Hoàn thiện Luật An ninh dữ liệu, khơi thông nguồn lực phát triển số

Tránh phát sinh thủ tục gây khó khăn cho hoạt động của doanh nghiệp

Cơ bản đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu, qua thảo luận tại Tổ, các đại biểu Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh dữ liệu, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế số.

Nhấn mạnh yêu cầu thiết kế chính sách phù hợp với tính chất, mức độ rủi ro của dữ liệu, ĐBQH Lê Nhật Thành đề nghị tiếp tục làm rõ nghĩa vụ, trách nhiệm của từng nhóm chủ thể, bảo đảm quy định dễ hiểu, dễ áp dụng và được thực hiện thống nhất. Việc áp dụng pháp luật cũng cần bảo đảm bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, nhất là các nền tảng và nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới.

Đồng quan điểm, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà cũng tập trung vào yêu cầu thống nhất tiêu chí phân loại rủi ro dữ liệu, tránh chồng chéo với các quy định về dữ liệu cốt lõi. Theo đại biểu, việc phân loại thiếu thống nhất có thể khiến các cơ quan, tổ chức lúng túng trong áp dụng biện pháp bảo vệ, đồng thời phát sinh nghĩa vụ tuân thủ không phù hợp. Vì vậy, cần hoàn thiện cơ chế xác định lại cấp độ rủi ro theo hướng minh bạch, có tham vấn chuyên gia độc lập khi phát sinh bất đồng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ quản dữ liệu.

Bên cạnh yêu cầu quản lý theo rủi ro, tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật An ninh dữ liệu với các luật có liên quan là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm. ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị bảo đảm sự thống nhất giữa dự thảo Luật An ninh dữ liệu với Luật Dữ liệu và Luật Thủ đô, nhất là các quy định về thử nghiệm có kiểm soát, quản trị và khai thác dữ liệu số. Theo đại biểu, cần tránh chồng lấn thẩm quyền, tạo ra những điểm nghẽn trong thực thi chính sách; đồng thời bảo đảm cơ chế phân quyền đặc thù của Thủ đô trong thử nghiệm công nghệ mới, chia sẻ dữ liệu công - tư và áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp.

Đối với hoạt động của các nền tảng số, dịch vụ điện toán đám mây và hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, đại biểu cho rằng yêu cầu phải có sự đồng ý bằng văn bản của chủ quản dữ liệu mỗi khi bổ sung hoặc thay thế bên thứ ba xử lý dữ liệu có thể gây khó khăn trong quá trình vận hành. Vì vậy, cần xây dựng cơ chế chấp thuận linh hoạt hơn, cho phép chấp thuận cụ thể hoặc chấp thuận chung theo thỏa thuận hợp đồng, đi kèm nghĩa vụ thông báo trước và quyền phản đối của chủ quản dữ liệu khi bên thứ ba không đáp ứng yêu cầu an ninh.

Hoàn thiện cơ chế chuyển dữ liệu xuyên biên giới

Góp ý thảo luận, ĐBQH Lê Hồng Hà đề nghị hoàn thiện cơ chế chuyển dữ liệu xuyên biên giới, đặc biệt đối với hoạt động vận tải hàng không quốc tế. Theo đại biểu, việc thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng không quốc tế đòi hỏi phải chuyển dữ liệu hành khách đến các hệ thống đặt giữ chỗ, hãng hàng không đối tác, đại lý và đơn vị phục vụ tại các cảng hàng không nước ngoài. Tuy nhiên, một số quy định trong dự thảo về cung cấp thông tin hành khách cho cơ quan nước ngoài và chuyển dữ liệu xuyên biên giới chưa làm rõ đầy đủ điều kiện áp dụng, thủ tục và thời hạn giải quyết. Điều này có thể gây vướng mắc cho hoạt động khai thác hàng không quốc tế.

Đại biểu đề nghị quy định rõ các trường hợp cung cấp thông tin hành khách, tổ bay và hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, điều ước quốc tế, hiệp định vận chuyển hàng không hoặc yêu cầu bắt buộc của quốc gia nơi tàu bay đi, đến, quá cảnh; đồng thời, hoàn thiện thủ tục chuyển dữ liệu để thực hiện hợp đồng, xác định thời hạn chấp thuận và cơ chế xử lý khi quá thời hạn.

Đồng quan điểm, một số đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu làm rõ mối quan hệ giữa Luật An ninh dữ liệu với pháp luật chuyên ngành. Theo đó, việc thu thập, cung cấp, chia sẻ dữ liệu theo nghĩa vụ được quy định tại luật chuyên ngành hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên cần được thực hiện theo các quy định tương ứng; các biện pháp bảo đảm an ninh đối với dữ liệu được thực hiện theo Luật An ninh dữ liệu. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế những cách hiểu khác nhau, bảo đảm các quy định được áp dụng thống nhất trong thực tiễn.

Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với phát triển kinh tế số, các đại biểu cũng đề nghị dự thảo Luật quan tâm đầy đủ đến những yêu cầu mới đặt ra từ quá trình ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu trong các lĩnh vực cụ thể. ĐBQH Tạ Đình Thi tập trung nhấn mạnh bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng và an ninh dữ liệu là điều kiện quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số.

Đối với lĩnh vực kinh tế biển, đại biểu đề nghị hoàn thiện chính sách bảo vệ an ninh dữ liệu gắn với khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên số. Trong đó, cần nghiên cứu bổ sung chính sách ưu đãi đối với các trung tâm dữ liệu phục vụ kinh tế biển, nhất là hạ tầng tại khu vực ven biển, hải đảo; đồng thời làm rõ cơ chế bảo vệ dữ liệu huấn luyện trí tuệ nhân tạo, bảo đảm chủ quyền dữ liệu quốc gia.

Đối với vấn đề bảo vệ dữ liệu trước các nguy cơ mới, ĐBQH Lê Nhật Thành đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định cấm lợi dụng hoạt động bảo vệ an ninh dữ liệu để truy cập, thu thập, khai thác, sử dụng dữ liệu trái pháp luật hoặc trục lợi.