Khơi thông các trục động lực, tăng sức bật liên kết vùng

Đây cũng là trọng tâm những kiến nghị tỉnh Nghệ An nhấn mạnh tại Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện 6 nghị quyết của Bộ Chính trị khóa XIII về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh các vùng kinh tế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức mới đây.

Định vị vai trò trong cấu trúc phát triển Bắc Trung Bộ

Sau 3 năm triển khai các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển 6 vùng kinh tế - xã hội, việc rà soát, đánh giá lại định hướng phát triển đang được đặt ra trong bối cảnh phân vùng kinh tế và không gian phát triển có nhiều thay đổi. Những điều chỉnh về địa giới hành chính không chỉ làm thay đổi cấu trúc vùng, mà còn đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại các động lực tăng trưởng và phương thức liên kết.

Trong tổng thể đó, Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ xác định rõ định hướng phát triển nhanh, bền vững; kinh tế biển giữ vai trò trụ cột; hình thành các cực tăng trưởng; hoàn thiện kết cấu hạ tầng kết nối theo cả trục Bắc - Nam và Đông - Tây... Đây cũng là căn cứ quan trọng để các địa phương nhìn lại vị trí của mình trong cấu trúc phát triển vùng.

Theo phân vùng hiện nay, Nghệ An được xác định thuộc vùng Bắc Trung Bộ. Sự điều chỉnh này đặt địa phương vào vị trí rõ hơn trong cấu trúc liên kết vùng, nhất là khi Nghệ An có địa bàn trải dài từ miền núi đến ven biển, có cửa khẩu kết nối sang Lào và đang hình thành hệ thống đô thị, công nghiệp, hạ tầng giao thông ngày càng rõ nét.

Chia sẻ từ điểm cầu tỉnh Nghệ An, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cho biết: Sau 3 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 3/11/2022 của Bộ Chính trị về “Phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, Nghệ An đạt được một số kết quả nổi bật. Kinh tế tăng trưởng khá, bình quân giai đoạn 2021 - 2025 đạt 8,3%; quy mô nền kinh tế năm 2025 gấp 1,7 lần so với năm 2020; thu ngân sách đạt hơn 29,3 nghìn tỷ đồng, lần đầu tiên đạt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh.

Cùng với đó, thu hút đầu tư, đặc biệt là nguồn vốn FDI, tiếp tục là điểm sáng khi từ năm 2022 đến nay liên tục thuộc nhóm cao của cả nước. Hạ tầng kinh tế - xã hội được tập trung đầu tư, với nhiều công trình quan trọng đã hoàn thành như cao tốc Bắc - Nam, đường ven biển, đại lộ Vinh - Cửa Lò; hạ tầng các khu công nghiệp được thúc đẩy thông qua các nhà đầu tư như VSIP, WHA, Hoàng Thịnh Đạt. Đồng thời, nhiều dự án trọng điểm như cao tốc Vinh - Thanh Thủy, cảng nước sâu Cửa Lò, Nhà máy LNG Quỳnh Lập và các dự án khu công nghiệp đang được triển khai.

Những kết quả này cho thấy: Nghị quyết số 26-NQ/TW đã tạo thêm xung lực cho phát triển kinh tế - xã hội của Nghệ An; đồng thời, hình thành dần những điều kiện hạ tầng quan trọng để địa phương tham gia sâu hơn vào các liên kết vùng.

Từ "điểm nghẽn" liên kết đến mở rộng không gian phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong quá trình thực hiện Nghị quyết. Đó là liên kết vùng chưa thực sự rõ nét; cơ chế điều phối phát triển vùng chưa gắn với nguồn lực nên hiệu quả còn hạn chế; kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông liên kết vùng, logistics và hạ tầng số chưa đáp ứng yêu cầu phát triển...

Những hạn chế này phản ánh một thực tế chung trong tổ chức phát triển vùng: liên kết sẽ khó đi vào chiều sâu nếu chưa gắn chặt với nguồn lực và chưa được nâng đỡ bởi hệ thống hạ tầng đồng bộ... Với Nghệ An, đây cũng là "điểm nghẽn" cần được tháo gỡ để phát huy tốt hơn vai trò kết nối trong vùng Bắc Trung bộ.

Từ thực tiễn đó, tỉnh Nghệ An đề xuất bổ sung một số nội dung vào báo cáo sơ kết, tập trung vào việc hoàn thiện các trục kết nối và mở rộng không gian phát triển. Cụ thể, tỉnh đề nghị nghiên cứu bổ sung các cảng biển Đông Hồi, Cửa Lò vào nội dung “Trục công nghiệp - đô thị - cảng biển Nghi Sơn - Đông Hồi - Cửa Lò - Vũng Áng - Chân Mây”, bảo đảm phù hợp với hiện trạng phát triển đô thị và định hướng quy hoạch hệ thống cảng biển trên địa bàn.

Cùng với đó, tỉnh Nghệ An đang chuẩn bị thủ tục để triển khai Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy. "Đây là dự án có ý nghĩa chiến lược, tạo trục kết nối trực tiếp từ cửa khẩu Thanh Thủy đến trung tâm kinh tế và cảng biển Cửa Lò; tăng cường liên kết giữa Việt Nam với Lào và khu vực ASEAN; đồng thời mở rộng không gian phát triển cho khu vực phía Tây, thúc đẩy thương mại và logistics", ông Võ Trọng Hải nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đề nghị nghiên cứu bổ sung định hướng phát triển Hành lang kinh tế Thanh Thủy - Vinh - Cửa Lò, nhằm tăng cường kết nối các địa phương của Lào với hệ thống cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp và đô thị trung tâm của tỉnh.

Nhìn tổng thể, các kiến nghị của Nghệ An cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các trục kết nối theo cả hướng ven biển và Đông - Tây, qua đó tăng cường liên kết trong vùng và mở rộng kết nối ra khu vực... Đây cũng là gợi mở từ thực tiễn địa phương trong quá trình sơ kết các nghị quyết của Bộ Chính trị, khi vấn đề đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng, mà còn là tổ chức lại không gian phát triển theo hướng liên kết chặt chẽ, hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh đó, việc xác định rõ vai trò của các địa phương có vị trí kết nối như Nghệ An sẽ góp phần quan trọng vào việc hình thành các trục phát triển, hành lang kinh tế và nâng cao hiệu quả liên kết vùng trong giai đoạn tới.