Kiến nghị bổ sung hơn 1.411 tỷ đồng giải phóng mặt bằng cao tốc Vinh - Thanh Thủy
Phát biểu tại Hội trường sáng 31/10, ĐBQH Thái Thị An Chung (Nghệ An) kiến nghị Chính phủ bố trí bổ sung 1.411,13 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, góp phần ổn định đời sống, sản xuất của 3.077 hộ dân bị ảnh hưởng. Đồng thời, đề nghị thống nhất phân bổ vốn cho chương trình mục tiêu quốc gia sau hợp nhất và rà soát, điều chỉnh vốn dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam theo tiến độ thực tế, tránh lãng phí nguồn lực.
Bổ sung nguồn lực giải phóng mặt bằng cao tốc Vinh - Thanh Thủy
Đồng tình cao với các báo cáo của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027, ĐBQH Thái Thị An Chung tập trung kiến nghị 3 vấn đề liên quan đến phương án phân bổ dự toán ngân sách trung ương năm 2027. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất bổ sung nguồn vốn giải phóng mặt bằng dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy.
Theo đại biểu, dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 255/2025/QH15 ngày 11/12/2025. Dự án có tổng chiều dài 60km, đi qua 9 xã của tỉnh Nghệ An, được chia thành 10 dự án thành phần, gồm một dự án xây lắp và 9 dự án giải phóng mặt bằng. UBND tỉnh Nghệ An được giao làm chủ đầu tư, tiến độ thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2029.
Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án là 23.940,34 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, gồm nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2024, ngân sách trung ương và ngân sách địa phương giai đoạn 2026 - 2030.
Đến nay, tổng số vốn đã bố trí cho dự án là 4.435,9 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương 3.880 tỷ đồng và ngân sách địa phương 555,9 tỷ đồng. Dự án đã giải ngân 86,45% kế hoạch vốn được giao và dự kiến hoàn thành giải ngân 100% khi kết thúc năm tài chính 2026. Theo phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, dự án được bố trí 7.600 tỷ đồng sau khi giảm trừ tiết kiệm 5%.
Theo Tờ trình số 1059/TTr-CP ngày 14/11/2025 của Chính phủ trình Quốc hội khóa XV, phương án nguồn vốn thực hiện dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy gồm: 100 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2024 để chuẩn bị đầu tư; khoảng 22.429,21 tỷ đồng từ ngân sách trung ương giai đoạn 2026 - 2030 và khoảng 1.411,3 tỷ đồng từ ngân sách địa phương giai đoạn 2026 - 2030, với mức bố trí tối đa 50% kinh phí giải phóng mặt bằng.
Phương án này là hợp lý bởi Nghệ An còn khó khăn về ngân sách, trong khi đây là dự án quan trọng quốc gia. Tuy nhiên, theo Công văn số 871/TTg-KTTH ngày 24/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ, dự kiến bố trí 21.118 tỷ đồng cho dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030. Đối chiếu với phương án nguồn vốn tại Tờ trình số 1059/TTr-CP, khoản vốn được kiến nghị bổ sung cho công tác giải phóng mặt bằng dự án là 1.411,13 tỷ đồng.ĐBQH THÁI THỊ AN CHUNG (Nghệ An)
Trong điều kiện ngân sách tỉnh Nghệ An còn nhiều khó khăn, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An kiến nghị Chính phủ quan tâm bố trí bổ sung 1.411,13 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2026 - 2030 cho công tác giải phóng mặt bằng dự án.
Việc bổ sung nguồn vốn nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, ổn định cuộc sống, sản xuất của 3.077 hộ dân bị ảnh hưởng, đồng thời góp phần bảo đảm tiến độ triển khai toàn bộ dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy - đại biểu nhấn mạnh.
Phân bổ vốn sát tiến độ thực tế, tránh lãng phí nguồn lực
Bên cạnh kiến nghị về cao tốc Vinh - Thanh Thủy, ĐBQH Thái Thị An Chung đề cập việc phân bổ vốn đầu tư công cho chương trình mục tiêu quốc gia sau hợp nhất.
Theo đại biểu, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện chương trình.
Trên cơ sở đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ xem xét, thống nhất phân bổ kế hoạch đầu tư công năm 2027 cho chương trình mục tiêu quốc gia sau hợp nhất; không tiếp tục phân bổ vốn theo từng chương trình riêng lẻ để triển khai sau, như các chương trình về phát triển văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức khỏe. Qua đó, tạo sự chủ động, linh hoạt cho các địa phương trong điều phối nguồn lực tổng thể.
Đối với dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đại biểu dẫn báo cáo của Chính phủ và phụ lục kèm theo cho biết, năm 2027 dự kiến bố trí 48.086 tỷ đồng; riêng đoạn qua tỉnh Nghệ An được bố trí 2.634 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo báo cáo của Ban Quản lý dự án Thăng Long, phải đến quý IV/2027, dự án mới xác định xong phương án hướng tuyến và vị trí các công trình chính. Khi đó, Nghệ An cũng như các địa phương có dự án đi qua mới có cơ sở phê duyệt các dự án thành phần để triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Với tiến độ này, khả năng thực hiện và giải ngân vốn thực tế trong năm 2027 của Nghệ An ước đạt khoảng 480 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể so với mức vốn dự kiến phân bổ 2.634 tỷ đồng.
Từ thực tế trên, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Quốc hội, Chính phủ rà soát, điều chỉnh việc phân bổ vốn cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đối với cả đoạn qua Nghệ An và các địa phương khác, phù hợp với tiến độ triển khai thực tế của dự án tổng thể.
Theo đại biểu, việc phân bổ vốn sát tiến độ thực hiện là cần thiết để bảo đảm khả năng thực hiện, giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.
