Hướng tới dịch vụ công trực tuyến toàn trình về đăng ký biện pháp bảo đảm

Chuyển biến tích cực trong triển khai dịch vụ công trực tuyến

Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc cho biết, cuộc họp được tổ chức nhằm trao đổi, chia sẻ thông tin giữa Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) với các đơn vị thuộc bộ, ngành, cơ quan liên quan về thực tiễn triển khai, khả năng thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm, đặc biệt là đối với bất động sản; nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình triển khai. Qua đó, tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính của các cơ quan nhà nước.

Cục trưởng đề nghị, các đại biểu tham dự tập trung trao đổi thẳng vào những nội dung cốt lõi, xác định rõ những việc đã thực hiện được, những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ và đề xuất, kiến nghị những vấn đề cần xử lý để có thể triển khai cung cấp được dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm.

Đại diện của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước cho biết, thời gian qua, Nghị định số 99/2022/NĐ-CP về đăng ký biện pháp bảo đảm đã bước đầu tạo cơ chế pháp lý để triển khai thực hiện đăng ký trực tuyến trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm.

Đối với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản không phải tàu bay, tàu biển, chứng khoán đã đăng ký tập trung, Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước thuộc Bộ Tư pháp đã thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình với tỷ lệ đăng ký trực tuyến đạt trên 94%.

Đối với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tàu bay, tàu biển, Bộ Xây dựng cũng đã chỉ đạo và đôn đốc các Cục chuyên ngành xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Trong đó, có cơ sở dữ liệu về tàu biển, tàu bay làm cơ sở để thực hiện dịch vụ công trực tuyến.
Các cơ quan thực hiện đăng ký biện pháp bảo đảm (Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam) đã thực hiện đăng ký trực tuyến biện pháp bảo đảm bằng tàu bay, tàu biển.

Đối với với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, các địa phương đã triển khai thực hiện đăng ký trực thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn) và qua hệ thống chính quyền điện tử của địa phương.
Việc đăng ký tuyến được triển khai ở mức độ một phần, cụ thể là: người đăng ký kê khai và nộp hồ sơ đăng ký bằng bản điện tử trên Cổng dịch vụ công quốc gia và đến trực tiếp tại cơ quan đăng ký để nộp hồ sơ đăng ký bản giấy, kết quả được cơ quan đăng ký trả trực tiếp bằng bản giấy cho người yêu cầu đăng ký tại Trung tâm phục vụ hành chính công nơi tiếp nhận hồ sơ.

Những rào cản pháp lý cần tháo gỡ

Theo thông tin từ Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, thực tiễn triển khai Nghị định số 99/2022/NĐ-CP cũng bộc lộ bất cập do quy định hiện hành chưa tạo đầy đủ cơ chế để triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực này.

Cụ thể, quy định về thành phần hồ sơ đăng ký hiện chủ yếu được thiết kế cho phương thức nộp hồ sơ giấy, chưa phù hợp với việc nộp hồ sơ điện tử hoặc bản số hóa giấy tờ từ bản giấy trên hệ thống trực tuyến.

Bên cạnh đó, đối với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, quy định về hình thức trả kết quả vẫn phải chứng nhận nội dung đăng ký trên Phiếu yêu cầu bằng bản giấy dẫn đến chưa thể thực hiện đầy đủ việc trả kết quả điện tử theo đúng quy trình của dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Trong nỗ lực thực hiện đẩy mạnh chuyển đổi số hướng tới cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình để giải quyết các thủ tục hành chính trên địa bàn thành phố, UBND TP. Hà Nội đã xây dựng Đề án thí điểm phương án tái cấu trúc quy trình để cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với nhóm thủ tục đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất theo hướng nộp hồ sơ điện tử và trả kết quả đăng ký bằng bản điện tử.
Đề án đã được báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại Tờ trình số 483/TTr-UBND ngày 26/12/2025. Vừa qua, Trung tâm phục vụ hành chính công TP. Hà Nội đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và môi trường, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Hà Nội và Hiệp hội công chứng viên Việt Nam xây dựng quy trình liên thông công chứng điện tử và đăng ký biện pháp bảo đảm, đồng thời tiến hành kiểm thử đăng ký biện pháp bảo đảm ở mức độ trực tuyến toàn trình tại Văn phòng đăng ký đất đai Chi nhánh Đông Anh.

Kết quả kiểm thử cho thấy, việc cung cấp dịch vụ công toàn trình trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất hoàn toàn có thể triển khai được trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Hiện nay, Bộ Tư pháp đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CPtrong đó có những sửa đổi cơ bản về hồ sơ, quy trình, thủ tục để đảm bảo đáp ứng được yêu cầu cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực này, dự kiến trình Chính phủ vào tháng 11/2026.

Trên cơ sở các ý kiến trao đổi tại cuộc họp, Cục trưởng Lê Vệ Quốc khẳng định, việc thực hiện thủ tục đăng ký thế chấp đối với bất động sản theo hình thức trực tuyến toàn trình là hoàn toàn khả thi và thực tế đã được kiểm thử thành công tại thành phố Hà Nội.
Các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai sẽ tiếp tục được tổng hợp, báo cáo các cấp có thẩm quyền để hoàn thiện cơ sở pháp lý và tổ chức thực hiện trong thời gian tới.
Ngoài ra, để triển khai hiệu quả dịch vụ công trực tuyến toàn trình và liên thông các thủ tục, cần có sự tham gia đồng bộ của các cơ quan nhà nước, tổ chức hành nghề công chứng và các tổ chức tín dụng. Trong đó, yêu cầu quan trọng là phải xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng điện tử thống nhất trên phạm vi toàn quốc, đảm bảo khả năng kết nối, liên thông và an toàn thông tin.