Khơi thông dòng vốn, tạo động lực cho tăng trưởng

Không thể để chi phí vốn trở thành rào cản với doanh nghiệp

Thảo luận tại Tổ về tình hình kinh tế - xã hội, ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (TP. Cần Thơ) quan tâm đến mặt bằng lãi suất cho vay hiện nay - vấn đề tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân và khả năng tăng trưởng của nền kinh tế.

Qua tìm hiểu từ doanh nghiệp, người dân, đại biểu cho biết, lãi suất ngân hàng hiện nay bình quân từ 8,4 - 10,7%/năm. Đây là áp lực rất lớn với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. “Với mức lãi suất như vậy thì doanh nghiệp phải kinh doanh ngành gì, đạt doanh thu bao nhiêu, đạt lợi nhuận bao nhiêu mới đủ trả lãi cho ngân hàng, trang trải chi phí, duy trì việc làm cho người lao động và tích lũy để tái đầu tư, phát triển doanh nghiệp”, đại biểu Lê Thị Thanh Lam nêu vấn đề.

Do đó, dù thống nhất cao với chỉ đạo của Chính phủ về giảm lãi suất cho vay từ 1,5% - 2%, đại biểu lưu ý điều quan trọng nhất là doanh nghiệp có thực sự tiếp cận được nguồn vốn với mức lãi suất giảm hay không, hay chính sách chỉ dừng lại ở các gói ưu đãi với điều kiện khó đáp ứng.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam đề nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước có giải pháp cụ thể hơn, kiểm tra việc thực hiện giảm lãi suất tại các ngân hàng thương mại, công khai mức lãi suất cho vay thực tế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ sản xuất, kinh doanh tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn.

"Chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Nhưng muốn tăng trưởng thì doanh nghiệp phải phát triển tốt, mà muốn vậy trước hết phải tạo điều kiện để doanh nghiệp có lợi nhuận, có khả năng tích lũy, tái đầu tư. Không thể để chi phí vốn trở thành rào cản với những chủ thể đang tạo điều kiện cho việc làm, sản phẩm và của cải của xã hội", đại biểu nhấn mạnh.

Tuy nhiên, bài toán giảm lãi suất không thể tách rời yêu cầu kiểm soát lạm phát và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (TP. Cần Thơ) phân tích, lạm phát trong 9 tháng đã ở mức 4,52%, tạo thách thức đối với việc giảm lãi suất cho vay doanh nghiệp và người dân.

“Ở đây là một vòng tuần hoàn nên cần xử lý, liên quan chính sách tài khóa, tiền tệ, đặc biệt là vấn đề thuế, lãi suất. Tôi cho rằng cần phải có giải pháp sớm để điều hành linh hoạt và hiệu quả. Đặc biệt khi nền kinh tế phụ thuộc vào tín dụng của ngân hàng. Trong khi tín dụng ngân hàng có thời hạn vay không dài, các yêu cầu vay khắt khe nên chuyển nguồn vốn thành động lực tăng trưởng là một bài toán rất vất vả, khó khăn”, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị.

Từ những khó khăn trên, đại biểu cho rằng, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm lãi suất mà còn phải khơi thông dòng vốn, đưa nguồn lực đến đúng địa chỉ cần thiết và hạn chế những biến động đột ngột trong điều hành chính sách. Khi dư địa của chính sách tín dụng đã hẹp lại, chính sách tài khóa cần tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt nền kinh tế, nhất là thông qua đầu tư vào hạ tầng thiết yếu, hạ tầng chiến lược và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đại biểu Vũ Danh Hiệp (TP. Cần Thơ) cho rằng, để tăng trưởng bền vững, nền kinh tế phải dựa vào sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, ngân sách nhà nước cần quan tâm hỗ trợ trực tiếp các doanh nghiệp nhà nước thuộc lĩnh vực thiết yếu, đang hoạt động hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường chính sách đặt hàng của Nhà nước đối với hệ thống doanh nghiệp này, qua đó tạo thêm một kênh để ngân sách đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Cần quan tâm nâng khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp

Ở góc độ hệ thống ngân hàng, Đại biểu Nguyễn Việt Hà (Tuyên Quang) cho rằng, khơi thông nguồn vốn tín dụng là yêu cầu quan trọng để góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Từ cuối năm trước đến nay, hệ thống ngân hàng chịu nhiều áp lực trong huy động vốn để tạo dư địa mở rộng tín dụng, trong khi nền kinh tế hiện chủ yếu dựa vào nguồn vốn này.

Theo đại biểu, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98% tổng số doanh nghiệp nhưng vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn. Những vướng mắc này xuất phát từ nhiều phía, bao gồm ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Để giảm áp lực huy động vốn cho các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo điều chỉnh giới hạn tỷ lệ an toàn nhằm tạo dư địa tín dụng cho toàn hệ thống. Đồng thời yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai chương trình ưu đãi lãi suất, ổn định lãi suất đầu vào và đầu ra, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn.

Tuy nhiên, mở rộng tín dụng phải đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống. Các ngân hàng cần nâng cao hiệu quả cung cấp tín dụng, tăng cường quản trị rủi ro, đồng thời đơn giản hóa quy trình, thủ tục cho vay thông qua ứng dụng công nghệ. Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đang đề xuất cơ chế cho vay trên cơ sở dữ liệu dòng tiền.

Để thực hiện hướng đi này, đại biểu Nguyễn Việt Hà cho rằng, cần hoàn thiện, nâng cấp hệ thống dữ liệu và cơ chế đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp, tạo cơ sở giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm khi cho vay. Dữ liệu về thuế, hóa đơn và tình trạng tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp cần được hình thành, chuẩn hóa để hệ thống ngân hàng có thông tin đáng tin cậy phục vụ thẩm định tín dụng.

Trên cơ sở đó, việc xây dựng hệ thống đánh giá, xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp và khách hàng sẽ giúp ngân hàng có thêm căn cứ đánh giá khả năng trả nợ, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tài sản bảo đảm. Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn còn hạn chế về năng lực quản trị, tài chính và xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh.

Dù vậy, đại biểu nhấn mạnh, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với hạ chuẩn tín dụng. Yêu cầu tiên quyết vẫn là bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng, qua đó góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh những vướng mắc từ phía ngân hàng, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế cũng phụ thuộc vào nhu cầu đầu tư và điều kiện triển khai các dự án. Theo đại biểu Nguyễn Việt Hà, có những thời điểm vốn tín dụng không thể khơi thông bởi người dân, doanh nghiệp chưa có nhu cầu vay vốn. Vì vậy, muốn nâng cao khả năng hấp thụ vốn, cần xử lý căn bản các điểm nghẽn thể chế, nhất là trong lĩnh vực đất đai, thủ tục đầu tư dự án và giải phóng mặt bằng.

Về phía doanh nghiệp, đại biểu cho rằng cần nâng cao năng lực nội tại và khả năng hấp thụ vốn. Khi năng lực tài chính và quy mô còn nhỏ, khả năng tiếp nhận, sử dụng hiệu quả nguồn vốn cũng hạn chế. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, cải thiện năng suất, mở rộng thị trường; đồng thời đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI trong các chuỗi cung ứng trong và ngoài nước.