Hoàn thiện quy định liên quan đến bản lĩnh chính trị của luật sư

Phân biệt “nhận thức chính trị” với “bản lĩnh chính trị”

Nêu rõ hoạt động luật sư gắn trực tiếp với việc thực hiện pháp luật, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh Nguyễn Thị Hương đánh giá cao dự thảo luật đã xác định bản lĩnh chính trị là tiêu chuẩn của luật sư, góp phần xây dựng đội ngũ luật sư thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, độc lập trước sức ép, bảo vệ khách hàng, công lý và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Quy định nêu trên nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng tại Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Khoá XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Qua nghiên cứu dự thảo luật, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh nhận thấy yêu cầu về bản lĩnh chính trị của luật sư đã được thể hiện xuyên suốt tại nhiều điều, khoản.

Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 7 quy định về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề luật sư người muốn trở thành luật sư phải trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực.

Khoản 1 Điều 9 quy định về tập sự hành nghề luật sư dẫn chiếu tiêu chuẩn này để áp dụng từ giai đoạn đăng ký tập sự. Điều 10 quy định về Hội đồng tuyển chọn luật sư quy định kỳ thi quốc gia đánh giá nhận thức chính trị, pháp luật, đạo đức, ứng xử nghề nghiệp luật sư và kỹ năng hành nghề luật sư.

Như vậy, dự thảo luật xác định bản lĩnh chính trị là yêu cầu xuyên suốt từ gia nhập nghề đến toàn bộ quá trình hành nghề. Tuy nhiên, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh Nguyễn Thị Hương lưu ý, các quy định này còn khái quát, chưa làm rõ nội hàm, tiêu chí và cơ chế đánh giá. Cần phân biệt “nhận thức chính trị” - sự hiểu biết có thể đào tạo, bồi dưỡng, kiểm tra - với “bản lĩnh chính trị” - phẩm chất được thể hiện bằng thái độ, trách nhiệm và hành vi thực tế trong quá trình hành nghề.

“Nếu không cụ thể hóa, việc đào tạo, tổ chức kỳ thi, cấp hoặc thu hồi chứng chỉ có thể bị đánh giá chủ quan, ảnh hưởng đến tính độc lập của luật sư. Vì vậy, cần xác định rõ kiến thức phải đào tạo, bồi dưỡng, kiểm tra; tiêu chí, hành vi, căn cứ, thẩm quyền và trình tự đánh giá”, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh nhấn mạnh.

Bản lĩnh của luật sư còn thể hiện ở việc dám bảo vệ lẽ phải

Điểm a khoản 3 Điều 11 cho phép thu hồi Chứng chỉ khi luật sư không còn đáp ứng tiêu chuẩn tại khoản 1 Điều 7 nhưng chưa xác định căn cứ kết luận “không còn đủ bản lĩnh chính trị”, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh cho rằng, việc đánh giá phải dựa trên hành vi cụ thể: chấp hành Hiến pháp và pháp luật; độc lập trước sức ép, lợi ích vật chất; từ chối yêu cầu bất hợp pháp; không làm sai lệch chứng cứ hoặc tiếp tay cho hành vi trái pháp luật.

Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh đề nghị, cần liên kết Điều 11 quy định về thu hồi và đình chỉ hiệu lực Chứng chỉ hành nghề luật sư với các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 6 (9 hành vi nghiêm cấm) và xác định vi phạm có thể dẫn đến việc xem xét kỷ luật hoặc thu hồi chứng chỉ như: lợi dụng hoạt động luật sư để phạm tội; xâm phạm an ninh quốc gia, lợi ích quốc gia, dân tộc; mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục khai báo gian dối; làm giả, tiêu hủy, làm sai lệch chứng cứ; tiết lộ bí mật nhà nước; tiếp tay cho hành vi trái pháp luật hoặc tái phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Đặc biệt, bản lĩnh chính trị phải gắn với nguyên tắc độc lập, trung thực và tôn trọng sự thật khách quan. Bản lĩnh của luật sư còn thể hiện ở việc dám bảo vệ lẽ phải, công lý và quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trên cơ sở pháp luật cho phép.

Từ những phân tích trên, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện dự thảo hoặc quy định chi tiết tại văn bản hướng dẫn, nhưng phải bảo đảm các yêu cầu sau:

Một là, làm rõ tại Điều 7 nội hàm “bản lĩnh chính trị vững vàng”; đồng thời liên kết với Điều 4 và Điều 12 để gắn tiêu chuẩn này với nguyên tắc độc lập, trung thực, thượng tôn Hiến pháp, pháp luật và quyền hành nghề hợp pháp của luật sư.

Hai là, tại các Điều 8, 9 và 10, xác định rõ nội dung đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện và kiểm tra nhận thức chính trị; xây dựng tiêu chí đánh giá gắn với tình huống nghề nghiệp, tránh chỉ kiểm tra kiến thức lý luận hoặc đánh giá hình thức.

Ba là, tại Điều 6, Điều 11 và các quy định về kỷ luật tại Điều 33 dự thảo Luật, xác định rõ hành vi vi phạm, thẩm quyền, trình tự và mức độ xử lý. Việc thu hồi Chứng chỉ hoặc xóa tên khỏi Đoàn Luật sư phải dựa trên hành vi cụ thể.

Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh nhấn mạnh, những nội dung trực tiếp hạn chế hoặc chấm dứt quyền hành nghề phải được quy định trong luật; văn bản hướng dẫn chỉ cụ thể hóa tiêu chí, nội dung đào tạo, phương pháp đánh giá và trình tự thực hiện, bảo đảm khách quan, minh bạch, thống nhất và khả thi.

Trong khoản 6 Điều 11 giao Chính phủ quy định việc cấp, cấp lại thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư, đề nghị quy định tại Nghị định cũng phải đảm bảo 3 nội dung trên.