Không ngừng nỗ lực, xứng đáng với niềm tin và sự ủy thác của Nhân dân

Đây là khẳng định của GS.TSKH Vũ Minh Giang - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, khi trao đổi với Báo ĐBND.

Niềm tin phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 vừa thành công rất tốt đẹp với tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,70% - mức cao nhất từ trước tới nay. Con số gần như tuyệt đối này không chỉ phản ánh ý thức chính trị, trách nhiệm công dân mà còn cho thấy niềm tin sâu sắc của cử tri và Nhân dân đối với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. Từ kết quả đó, một yêu cầu tất yếu đặt ra, đó là niềm tin đó phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể và hiệu quả hoạt động của Quốc hội cũng như từng đại biểu trong nhiệm kỳ mới.

Nhìn vào các số liệu chính thức từ cuộc bầu cử, có thể thấy bức tranh về chất lượng đại biểu tiếp tục được nâng cao rõ rệt. Trong đó, các đại biểu có trình độ sau đại học chiếm tỷ lệ cao hứa hẹn sẽ đem kiến thức khoa học công nghệ vào hoạt động của Quốc hội, qua đó góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động của Quốc hội. Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới và sáng tạo, việc có đội ngũ đại biểu có trình độ là yêu cầu rất quan trọng.

Không chỉ dừng ở trình độ, tính chuyên nghiệp của Quốc hội cũng được củng cố thông qua việc tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách. Với tỷ lệ cao nhất từ trước đến nay, GS.TSKH Vũ Minh Giang nhận định, “tính chuyên nghiệp của hoạt động lập pháp, giám sát của Quốc hội chắc chắn sẽ được nâng lên”. Điều này tạo tiền đề để Quốc hội nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật và hiệu quả giám sát, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Cùng với đó, tính đại diện của Quốc hội tiếp tục được khẳng định khi cơ cấu đại biểu bao quát nhiều tầng lớp, nhiều dân tộc, trong đó có cả những đại biểu rất trẻ thuộc dân tộc ít người. Sự đa dạng này góp phần bảo đảm tiếng nói của mọi thành phần trong xã hội được phản ánh đầy đủ tại nghị trường, qua đó củng cố niềm tin của cử tri trên cả nước.

Tuy nhiên, theo GS.TSKH Vũ Minh Giang, đánh giá qua hồ sơ ứng cử của các đại biểu mới là "điều kiện cần". Và, "điều kiện đủ" để đánh giá hiệu quả hoạt động của đại biểu chính là năng lực thực tiễn. Cùng với năng lực, trình độ về học thuật, thì các ĐBQH còn cần có sự am hiểu sâu sắc lĩnh vực mình phụ trách, kỹ năng tham gia xây dựng luật, quyết định chính sách và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra. Nếu thiếu năng lực thực tiễn, hoạt động giám sát có thể trở nên hình thức, không đi vào chiều sâu.

Từ góc nhìn của cử tri, kỳ vọng đối với ĐBQH không chỉ dừng ở năng lực chuyên môn hay phẩm chất chính trị, mà còn tập trung vào 2 yếu tố quan trọng: sự tự tin và bản lĩnh, GS.TSKH Vũ Minh Giang cho rằng, “khi phát biểu trước Quốc hội, đại biểu phải nói từ tâm của mình, vì lợi ích của nhân dân, của đất nước”. Sự tự tin giúp tiếng nói của đại biểu rõ ràng, thuyết phục, phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

Cùng với đó là bản lĩnh - yếu tố quyết định để đại biểu dám chịu trách nhiệm với quan điểm của mình. “Bản lĩnh là dám chịu trách nhiệm trước những phát biểu của mình, không nói theo ý người khác, không dĩ hòa vi quý”, GS.TSKH Vũ Minh Giang nói. Thực tiễn cho thấy, những đại biểu có bản lĩnh, dám nói, dám tranh luận luôn nhận được sự đánh giá cao từ cử tri và Nhân dân, tạo nên những dấu ấn tích cực tại nghị trường.

Bối cảnh mới đặt yêu cầu toàn diện và cao hơn với đại biểu

GS.TSKH Vũ Minh Giang cũng cho rằng, lịch sử 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam cho thấy, mỗi nhiệm kỳ đều mang trong mình một sứ mệnh riêng. Nếu như Quốc hội khóa I khẳng định tính chính danh của Nhà nước, Quốc hội năm 1976 đánh dấu sự thống nhất đất nước, thì Quốc hội khóa XVI khởi đầu với thời điểm đất nước ta bước vào giai đoạn phát triển mới - giai đoạn hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, dân tộc phồn vinh. Đây cũng là thời điểm hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi sau 40 năm Đổi mới đất nước.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với ĐBQH càng trở nên toàn diện và cao hơn. Trước hết, mỗi đại biểu cần nuôi dưỡng khát vọng mạnh mẽ về xây dựng đất nước hùng cường, dân tộc phồn vinh, coi đó là động lực xuyên suốt trong mọi hoạt động. Khát vọng ấy không chỉ là nhận thức mà phải được thể hiện bằng hành động, bằng những quyết sách cụ thể, bằng tinh thần đổi mới trong tư duy và cách làm.

Cùng với đó là yêu cầu không ngừng nâng cao trình độ. Trong thời đại khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng, tri thức thay đổi từng ngày, ĐBQH không thể dừng ở "những gì đã có". Quan trọng hơn, theo GS. TSKH Vũ Minh Giang, "dù là giáo sư, tiến sĩ hay chuyên gia trong lĩnh vực nào, thì việc cập nhật kiến thức mới, tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực phân tích là yêu cầu thường xuyên".

Một điểm nhấn quan trọng khác là năng lực thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu minh bạch ngày càng cao. Trong khi toàn xã hội đang thực hiện “Bình dân học vụ số”, thì các ĐBQH cần "đi trước một bước", có hiểu biết sâu về công nghệ, biết khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu. Tuy nhiên, dữ liệu và công nghệ không thể thay thế hoàn toàn thực tiễn. Đại biểu vẫn cần tăng cường đi cơ sở, đối chiếu thông tin từ dữ liệu với đời sống, từ đó đưa ra những đánh giá chính xác, toàn diện.

Bên cạnh những yêu cầu về năng lực và trình độ, theo GS.TSKH Vũ Minh Giang, một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược được đặt ra đối với Quốc hội là củng cố và phát huy niềm tin của nhân dân. Niềm tin là tài sản vô giá của hệ thống chính trị, là nguồn sức mạnh quan trọng để đất nước phát triển. Quốc hội, với vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, chính là cầu nối trực tiếp giữa nhân dân với Nhà nước. Do đó, mỗi đại biểu cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và bồi đắp niềm tin ấy thông qua hành động cụ thể, hiệu quả.

Trong bối cảnh yêu cầu minh bạch và kết nối xã hội ngày càng cao, việc tăng cường mối liên hệ giữa đại biểu và cử tri, cùng với vai trò của truyền thông, sẽ tiếp tục là những trụ cột quan trọng nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Khi mỗi đại biểu thực sự là người đại diện xứng đáng cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, khi mỗi quyết sách được xây dựng trên cơ sở hiểu biết sâu sắc thực tiễn và trách nhiệm cao trước đất nước, thì niềm tin của cử tri sẽ tiếp tục được củng cố.

Như vậy, chất lượng ĐBQH không chỉ được đo bằng cơ cấu hay bằng cấp, mà quan trọng hơn là năng lực hành động thực chất: khả năng tranh luận, giám sát, quyết định và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Đây cũng là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của cử tri đối với Quốc hội.

Thành công của cuộc bầu cử là điểm khởi đầu. Chặng đường phía trước đòi hỏi Quốc hội khóa XVI và từng đại biểu phải nỗ lực không ngừng để xứng đáng với sự ủy thác của người dân, biến niềm tin thành động lực, biến kỳ vọng thành kết quả cụ thể, góp phần đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng hùng cường và phồn vinh.