Hoạt động giám sát ngày càng hiệu quả và thực chất

Giám sát song song để sớm phát hiện bất cập, điểm nghẽn

- Thưa bà, bà đánh giá như thế nào về hoạt động giám sát của Quốc hội thời gian vừa qua?

- Có thể nói thời gian qua hoạt động giám sát của Quốc hội có rất nhiều đổi mới, từ tư duy đến phương pháp và hiệu quả thực chất. Giám sát của Quốc hội ngày càng tập trung vào những nội dung cốt lõi thay vì diện rộng và đặc biệt rất quan tâm đến những điểm nghẽn trong quá trình thực thi pháp luật, để đề xuất sửa đổi, hoàn thiện thể chế.

Một điểm mới dễ nhận thấy là trước đây thường giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật sau khi chính sách, pháp luật ấy đã đi vào cuộc sống thời gian khá dài. Tuy nhiên hiện nay giám sát song song, nghĩa là việc thực thi chính sách, pháp luật không cần đến độ trễ thời gian nhiều mà giám sát để sớm phát hiện những điểm còn bất cập, điểm nghẽn để có thể đề xuất sửa đổi ngay lập tức, giúp cho quá trình thực thi pháp luật ngày càng hiệu quả hơn, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội một cách tích cực hơn.

Điều quan trọng nữa là giám sát của Quốc hội ngày càng chú trọng đến khâu sau giám sát. Có nghĩa là sau khi giám sát, Quốc hội ban hành nghị quyết về giám sát và có kiến nghị, đề xuất; Quốc hội tiếp tục tái giám sát để xem các cơ quan chức năng, cơ quan có trách nhiệm thực hiện những đề xuất, kiến nghị của Quốc hội thực hiện như thế nào. Tôi nghĩ đây là bước chuyển biến rất lớn, khiến cho hoạt động giám sát hiệu quả hơn và ngày càng thực chất hơn.

- Đoàn đại biểu của các tỉnh, thành phố đã phát huy vai trò là “cánh tay nối dài” của Quốc hội trong hoạt động giám sát như thế nào, thưa bà?

- Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố luôn tích cực trong thực hiện hoạt động giám sát của mình, chủ động xây dựng chương trình giám sát từ cuối năm trước. Các Đoàn đại biểu Quốc hội đều tiếp sóng các chương trình giám sát của Quốc hội. Ví dụ như các cuộc giám sát tối cao của Quốc hội, trừ những tỉnh, thành phố được giám sát trực tiếp, các tỉnh, thành phố còn lại đều xây dựng chương trình giám sát theo chương trình giám sát tối cao của Quốc hội.

Chương trình giám sát của các đoàn đại biểu Quốc hội luôn tập trung vào những nội dung đã xác định trong chương trình xây dựng luật và pháp lệnh của Quốc hội năm sau; đồng thời cố gắng rà soát để phù hợp nhất với đặc điểm, tình hình của địa phương.

Từ các cuộc giám sát, những kiến nghị của các đoàn đại biểu Quốc hội về xây dựng, sửa đổi luật có tác dụng tích cực. Trong các hội nghị xây dựng luật của các Ủy ban của Quốc hội cũng như trong các phiên thảo luận ở hội trường, ý kiến của các đoàn đại biểu Quốc hội đều rất xác đáng và rất trúng.

Giám sát góp phần kiến tạo phát triển

- Qua tiếp xúc cử tri, bà nhận thấy cử tri và nhân dân đón nhận những cách thay đổi về chính sách, pháp luật từ kết quả giám sát ra sao?

- Cử tri và nhân dân rất quan tâm đến các nội dung giám sát của Quốc hội nói chung và của các đoàn đại biểu Quốc hội nói riêng. Bởi lẽ nhân dân thấy rằng những nội dung giám sát đều thiết thực và là những nội dung họ rất quan tâm. Vì đó là những vấn đề lớn, những điểm nóng, thậm chí là điểm nghẽn mà nếu chúng ta giám sát và có đề xuất, kiến nghị tháo gỡ được sẽ thúc đẩy đáng kể phát triển kinh tế - xã hội cũng như chính sách an sinh xã hội.

Cử tri và nhân dân cũng rất quan tâm đến các kết luận giám sát và kết quả tái giám sát, theo dõi xem các cơ quan chịu sự giám sát sẽ thực hiện các kết luận giám sát như thế nào. Đây là sự chuyển biến rất tích cực. Thậm chí, nhiều cử tri, người dân còn chủ động liên hệ với các đại biểu Quốc hội và các đoàn đại biểu Quốc hội, đề xuất nội dung giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội và của Quốc hội. Điều này cho thấy, chúng ta đã xây dựng được mối liên hệ chặt chẽ giữa việc tiếp thu ý kiến, kiến nghị của người dân với hoạt động giám sát của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội.

- Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới, theo bà, hoạt động giám sát của Quốc hội thời gian tới nên tiếp tục đổi mới ra sao?

- Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026 với rất nhiều quy định mới, như trách nhiệm giải trình, cung cấp thông tin đối với các đơn vị được giám sát; việc giải quyết, thực hiện kết luận giám sát… Tôi hy vọng các quy định đó sẽ được thực hiện nghiêm túc, từ các đoàn đại biểu Quốc hội, các đại biểu Quốc hội cho đến các cơ quan, đơn vị chịu sự giám sát.

Như nói ở trên, hoạt động giám sát của Quốc hội đã có nhiều chuyển biến rất tích cực. Tuy nhiên, thời gian tới cần tập trung phát hiện các vấn đề giám sát thực sự là điểm nghẽn, đáp ứng lòng mong mỏi của nhân dân. Bởi giám sát không chỉ chỉ ra những kết quả cũng như khó khăn, vướng mắc, mà quan trọng hơn cả là góp phần hoàn thiện pháp luật, để pháp luật không chỉ quản lý xã hội mà còn kiến tạo phát triển.

- Xin cảm ơn bà!