Kiến nghị phân quyền đầu tư công, tiếp tục tháo gỡ vướng mắc cho cơ sở

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà khẳng định thống nhất rất cao với nội dung báo cáo của Chính phủ, báo cáo thẩm tra của các Ủy ban của Quốc hội. Đại biểu đánh giá cao tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ thông qua nguyên tắc: lựa chọn đúng, triển khai nhanh, làm đến nơi đến chốn, đo lường bằng kết quả.

Đại biểu nhấn mạnh, đây chính là phương châm hành động mấu chốt. Đồng thời, cũng là gợi ý giải pháp thực thi hiệu quả cho chương trình công tác từ nay đến hết năm cũng như tầm nhìn kế hoạch 5 năm 2026 - 2031.

Nâng tầm an sinh xã hội, giải bài toán trụ sở cấp xã

Đi sâu vào từng lĩnh vực, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhìn nhận công tác an sinh xã hội thời gian qua đã từng bước được nâng cao, phủ rộng, nâng chất. Nhiều địa phương chủ động nâng tỷ lệ, mức độ hỗ trợ đối tượng yếu thế thông qua Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Dẫn chứng tại Quảng Ninh, đại biểu cho biết, tỉnh đã thiết lập hệ thống chăm lo toàn diện, từ chương trình sữa học đường cho trẻ em mầm non đến trung học cơ sở. Đối với người cao tuổi, tỉnh cũng chủ động hạ độ tuổi được hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội sớm hơn, nâng mức thụ hưởng cao hơn so với quy định chung.

Trong lĩnh vực y tế, người dân được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một năm một lần, đặc biệt ưu tiên vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà thông tin thêm, qua sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các đơn vị sự nghiệp y tế tại Quảng Ninh được kiện toàn. Nhờ đó, các trạm y tế đều được bố trí tăng cường đội ngũ bác sĩ, bao phủ chăm sóc y tế đến tận hộ gia đình.

Đời sống văn hóa, tinh thần, thể thao của nhân dân cũng được nâng lên rõ rệt. Các hoạt động thể thao không chỉ chú trọng thành tích cao mà còn hướng tới nâng cao thể trạng toàn dân. Đại biểu đề nghị tiếp tục quan tâm đại trà các chính sách chăm sóc y tế, an sinh xã hội, đặc biệt ở những địa phương chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, sạt lở.

Đối với giáo dục vùng biên giới, đại biểu đánh giá cao chủ trương khởi công xây dựng, nâng cấp các trường dân tộc nội trú. Nhờ điều kiện hạ tầng thuận lợi, Quảng Ninh đã linh hoạt sử dụng ngân sách địa phương nâng cấp các điểm trường tuyến biên giới theo mô hình bán trú. Học sinh được chăm lo bữa ăn giữa buổi, không bắt buộc phải ở lại nội trú, giúp rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Chuyển sang công tác xây dựng bộ máy cơ sở, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà thẳng thắn nêu lên bất cập lớn về điều kiện cơ sở vật chất của chính quyền cấp xã sau sáp nhập. Trước đây, một trụ sở UBND cấp xã chỉ thiết kế cho khoảng 20 đến 26 cán bộ làm việc. Thế nhưng sau khi sáp nhập, một trụ sở hiện tại phải gánh vác không gian cho khoảng 80 người.

Đó là chưa tính đến thực tế các lực lượng thuộc MTTQ, quân sự, nội chính cũng được quy về sinh hoạt tại cấp xã. Đại biểu bày tỏ sự băn khoăn trước chủ trương không được khởi công xây dựng mới trụ sở.

Việc dồn nhân sự từ những xã cách xa nhau về một không gian chật hẹp, nhưng không được phép sửa chữa, nâng cấp hay xây mới đã tạo ra vô vàn khó khăn cho cán bộ. Nữ Phó trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Quảng Ninh kiến nghị, không nên cấm xây mới đồng loạt, cần dành một nguồn lực nhất định, giao quyền linh hoạt cho UBND cấp tỉnh quyết định việc đầu tư nâng cấp để bảo đảm điều kiện làm việc cơ bản.

Cơ chế đặc thù đầu tư công, cẩn trọng vốn ODA

Bàn về kinh tế vĩ mô, vấn đề an ninh năng lượng được đại biểu đặc biệt lưu tâm. Dù mục tiêu phát thải ròng bằng 0 là định hướng đúng đắn, nhưng các cuộc xung đột trên thế giới hiện nay đang tác động lớn đến năng lượng tái tạo. Nếu thiếu hụt năng lượng tái tạo, quốc gia sẽ gặp khó khăn lớn. Nhấn mạnh điều này, nữ ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng, cần có chính sách kiểm soát cung cầu, duy trì ổn định an ninh năng lượng quốc gia, tránh tình trạng găm hàng, đội giá.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, thực tiễn điều hành linh hoạt của Chính phủ thời gian qua rất hiệu quả; điển hình như việc giá xăng RON 95 giảm từ 30.000 đồng xuống 27.000 đồng rồi 25.000 đồng/lít trong thời gian ngắn, giúp người dân yên tâm, tin tưởng. Để bảo đảm nguồn cung, đại biểu kiến nghị huy động tối đa các nguồn điện hiện có, tạo điều kiện thu hút đầu tư tư nhân vào năng lượng tái tạo.

Về chuyển đổi số, đại biểu lấy minh chứng sống động từ thành công của cuộc bầu cử vừa qua. Nhờ cập nhật dữ liệu quốc gia từ hệ thống VNeID của Bộ Công an, công tác niêm yết danh sách cử tri đạt hiệu quả rất tốt. Tỉnh Quảng Ninh đã linh hoạt tổ chức tiếp xúc cử tri kết hợp trực tiếp, trực tuyến, giúp một ứng cử viên có thể tiếp xúc với cử tri tại 40 đến 50 điểm cầu cùng lúc.

Hoạt động điều hành bầu cử cũng được trực tuyến hóa tới từng phút tại tất cả các điểm bỏ phiếu. Từ đó, đại biểu nhấn mạnh cần quan tâm chất lượng nguồn nhân lực, ban hành cơ chế chính sách thiết thực gắn với Luật Thi đua, khen thưởng. Hành lang pháp lý này nhằm bảo vệ lực lượng cán bộ dám nghĩ, dám làm, tiên phong đổi mới sáng tạo trước tốc độ thay đổi công nghệ hàng ngày.

Góp ý vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, đại biểu thống nhất với tờ trình của Chính phủ, nhấn mạnh yêu cầu phải tính toán kỹ lưỡng từng đồng vốn. Điểm mấu chốt được đại biểu cảnh báo là việc sử dụng nguồn vốn vay ODA. Đại biểu đề nghị Chính phủ cân nhắc hết sức thận trọng, bởi nếu tiếp nhận các dự án ODA sử dụng công nghệ cũ kỹ, lạc hậu thì công trình đưa vào sẽ không thể sử dụng được.

Đại biểu kiến nghị Chính phủ tham mưu Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù cho các dự án đầu tư công thuộc thẩm quyền Trung ương nhưng giao cho địa phương thực hiện. Nêu dẫn chứng tuyến đường sắt Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng, đại biểu đề xuất cho phép địa phương giữ lại các khoản vượt thu hoặc nguồn đáng lẽ nộp về Trung ương trong một thời gian nhất định để tập trung thực hiện dự án.

Cùng với đó, cần có cơ chế khuyến khích các địa phương đạt tỷ lệ giải ngân tốt hoặc tiết kiệm chi phí, cho phép họ quay vòng nguồn vốn dư để đầu tư các dự án khác trên địa bàn. Cuối cùng, đại biểu đánh giá việc để nguồn dự phòng tăng lương ngân sách lớn trong thời gian dài là khá lãng phí.

Đại biểu cũng đề nghị, cho phép các địa phương sử dụng linh hoạt nguồn dự phòng này cho các dự án đầu tư ngắn hạn mang lại hiệu quả. Điều kiện đi kèm là địa phương phải minh chứng được khả năng hoàn trả nguồn dự phòng đó trong thời gian ngắn, qua đó không gây lãng phí nguồn lực chung.