Khi Thuỵ Điển nhận ra mặt trái của lớp học số
Tại một trường học ở Thụy Điển, học sinh không dùng điện thoại, ngồi đọc sách và ghi chép tay. Đây là hình ảnh tiêu biểu cho sự thay đổi trong chính sách giáo dục của quốc gia Bắc Âu: sau nhiều năm thúc đẩy số hóa, nước này đang giảm sử dụng màn hình, khuyến khích học sinh trở lại với sách giáo khoa và phương pháp học truyền thống.

Khi điện thoại rời khỏi lớp học
Tại trường trung học Malmö Borgarskola ở miền Nam Thụy Điển, điện thoại di động đã bị cấm trong giờ học. Trước khi tiết học bắt đầu, học sinh phải đặt điện thoại vào một chiếc hộp được gọi vui là “khách sạn điện thoại” và chỉ nhận lại khi giờ học kết thúc.
Với Melina Sallahi, 17 tuổi, quy định này giúp học sinh tránh bị cuốn vào những nội dung không liên quan đến bài học. “Có điện thoại bên cạnh thì lúc nào cũng có thứ gì đó để xem. Không có điện thoại, chúng em ít bị phân tâm hơn”, nữ sinh chia sẻ.
Cùng quan điểm, em Vasilije Stjepanovic nhận xét các ứng dụng trò chơi và mạng xã hội thường hấp dẫn hơn việc học, vì vậy loại bỏ điện thoại có thể giúp học sinh tập trung và tiếp thu kiến thức tốt hơn.
Đáng chú ý, dù mỗi học sinh đều được trang bị máy tính xách tay, nhà trường hiện không khuyến khích sử dụng thiết bị này trong giờ học, trừ khi giáo viên có yêu cầu. Thầy Hiệu phó Patrik Sander cho biết nhà trường đang điều chỉnh cách tiếp cận sau khi nhận thấy việc viết bằng tay và bút chì giúp học sinh ghi nhớ tốt hơn.
Những thay đổi tại Malmö Borgarskola phản ánh một xu hướng rộng hơn trong hệ thống giáo dục Thụy Điển. Từ năm học tới, nước này dự kiến cấm điện thoại di động trong toàn bộ trường học, trong khuôn khổ chính sách điều chỉnh việc sử dụng công nghệ số trong lớp học.
Từ tiên phong số hóa đến ưu tiên sách giấy
Thụy Điển vốn được xem là một trong những quốc gia tiên phong về ứng dụng công nghệ. Đây cũng là quê hương của nền tảng phát nhạc trực tuyến Spotify và tập đoàn viễn thông Ericsson. Hệ thống giáo dục nước này từng đẩy mạnh trang bị máy tính, máy tính bảng và các ứng dụng học tập cho học sinh.
Tuy nhiên, từ năm 2023, Chính phủ bắt đầu điều chỉnh định hướng, ưu tiên tăng thời gian đọc sách và giảm thời gian sử dụng màn hình, đặc biệt đối với trẻ em ở lứa tuổi mầm non.
Ông Joar Forsell, Chủ tịch Ủy ban Giáo dục Quốc hội Thụy Điển cho biết giới chức nước này nhận thấy năng lực đọc và viết của học sinh đang suy giảm, nhất là ở nhóm tuổi nhỏ. Theo ông, sách và những phương pháp học tập truyền thống có thể phù hợp hơn với sự phát triển của trẻ em.
Những lo ngại này được củng cố bởi kết quả đánh giá giáo dục quốc tế. Theo Chương trình Đánh giá học sinh quốc tế (PISA) mới đây của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), nhiều học sinh lớp 9 tại Thụy Điển không đạt mức đọc hiểu cơ bản.
Để thúc đẩy việc học dựa trên sách, Chính phủ Thụy Điển đã dành 555 triệu krona (khoảng 59 triệu USD) trong năm 2026 này để hỗ trợ các trường mua sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn giảng dạy cho giáo viên. Một chương trình giáo dục mới, dự kiến triển khai năm 2028, cũng sẽ ưu tiên phương pháp học tập dựa trên sách.
Việc điều chỉnh không chỉ diễn ra trong trường học. Từ mùa hè năm 2025, trẻ em dưới 2 tuổi tại Thụy Điển chỉ được tiếp cận các tài liệu không sử dụng công nghệ số, chẳng hạn sách. Các trường mầm non nói chung cũng không còn yêu cầu sử dụng công cụ học tập kỹ thuật số.
Tranh luận về vai trò của công nghệ trong giáo dục
Dù vậy, việc giảm sử dụng thiết bị số cũng gây ra những ý kiến trái chiều. Một trong những lo ngại lớn nhất là học sinh có thể thiếu kỹ năng công nghệ cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong tương lai.
Ông Peter Carlsson, Giám đốc điều hành công ty khởi nghiệp Imvi Labs có trụ sở tại Malmö, chuyên sử dụng kính thực tế ảo để rèn luyện khả năng phối hợp giữa não bộ và mắt ở trẻ em cũng như người trưởng thành, cho rằng không phải mọi loại màn hình đều gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc học. Theo ông, một số phần mềm có vai trò “thiết yếu” trong hỗ trợ trẻ em gặp khó khăn về học tập hoặc đọc hiểu.
“Với những công cụ phù hợp, hoạt động giảng dạy có thể trở nên hiệu quả hơn”, ông Carlsson nhận định.
Dù vậy, tại trường trung học Malmö Borgarskola, việc hạn chế thiết bị số không khiến học sinh quá lo lắng về khả năng tiếp cận kỹ năng công nghệ. Cầm sách giáo khoa và trao đổi bài vở với các bạn, em Melina Sallahi nhấn mạnh: “Trong thời gian rảnh, ai cũng sử dụng thiết bị điện tử nên em không nghĩ trường học cần phải dạy điều đó. Em không lo lắng về việc thiếu kỹ năng này”.
Em Aslan Ozhan Kilicasan cũng đồng tình: “Chúng em học dễ dàng hơn nhiều khi sử dụng sách”.



