Kiểm soát chặt chẽ, ngăn ngừa trục lợi chính sách ưu đãi đầu tư du lịch

Loại trừ bất động sản thương mại khỏi diện ưu đãi

Góp ý về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, đại biểu Trần Vũ Khiêm tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa kịp thời Nghị quyết số 08, tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và nâng cao sức cạnh tranh của ngành du lịch. Từ thực tiễn địa phương, đại biểu đề nghị các chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược phải gắn với kiểm soát chặt chẽ, phòng ngừa nguy cơ trục lợi chính sách.

Đối với Điều 5 và Điều 6, dự thảo thiết kế các nhóm dự án du lịch chất lượng cao, dự án động lực và dự án động lực chiến lược với quy mô vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đến 30.000 tỷ đồng, kèm theo các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo đại biểu, mức vốn đầu tư lớn có thể khó đáp ứng đối với một số địa bàn còn khó khăn. Bên cạnh đó, nếu không rà soát kỹ tiêu chí, điều kiện áp dụng và cơ chế hậu kiểm, có thể phát sinh tình trạng lợi dụng danh nghĩa dự án du lịch để phát triển bất động sản thương mại, làm giảm nguồn thu ngân sách.

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định các hạng mục du lịch được hưởng ưu đãi phải hạch toán độc lập về doanh thu, chi phí; kiên quyết loại trừ các hợp phần bất động sản thương mại, đất ở khỏi diện được hưởng ưu đãi về thuế và tiền thuê đất.

Đồng thời, cần bổ sung chế tài thu hồi toàn bộ ưu đãi đối với trường hợp doanh nghiệp không bảo đảm tiến độ giải ngân sau khi đã đạt tiêu chí giải ngân 30% vốn trong 3 năm hoặc sử dụng đất được giao sai mục đích; yêu cầu hoàn trả số thuế, tiền thuê đất đã được miễn, giảm cùng khoản lãi phát sinh.

Theo đại biểu, đối với các dự án du lịch có quy mô hàng nghìn tỷ đồng, việc đáp ứng tiêu chí giải ngân 30% vốn trong 3 năm có thể mang tính hình thức thông qua tạm ứng hoặc các khoản giải ngân chưa phản ánh đúng năng lực tài chính. Nếu chỉ căn cứ vào mốc giải ngân ban đầu mà thiếu chế tài kiểm soát tiến độ thực hiện phần vốn còn lại, có thể dẫn đến tình trạng nhà đầu tư giữ đất chờ tăng giá, chuyển nhượng dự án, khiến dự án chậm triển khai, kéo dài.

Đại biểu cũng lưu ý, đất dành cho phát triển du lịch thường nằm ở những vị trí có giá trị cao. Việc áp dụng ưu đãi thuế quá sớm, khi dự án chưa tạo ra giá trị kinh tế - xã hội thực sự, có thể tạo cảm giác thiếu công bằng đối với các doanh nghiệp khác.

“

Nếu không rà soát kỹ các tiêu chí, rất dễ dẫn đến trục lợi chính sách, tình trạng "núp bóng" du lịch để phát triển bất động sản thương mại hoặc làm sụt giảm nguồn thu ngân sách nếu thiếu cơ chế hậu kiểm rõ ràng. Vì vậy, cần siết chặt điều kiện áp dụng ưu đãi, kiên quyết loại trừ các hợp phần bất động sản thương mại, đất ở khỏi diện được hưởng ưu đãi về thuế và tiền thuê đất.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị TRẦN VŨ KHIÊM

Hỗ trợ người dân hưởng lợi từ du lịch, tăng cường giám sát khi phân cấp

Từ thực tiễn phát triển du lịch tại Quảng Trị, đại biểu Trần Vũ Khiêm nhấn mạnh, du lịch chỉ thực sự bền vững khi người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng sâu, vùng xa, vùng đệm di sản, khu vực biên giới, miền núi được trực tiếp tham gia và hưởng lợi.

Theo đại biểu, các chính sách ưu đãi trong dự thảo chủ yếu tập trung vào những dự án quy mô lớn và nhà đầu tư chiến lược, trong khi cơ chế hỗ trợ đối với hộ kinh doanh, hợp tác xã, cộng đồng làm du lịch quy mô nhỏ và hộ gia đình chưa được quy định rõ về tiêu chí, điều kiện và phương thức thực hiện. Đây là những đối tượng còn gặp nhiều khó khăn về thủ tục hành chính, tiếp cận tín dụng ưu đãi và hạ tầng thiết yếu.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ trực tiếp, thiết thực hơn cho cộng đồng dân cư và hộ gia đình. Trong đó, nghiên cứu hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi mà không phải thế chấp tài sản hình thành trong giai đoạn đầu đối với các mô hình homestay, du lịch sinh thái quy mô nhỏ tại vùng đặc biệt khó khăn; hỗ trợ kinh phí đầu tư hệ thống xử lý rác thải, nước sạch, hạ tầng số và đào tạo nghề du lịch gắn với bản sắc văn hóa bản địa.

Đồng thời, đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế liên kết chuỗi giá trị bắt buộc giữa các tập đoàn, doanh nghiệp lớn đầu tư vào địa phương với hợp tác xã, hộ nông dân trong cung ứng nông sản sạch, sản phẩm OCOP và dịch vụ văn hóa. Qua đó, giữ lại giá trị gia tăng cho người dân bản địa, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bao trùm.

Liên quan đến vai trò điều tiết, định hướng của Nhà nước, đại biểu cho rằng: dự thảo đã phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương và HĐND cấp tỉnh trong quyết định mức hỗ trợ, quy định chính sách đặc thù và triển khai các mô hình thí điểm. Tuy nhiên, nếu thiếu khung tiêu chí đánh giá thống nhất từ Trung ương, có thể dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh giữa các địa phương trong áp dụng ưu đãi về đất đai, thuế hoặc buông lỏng quản lý môi trường, an ninh, trật tự, nhất là tại những khu vực nhạy cảm.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 2 và Điều 13 nguyên tắc phân cấp phải đi đôi với năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương; giao Chính phủ quy định khung tiêu chí thống nhất về giám sát, hậu kiểm đối với cả dự án quy mô lớn và mô hình thử nghiệm có kiểm soát.

Đối với các mô hình thử nghiệm, đại biểu đề nghị quy định đề án của địa phương bắt buộc phải có phương án đánh giá tác động, kiểm soát rủi ro về môi trường sinh thái, an ninh, trật tự và bảo vệ nguyên trạng cảnh quan di sản trước khi trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận.

"Cơ chế, chính sách đặc thù phải vừa thu hút được nguồn lực từ các nhà đầu tư chiến lược, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa bản địa, bảo vệ tài nguyên, môi trường; không đánh đổi môi trường và an toàn cộng đồng lấy tăng trưởng trong ngắn hạn", đại biểu Trần Vũ Khiêm nhấn mạnh.