừa qua, hội nghị báo cáo giám sát 5 năm thực hiện Nghị quyết 31/2016/QH14 đã được tổ chức tại Ninh Thuận.

Bài cuối: Điện hạt nhân không phải là cứu cánh của “net zero” -0

Cho đến nay, chúng ta có thể khẳng định, quyết định dừng đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận hoàn toàn chính xác và hợp lý. Điện hạt nhân có nhiều ưu điểm nhưng đòi hỏi trình độ vận hành cao. Vào thời điểm đó, trình độ của ta về điện hạt nhân còn ở mức độ nhất định. Hơn nữa, tình hình kinh tế đất nước lúc đó có nhiều thay đổi so với thời điểm quyết định chủ trương đầu tư; dư địa tiết kiệm điện còn nhiều và đặc biệt là tiềm năng sử dụng các dạng năng lượng tái tạo như gió, mặt trời rất khả thi.

Sau 5 năm dừng đầu tư điện hạt nhân, chúng ta có thể thấy năng lượng tái tạo có bước phát triển vượt bậc. Trong đó, Ninh Thuận đang hướng tới trở thành trung tâm năng lượng mới của cả nước theo một hướng đi khác, bền vững và kinh tế hơn, đó là năng lượng tái tạo. Không chỉ đóng góp quan trọng cho an ninh năng lượng cả nước, năng lượng tái tạo còn là một trụ cột kinh tế đưa Ninh Thuận vào nhóm 5 địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhất nước và giúp thu hẹp nhanh khoảng cách thu nhập của người dân Ninh Thuận so với mặt bằng chung cả nước.

- Quan điểm của ông như thế nào về việc quay lại phát triển điện hạt nhân, đặc biệt trong bối cảnh tại COP26 tháng 11.2021, Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

- Lợi ích của điện hạt nhân chúng ta biết rồi, đó là phát điện ổn định và thải CO2 rất ít. Nguyên liệu đầu vào cũng dễ vận chuyển, không cồng kềnh như than, có khi chỉ bằng ngón tay đã sản xuất ra năng lượng tương đương một tấn than. Thời gian tích trữ nguyên liệu có thể lên tới 70 - 80 năm.

Hơn nữa, như các nhà khoa học đã chỉ ra, công nghệ điện hạt nhân đã có nhiều thay đổi sau sự cố nhà máy điện hạt nhân Fukushima, Nhật Bản năm 2011. Các lò thế hệ III+ hiện nay đều đáp ứng các yêu cầu khắt khe mới nhất về an toàn và rác thải hạt nhân không còn là vấn đề lớn nữa. Các nhà khoa học Nhật Bản cũng nhận xét Việt Nam có lợi thế nhất định trong phát triển điện hạt nhân vì địa tầng và khí hậu ổn định, khả năng xảy ra sóng thần, động đất thấp nên rủi ro ít hơn.

Nhìn ra thế giới, trong khi Đức cắt giảm thì một số nước như Anh, Pháp vẫn phát triển điện hạt nhân và cho đó là giải pháp hợp lý nhất để phát triển năng lượng. Các quốc gia tiên tiến chắc chắn đã cân nhắc cả vấn đề môi trường, an sinh, an toàn của điện hạt nhân chứ không phải chỉ vấn đề kinh tế.

Về lâu dài tôi cho rằng nước ta có thể cân nhắc phát triển điện hạt nhân bởi tính ổn định và không phát thải CO2, góp phần giảm nhẹ tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Tất nhiên chúng ta phải tính toán đến giá thành của nó nữa. Tuy vậy, tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng chúng ta không nên đặt vấn đề điện hạt nhân là cứu cánh trong việc hiện thực hóa cam kết “net zero”.

Nghiên cứu chu đáo là rất cần thiết

- Vì sao ông cho rằng điện hạt nhân không phải là cứu cánh cho “net zero”?

- Vì chúng ta còn nhiều tiềm năng về năng lượng tái tạo. Theo thời gian, công nghệ tiên tiến có thể hóa giải bất lợi của điện gió, điện mặt trời, giúp phát điện ổn định với giá thành hợp lý hơn. Khi đó, chúng ta sẽ phát huy hết thế mạnh của loại năng lượng xanh và sạch này.

Dự thảo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2045 (Quy hoạch Điện VIII), bản được Hội đồng thẩm định thông qua, đã bám sát các cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 nhằm đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Theo đó, giảm nguồn điện than và tăng nguồn điện năng lượng tái tạo. Điện hạt nhân chưa được đề cập song tính toán trong dự thảo Quy hoạch cho thấy chúng ta vẫn bảo đảm được an ninh năng lượng đến năm 2045.

Đối với mục tiêu “net zero”, về lý thuyết, không cần điện hạt nhân vẫn có thể đạt được thông qua các hoạt động như: chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng tái tạo; giảm tiêu thụ điện năng trong sản xuất công nghiệp, sản xuất sạch; giảm phương tiện giao thông cá nhân; sản xuất nhiệt điện theo hướng sạch hơn nhờ cải tiến công nghệ và nguyên liệu đầu vào; trồng rừng để tăng khả năng hấp thụ CO2; áp dụng công nghệ hấp thụ CO2 - đang được làm thí nghiệm…

- Lý thuyết là vậy nhưng thực tế có thể khác, thưa ông?

- Đúng vậy, thực tế có thể khác bởi đi kèm giải pháp công nghệ luôn là chi phí, tiền bạc. Điện hạt nhân là một giải pháp để hiện thực hóa cam kết tại COP26 nhưng không phải là giải pháp duy nhất. Nhưng nếu bằng tính toán khoa học, nghiên cứu bài bản với sự tham gia, phản biện của các chuyên gia mà chứng minh được, chúng ta có thể bảo đảm tính khả thi về kinh tế; an toàn trong xây dựng, quản lý vận hành nhà máy điện hạt nhân trong mọi điều kiện thời tiết, thiên tai địch họa chiến tranh…; đồng thời quản lý được rác thải hạt nhân thì hoàn toàn có thể phát triển điện hạt nhân.

Nói tóm lại, chúng ta cần nghiên cứu chu đáo, chi tiết về việc này. Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cần đánh giá toàn diện, khách quan, khoa học về các nguồn điện; dự báo chính xác hơn cung - cầu năng lượng và có lộ trình cụ thể thực hiện cam kết “net zero” tại COP26 của từng ngành, lĩnh vực... để có đề xuất hợp lý về điện hạt nhân, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Quá trình này cần tham vấn ý kiến các nhà chuyên gia và nhà khoa học. Mục đích cuối cùng là để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển kinh tế độc lập, tự chủ của đất nước, bảo đảm an ninh cho hệ thống điện với nhu cầu đa dạng nguồn phát.

- Xin cảm ơn ông!

Kinh tế

Câu chuyện chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo Từ sợ hãi đến cơ hội đổi đời
Kinh tế

Câu chuyện chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo Từ sợ hãi đến cơ hội đổi đời

Một buổi chiều muộn trên một cánh đồng, ông Sáu, một lão nông tri điền, đứng lặng nhìn những bông lúa đang uốn mình theo gió. Năm nay, ruộng nhà ông trúng mùa, giá lúa lại cao. Nhìn từng bao lúa chất đầy trong kho, ông không khỏi nghĩ về những năm tháng gian khó trước đây, khi chuyện mất mùa, sâu bệnh là nỗi lo thường trực. Nhưng rồi một điều kỳ diệu đã thay đổi tất cả.

Các chuyên gia chia sẻ tại Hội thảo
Kinh tế

Sớm triển khai AI vào quy trình xuất khẩu

Tại Hội thảo "Phát triển chuỗi cung ứng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xuất khẩu xuyên biên giới" do LITA Network và Vinexad tổ chức ngày 4.4, các chuyên gia nhấn mạnh, xuất khẩu xuyên biên giới là cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường. Để tận dụng tối đa cơ hội này, doanh nghiệp cần bắt tay ứng dụng AI vào quy trình xuất khẩu.

Phó tổng FPT Retail chia sẻ vai trò của phái nữ trong phát triển kinh tế bền vững và chăm sóc sức khỏe cộng đồng
Kinh tế

Phó tổng FPT Retail chia sẻ vai trò của phái nữ trong phát triển kinh tế bền vững và chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Vào ngày 03.04.2025, nhân chuyến thăm của Nhà Vua Philippe và Hoàng hậu Mathilde, Đại sứ quán Bỉ đã tổ chức “Diễn đàn nữ lãnh đạo vì sự đổi mới”. Sự kiện nhằm nhấn mạnh vị thế và ghi nhận những đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Nghĩ tới bà con ở nông thôn, miền núi khi áp thuế cho xe pick - up chở hàng cabin kép
Thị trường

Nghĩ tới bà con ở nông thôn, miền núi khi áp thuế cho xe pick - up chở hàng cabin kép

Khi xem xét thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe pick - up chở hàng cabin kép, cần cân nhắc mục đích khuyến khích bà con nông thôn, miền núi dùng sản phẩm này để phát triển kinh tế, cải thiện đời sống, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế nói.

Kết thúc năm 2024, ABBANK tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng trong quy mô hoạt động
Tài chính

ABBANK triển khai gói tài trợ thúc đẩy phát triển bền vững ngành điện

Với mong muốn trở thành đối tác tài chính chiến lược đồng hành cùng sự phát triển bền vững của ngành điện Việt Nam, Ngân hàng TMCP An Bình (ABBANK) tiếp tục triển khai và đẩy mạnh gói tài trợ chuỗi cung ứng ngành điện, cung cấp các giải pháp tài chính linh hoạt, tối ưu cho các doanh nghiệp tham gia đấu thầu và thực hiện các gói thầu, dự án, hợp đồng với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Hàng loạt vi phạm tại dự án đô thị mới An Vân Dương do BĐS Minh Điền Vital làm chủ đầu tư
Kinh tế

Hàng loạt vi phạm tại dự án đô thị mới An Vân Dương do BĐS Minh Điền Vital làm chủ đầu tư

Thanh tra Bộ Xây dựng đã chỉ ra hàng loạt vi phạm tại Dự án Khu văn phòng và Nhà ở tại Lô LK2, khu A, đô thị mới An Vân Dương, tỉnh Thừa Thiên Huế do Công ty Cổ phần Thủy điện Bình Điền (đổi tên nhà đầu tư thành Công ty Cổ phần Bất động sản Minh Điền Vital) làm chủ đầu tư.

Hải quan thu ngân sách quý I đạt 19,5% dự toán
Tài chính

Hải quan thu ngân sách quý I đạt 19,5% dự toán

Với việc thực hiện đồng bộ, quyết liệt các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, chống thất thu trong triển khai nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, trong quý I.2025, toàn ngành hải quan đã thu đạt 80.205 tỷ đồng, bằng 19,5% dự toán được giao, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2024.

Dịch vụ Thông báo số dự bằng giọng nói đã chính thức có mặt trên trên ứng dụng của LPBank
Thị trường

Nhận thông báo số dư bằng giọng nói ngay trên app LPBank của Ngân hàng Lộc Phát Việt Nam

Ngân hàng Lộc Phát Việt Nam (LPBank) ra mắt Dịch vụ Thông báo số dư bằng giọng nói ngay trên ứng dụng di động LPBank, mở ra một kỷ nguyên mới cho việc quản lý tài chính, đặc biệt dành cho các hộ kinh doanh và tiểu thương. Dịch vụ giúp người dùng nhanh chóng nhận diện giao dịch thành công, tránh rủi ro gian lận và thuận tiện trong làm việc.

Tìm điểm cân bằng trong chính sách thuế cho ngành ô tô
Kinh tế

Tìm điểm cân bằng trong chính sách thuế cho ngành ô tô

“Tìm sai điểm cân bằng, chính sách thuế sẽ không đạt mục tiêu mong muốn”, ông Phan Đức Hiếu, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính nói trong tọa đàm “Thuế tiêu thụ đặc biệt với xe hybrid và pick-up: Giải pháp nào phù hợp?” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức ngày 3.4. Với tinh thần đó, các diễn giả đã thảo luận về mức thuế và lộ trình áp thuế phù hợp cho hai loại xe này.

AMH
Kinh tế

Phân tích kỹ tác động để ứng phó hiệu quả

Theo PGS.TS. NGUYỄN HỮU HUÂN, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, khó có khả năng Mỹ áp thuế xuất khẩu với hàng hóa Việt Nam tới 46% như công bố của Tổng thống Donald Trump. “Khả năng cao chỉ 20 - 25% song đây vẫn là mức cao, tác động tới kinh tế Việt Nam cả trong trung và dài hạn, đòi hỏi phải phân tích thật kỹ tác động để có giải pháp ứng phó hiệu quả”.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Quang Khánh
Thị trường

Cần tăng ưu đãi thuế cho xe hybrid và xe pick - up chở hàng cabin kép

Tại tọa đàm “Chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt với xe hybrid và xe pick-up: Giải pháp nào phù hợp” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức sáng 3.4, các diễn giả đề xuất ưu đãi thuế 50% cho cả xe hybrid sạc trong và sạc ngoài; lộ trình áp thuế với xe pick-up chở hàng cabin kép có thể bắt đầu từ năm 2028, mỗi năm tăng 5% để đến năm 2030 đạt 40% so với xe chở người, thay vì mức 60% như đề xuất của cơ quan soạn thảo. 

Ông Cao Hoài Dương - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT PVOIL phát biểu tại buổi triển khai khóa đào tạo
Doanh nghiệp

Đào tạo nhân sự Cửa hàng xăng dầu: Giải pháp để PVOIL tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng

Với hơn 860 Cửa hàng xăng dầu (CHXD) cùng gần 4.000 cửa hàng trưởng và nhân viên bán hàng trải dài khắp cả nước, PVOIL không chỉ là một trong những doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu lớn nhất Việt Nam, mà còn là thương hiệu được khách hàng biết đến bởi sự chuyên nghiệp, tận tâm và đáng tin cậy trong chất lượng phục vụ.

Tập đoàn Stavian và Tập đoàn Shinec ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược về bất động sản công nghiệp
Doanh nghiệp

Tập đoàn Stavian và Tập đoàn Shinec ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược về bất động sản công nghiệp

Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu mới trên thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam, thể hiện tầm nhìn chung của hai doanh nghiệp trong việc triển khai các dự án bất động sản công nghiệp trên toàn lãnh thổ quốc gia, hướng đến mục tiêu tạo dựng những giá trị bền vững.

SHB năm thứ ba liên tiếp được Global Finance vinh danh Ngân hàng Việt Nam có hoạt động Tài trợ Bền vững tốt nhất
Doanh nghiệp

SHB năm thứ ba liên tiếp được vinh danh Ngân hàng Việt Nam có hoạt động Tài trợ Bền vững tốt nhất

SHB là đại diện duy nhất của Việt Nam được Global Finance trao tặng giải thưởng "Ngân hàng có hoạt động Tài trợ Bền vững tốt nhất năm 2025”, ghi nhận cho những nỗ lực của Ngân hàng trong việc thúc đẩy các giải pháp tài chính mang lại lợi ích lâu dài cho xã hội và môi trường.

Xây dựng chính sách thuế phù hợp cho xe hybrid và pick - up chở hàng cabin kép
Kinh tế

Xây dựng chính sách thuế phù hợp cho xe hybrid và pick - up chở hàng cabin kép

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi, cho rằng, cần xây dựng chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt phù hợp cho xe hybrid để giảm ô nhiễm môi trường. Tương tự, chính sách thuế với pick - up chở hàng cabin kép cần hướng tới thúc đẩy sự phát triển của khu vực nông thôn, miền núi. 

Thuế tiêu thụ đặc biệt phải hướng đến sự phát triển ổn định của doanh nghiệp
Kinh tế

Thuế tiêu thụ đặc biệt phải hướng đến sự phát triển ổn định của doanh nghiệp

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sửa Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, ông Đỗ Đức Hiển, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho rằng, đánh thuế cần tính chuyện bảo đảm sự phát triển ổn định của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh chúng ta hướng tới tăng trưởng  hai con số.