Kiến nghị hoàn thiện chính sách vận hành liên hồ chứa

Cần hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, vận hành

Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng vừa tiến hành khảo sát thực tế tại các nhà máy thủy điện: A Vương, Sông Tranh 3, Sông Côn 2 cùng các địa phương vùng hạ du gồm xã Thượng Đức, xã Phước Trà và xã Sông Kôn trong chương trình giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý và vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn giai đoạn 2020 - 2025. Xuyên suốt các buổi khảo sát, Đoàn tập trung lắng nghe những khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành thực tế để làm cơ sở kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật về tài nguyên nước, phòng, chống thiên tai và vận hành liên hồ chứa.

Ghi nhận thực tế, các đơn vị vận hành đã thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về tài nguyên nước, khí tượng thủy văn, phòng, chống thiên tai và quy trình vận hành liên hồ chứa; các hồ chứa được vận hành an toàn, góp phần cắt giảm lũ, bổ sung nguồn nước cho sản xuất, sinh hoạt và phát điện ổn định. Tuy nhiên, Công ty Cổ phần Thủy điện A Vương cho rằng, việc quyết định hạ thấp mực nước hồ hiện chủ yếu căn cứ vào dự báo mưa lớn, trong khi chưa khai thác đầy đủ dự báo ngập lụt vùng hạ du và dòng chảy đến hồ, làm giảm hiệu quả tích nước ở một số thời điểm. Doanh nghiệp kiến nghị nâng cao chất lượng dự báo khí tượng thủy văn, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và điều chỉnh quy trình vận hành theo hướng linh hoạt hơn.

Công ty Cổ phần Thủy điện Sông Tranh 3 đề xuất hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu khí tượng, thủy văn, tăng cường phối hợp điều hành liên hồ chứa; rà soát, thống nhất các quy định liên quan đến tài nguyên nước, điện lực, phòng, chống thiên tai. Trong khi đó, Công ty Cổ phần Thủy điện Geruco Sông Côn kiến nghị xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, vận hành hồ chứa; đồng thời, tiếp tục hoàn thiện quy định về dự báo, điều hành và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Đoàn khảo sát tập trung trao đổi về hiệu quả thực hiện quy trình vận hành liên hồ chứa, công tác phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, bảo đảm dòng chảy tối thiểu mùa cạn, chất lượng dự báo, hệ thống quan trắc, cảnh báo lũ và ứng dụng khoa học, công nghệ trong giám sát, điều hành, chia sẻ dữ liệu.

Sớm sửa đổi quy trình vận hành liên hồ

Song song với khảo sát tại các nhà máy thủy điện, Đoàn cũng đã làm việc với các địa phương vùng hạ du để ghi nhận những vấn đề phát sinh trong thực tiễn quản lý, vận hành liên hồ chứa. UBND xã Thượng Đức cho biết, địa phương đã chủ động triển khai các quy định về phòng, chống thiên tai, xây dựng phương án ứng phó, tổ chức lực lượng xung kích, rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập sâu và phối hợp với đơn vị quản lý hồ chứa. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng thông báo xả lũ gấp, hệ thống cảnh báo chưa đồng bộ, việc chia sẻ thông tin giữa chủ hồ và chính quyền cơ sở còn hạn chế.

Từ thực tiễn đợt mưa lũ cuối năm 2025, địa phương kiến nghị sửa đổi quy trình vận hành liên hồ chứa theo hướng quy định rõ thời gian tối thiểu phải thông báo trước khi xả lũ; tăng cường công khai lưu lượng xả, khả năng cắt giảm lũ của từng hồ chứa; xác định rõ trách nhiệm của chủ hồ khi xảy ra thiệt hại; đồng thời, đầu tư hệ thống cảnh báo ngập lụt tự động, thiết bị quan trắc, công trình chống sạt lở và tăng cường nguồn lực cho lực lượng phòng, chống thiên tai cơ sở.

Trong khi đó, UBND xã Sông Kôn cho rằng thời gian từ khi nhận thông báo xả lũ đến khi nước về hạ du còn ngắn; bản đồ ngập lụt chưa được số hóa chi tiết đến cấp xã; chưa có hệ thống chia sẻ trực tuyến dữ liệu mực nước và lưu lượng xả. Địa phương kiến nghị đầu tư các tuyến kè chống sạt lở, đồng thời tăng cường tập huấn, chia sẻ các kịch bản điều tiết, xả lũ để nâng cao năng lực ứng phó của lực lượng xung kích và chính quyền cơ sở.

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Nguyễn Duy Minh cho biết, các kiến nghị của doanh nghiệp và địa phương đều xuất phát từ thực tiễn, có giá trị quan trọng đối với quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật. Đoàn ĐBQH thành phố sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến để báo cáo Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý, vận hành liên hồ chứa, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân, an ninh nguồn nước và phát triển bền vững trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.