Kinh doanh có trách nhiệm gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững

Sáng 12/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị tập huấn chính sách pháp luật về thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ năm 2026. Hội nghị nhằm phổ biến, cập nhật chính sách, pháp luật liên quan, đồng thời trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp trong quá trình đổi mới sáng tạo, hội nhập và phát triển bền vững.

Thực hành kinh doanh có trách nhiệm là yêu cầu tất yếu

Phát biểu tại hội nghị, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thị Thu Trang cho biết, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, thực hành kinh doanh có trách nhiệm đang trở thành xu thế tất yếu và yêu cầu quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp. Đây không chỉ là yếu tố góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, uy tín và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp.

Ngày 14/7/2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 843/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động quốc gia hoàn thiện chính sách và pháp luật nhằm thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm tại Việt Nam giai đoạn 2023 - 2027. Chương trình hướng tới hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, nâng cao nhận thức và năng lực thực thi của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, phát triển bền vững.

Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo nền tảng tăng trưởng bền vững. Theo đó, các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và chủ thể tham gia hoạt động khoa học, công nghệ phải gắn đổi mới sáng tạo với tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp, minh bạch trong quản trị và trách nhiệm với xã hội, môi trường.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh ba yêu cầu: đưa kinh doanh có trách nhiệm trở thành phương thức quản trị xuyên suốt; chủ động cập nhật, tuân thủ pháp luật về khoa học, công nghệ và sở hữu trí tuệ để phòng ngừa rủi ro, xây dựng niềm tin; đồng thời chú trọng chất lượng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh.

Hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy quản trị có trách nhiệm

Tại hội nghị, Pháp chế viên chính, Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Lê Đức Minh cho biết, chính sách, pháp luật về thực hành kinh doanh có trách nhiệm (RBP) trong lĩnh vực khoa học và công nghệ được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 843/QĐ-TTg cùng các chủ trương, chiến lược lớn như Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 19-NQ/TW.

Trong giai đoạn 2025 - 2026, khung pháp luật liên quan tiếp tục được hoàn thiện với nhiều đạo luật về khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp công nghệ số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, công nghệ cao, chuyển đổi số và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Theo Pháp chế viên chính, khung pháp lý RBP đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp trên nhiều phương diện. Trong nghiên cứu và phát triển (R&D), phải bảo đảm minh bạch, trung thực trong công bố kết quả, không làm giả, sai lệch kết quả, đạo văn, xung đột lợi ích; đồng thời tuân thủ nguyên tắc đạo đức liên quan đến con người, động vật, dữ liệu cá nhân, AI và công nghệ mới.

Về trách nhiệm xã hội và môi trường, doanh nghiệp cần bảo đảm quyền lợi, an toàn và phát triển năng lực cho người lao động; bảo vệ quyền tài sản của tác giả; thúc đẩy chia sẻ tri thức, lợi ích với cộng đồng, nhất là các kết quả nghiên cứu từ nguồn lực nhà nước. Hoạt động nghiên cứu, sản xuất công nghệ cần hướng tới tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, quản lý chất thải và ưu tiên công nghệ xanh, công nghệ tuần hoàn.

Đối với sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp phải chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ, không xâm phạm quyền của chủ thể khác và bảo đảm quyền lợi tác giả; việc khai thác quyền sở hữu trí tuệ cần hài hòa với lợi ích công cộng. Trong chuyển giao công nghệ và quản lý chất lượng, doanh nghiệp phải tuân thủ yêu cầu thẩm định, không chuyển giao công nghệ thuộc danh mục cấm; đồng thời bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn, thông tin, ghi nhãn, quảng cáo minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Nguyễn Lê Đức Minh, các yêu cầu trên đang hướng doanh nghiệp tới mô hình quản trị hiện đại, gắn kinh doanh bền vững với đổi mới sáng tạo có trách nhiệm.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, Giám sát pháp lý Công ty cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood Trần Thị Phi Yến cho biết doanh nghiệp xác định khoa học, công nghệ và thực hành kinh doanh có trách nhiệm là nền tảng phát triển; đồng thời đề xuất tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy báo cáo ESG minh bạch, sử dụng bao bì tái chế, chuẩn hóa an toàn dữ liệu khách hàng và ứng dụng AI trong phổ cập kiến thức dinh dưỡng đến cộng đồng.

Hội nghị qua đó không chỉ góp phần cập nhật chính sách, pháp luật mà còn tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, vướng mắc, từ đó thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.