Không phải càng nhiều càng tốt: Protein có thể là “con dao hai lưỡi” với tuổi thọ
Một tổng quan phân tích hơn 350 nghiên cứu cho thấy, đối với phần lớn người trưởng thành ít vận động, việc tiêu thụ quá nhiều protein có thể thúc đẩy các cơ chế liên quan đến lão hóa.
Trong vài năm trở lại đây, protein gần như trở thành “ngôi sao” của ngành thực phẩm. Từ sữa, ngũ cốc, bánh ăn nhẹ đến cà phê hay nước uống đóng chai đều được quảng bá là giàu protein với những lời hứa hẹn về tăng cơ, giảm cân và nâng cao sức khỏe.
Tuy nhiên, một tổng quan khoa học quy mô lớn vừa được công bố trên tạp chí Cell Press Blue lại đưa ra góc nhìn hoàn toàn khác: đối với nhiều người, đặc biệt là những người ít vận động, ăn ít protein hơn có thể mới là lựa chọn tốt hơn cho sức khỏe lâu dài.
Hơn 350 nghiên cứu cùng chỉ về một hướng
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Dudley Lamming, chuyên gia về lão hóa tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ) dẫn đầu đã rà soát hơn 350 công trình nghiên cứu về mối liên hệ giữa protein và quá trình lão hóa.
Kết quả cho thấy việc hạn chế lượng protein trong khẩu phần ăn có thể mang lại hàng loạt lợi ích sinh học, bao gồm cải thiện chuyển hóa, giảm viêm, giảm tổn thương tế bào và giúp tế bào duy trì hoạt động ổn định lâu hơn.
Theo các tác giả, điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh ngày càng nhiều người tiêu thụ protein vượt quá nhu cầu thực tế.
“Lợi ích của protein đối với sự phát triển cơ bắp và khả năng phục hồi sau tập luyện ở những người hoạt động thể chất là điều không thể phủ nhận. Nhưng vì phần lớn mọi người hiện khá ít vận động nên nhiều người đang ăn nhiều protein hơn mức cơ thể cần, và điều đó có thể gây ra những hệ quả bất lợi đối với sức khỏe”, Giáo sư Dudley Lamming nhận định.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn chỉ ra rằng việc giảm protein giúp điều chỉnh các tín hiệu cảm nhận dinh dưỡng của tế bào, từ đó hạn chế tình trạng tế bào tăng trưởng quá mức - một trong những yếu tố được cho là liên quan đến quá trình lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.
Một hướng tiếp cận khác thay cho cắt giảm calo
Từ nhiều thập kỷ qua, các nhà khoa học đã biết rằng cắt giảm lượng calo có thể kéo dài tuổi thọ ở nhiều loài động vật và làm giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tuổi già như ung thư hay rối loạn chuyển hóa. Vấn đề là rất ít người có thể duy trì chế độ ăn hạn chế calo trong nhiều năm.
Theo nhóm nghiên cứu, hạn chế protein có thể là một giải pháp khả thi hơn.
Những thử nghiệm lâm sàng gần đây trên người cũng ghi nhận kết quả tích cực. Người tham gia giảm lượng protein tiêu thụ đã giảm cân, giảm mỡ cơ thể và cải thiện đường huyết lúc đói, dù tổng lượng calo nạp vào đôi khi còn cao hơn trước.
Điều này cho thấy không chỉ lượng calo mà thành phần dinh dưỡng, đặc biệt là protein, cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình lão hóa.
Nhưng điều đó không có nghĩa ai cũng nên ăn ít protein
Dù kết quả nghiên cứu khá thuyết phục, các chuyên gia nhấn mạnh đây không phải là khuyến nghị áp dụng cho tất cả mọi người.
Phụ nữ mang thai, người cao tuổi bị suy giảm khối cơ, bệnh nhân trong quá trình hồi phục hoặc người luyện tập thể thao cường độ cao vẫn cần lượng protein lớn hơn để đáp ứng nhu cầu của cơ thể.
Thực tế, nhiều nghiên cứu khác cho thấy chế độ ăn giàu protein giúp người cao tuổi duy trì cơ bắp, hỗ trợ giảm cân và cải thiện sức khỏe nếu kết hợp với tập luyện.
Đó cũng là lý do Mỹ vừa điều chỉnh hướng dẫn dinh dưỡng, nâng lượng protein khuyến nghị lên khoảng 1,2-1,6 gram/kg cân nặng mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị trước đây.
Theo Giáo sư Dudley Lamming, việc các vận động viên ăn nhiều protein nhưng vẫn duy trì sức khỏe chuyển hóa tốt có thể là nhờ hoạt động thể chất thường xuyên giúp cơ thể sử dụng protein để xây dựng và duy trì khối cơ thay vì kích hoạt các cơ chế bất lợi.
“Chúng ta có lẽ cần cá nhân hóa khuyến nghị về protein, không chỉ dựa trên tuổi mà còn dựa trên mức độ hoạt động thể chất của từng người”, ông nói.
Không phải càng nhiều càng tốt
Các tác giả cho rằng phát hiện mới là lời nhắc rằng xu hướng bổ sung protein đại trà có thể chưa phù hợp với tất cả.
Đối với phần lớn người trưởng thành làm việc văn phòng hoặc ít vận động, việc liên tục sử dụng các sản phẩm tăng cường protein có thể không mang lại lợi ích như quảng cáo.
Thay vì áp dụng một mức protein chung cho tất cả mọi người, các nhà khoa học cho rằng khuyến nghị dinh dưỡng trong tương lai cần được cá nhân hóa dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ vận động.
Nói cách khác, khi nói đến protein, nhiều hơn chưa chắc đã tốt hơn. Với không ít người, một chế độ ăn cân bằng và vừa đủ có thể là chìa khóa để duy trì sức khỏe và làm chậm quá trình lão hóa.
