Hoàn thiện cơ chế điều phối, giải quyết xung đột trong sử dụng không gian biển

Chiều 13/11, tại Nhà Quốc hội, tiếp tục Phiên họp thứ 8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý 8 dự thảo Bộ luật, luật, nghị quyết, gồm: dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Phải rõ trách nhiệm đối với ô nhiễm môi trường liên tỉnh

Báo cáo tại phiên họp về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Chính phủ đã khẩn trương, nghiêm túc tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra và ý kiến của các ĐBQH; nhiều nội dung đã được chỉnh lý ngay trong dự thảo Luật hoặc dự thảo văn bản quy định chi tiết kèm theo. Dự thảo Luật đã cơ bản thể chế hóa Kết luận số 75-KL/TW, Chỉ thị số 15-CT/TW và các Nghị quyết trụ cột, chiến lược của Bộ Chính trị; đã được rà soát, đồng bộ với các luật liên quan.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản thống nhất với các nội dung đã được tiếp thu, chỉnh lý; đồng thời đề nghị tiếp tục tiếp thu, chỉnh lý đối với một số nội dung.

Trong đó, đề nghị, thể chế hóa ngay trong dự thảo Luật quy định bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường; bổ sung các điều kiện chặt chẽ, xem xét giao Chính phủ quy định không miễn đánh giá tác động môi trường đối với dự án thứ cấp có nguồn khí thải lớn, phát sinh chất thải nguy hại lớn; quy định bắt buộc dự án xả thải vào sông, hồ liên tỉnh phải tham vấn UBND cấp tỉnh chịu tác động, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì điều phối khi ô nhiễm ảnh hưởng từ 2 tỉnh trở lên.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo bảo đảm ngành, nghề “dịch vụ tư vấn môi trường” bổ sung vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư trình tại Kỳ họp này, bảo đảm tính thống nhất giữa các luật; làm rõ và hoàn thiện dự thảo Nghị định đối với năng lực của chính quyền cấp xã khi tiếp nhận phần lớn đăng ký môi trường; lộ trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt ở nông thôn, miền núi; trách nhiệm tái chế khi mạng lưới tái chế chính thức chưa phát triển, doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tinh thần chung là phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhưng giảm tiền kiểm phải đi đôi với nâng cao năng lực giám sát, đồng thời xác định trách nhiệm rõ ràng. Khi ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường là phải tốt hơn luật hiện hành.

Đối với mức chi ngân sách cho sự nghiệp bảo vệ môi trường 2%, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, không nhất thiết phải quy định trong luật. Hằng năm, khi phân bổ ngân sách, Quốc hội đều xem xét, quyết định mức kinh phí dành cho từng lĩnh vực như giáo dục, y tế, sự nghiệp khoa học và công nghệ. "Các lĩnh vực đã có danh mục và tỷ lệ phân bổ cụ thể thì cứ theo đó thực hiện. Nếu quy định cứng tỷ lệ 2% vào luật, sau này muốn chi cao hơn lại phải sửa luật", Chủ tịch Quốc hội nói.

Về miễn đánh giá tác động môi trường đối với dự án thứ cấp trong các cụm, khu công nghiệp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải đơn giản hóa thủ tục. Thủ tục càng đơn giản thì càng tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư vào các khu công nghiệp, khu chế xuất. Nếu quy định thủ tục rườm rà, phát sinh nhiều công đoạn thì vô hình trung sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Về trách nhiệm đối với ô nhiễm môi trường liên tỉnh, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải quy định thật rõ trách nhiệm của các địa phương, bảo đảm có cơ chế xác định trách nhiệm và xử lý cụ thể.

Về Quỹ Bảo vệ môi trường và điều kiện thi hành, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ đồng ý bổ sung quy định về thẩm quyền giải thể quỹ tương ứng với thẩm quyền thành lập quỹ.

Quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm xử lý cuối cùng giải quyết xung đột, chồng lấn trong sử dụng không gian biển

Đối với dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản thống nhất với các nội dung trong giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn còn một số nội dung cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi trong thực hiện.

Cụ thể, về cơ quan đầu mối giúp Chính phủ tổ chức thực hiện cơ chế điều phối liên ngành ở Trung ương (Điều 7), Thường trực Ủy ban đề nghị cần quy định rõ trong dự thảo Luật tiêu chí xác định, yêu cầu về năng lực của cơ quan đầu mối để bảo đảm thực thi nhiệm vụ được giao.

Về cơ quan xử lý giải quyết, xung đột, chồng lấn trong sử dụng không gian biển (Điều 21), đề nghị Chính phủ quy định rõ thẩm quyền và cơ quan chịu trách nhiệm xử lý cuối cùng trong giải quyết xung đột, chồng lấn; bổ sung quy định về giải quyết xung đột, chồng lấn đối với các vấn đề vượt quá thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (ví dụ như vấn đề chồng lấn trong thực hiện quy hoạch không gian biển quốc gia).

Về giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển, quyền sở hữu tài sản gắn liền với khu vực biển; Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản gắn liền với khu vực biển (Điều 31), Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ quy định này để bảo đảm quyền tài sản của người sử dụng các Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản gắn liền với khu vực biển, tránh trùng lặp, chồng chéo trong quản lý hoặc có thể bị lợi dụng để thế chấp, góp vốn, cho thuê…

Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát các quy định về cơ sở dữ liệu, hồ sơ hải chính, đăng ký biến động trong dự thảo Luật đối với các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản gắn liền với khu vực biển (Điều 15, Điều 25, Điều 31) để xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông, cập nhật thông tin đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, phục vụ cho quản lý, sử dụng khu vực biển và số hóa lĩnh vực này tương tự như đang thực hiện với lĩnh vực đất đai.

Về quản lý sức chịu tải của môi trường biển (Mục 1, Chương V), đề nghị bổ sung quy định phương thức đánh giá tác động cộng dồn của nhiều hoạt động trong cùng khu vực biển và đánh giá khả năng chịu tải của môi trường biển trong kiểm soát nước thải từ đất liền, đảo, quần đảo ra biển, kiểm soát ô nhiễm môi trường trên đảo, quần đảo; bổ sung biện pháp quản lý, kiểm soát phù hợp đối với các vùng biển được công bố không còn khả năng chịu tải - kết quả của việc đánh giá khả năng chịu tải.

Về hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp (Điều 75 và Điều 76), Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, giải trình rõ cơ sở và tính khả thi của việc quy định các thời điểm có hiệu lực khác nhau tại Điều 75, nhất là các nội dung có hiệu lực trước thời điểm chung của Luật; tiếp tục đánh giá tính đồng bộ giữa thời điểm có hiệu lực của Luật với thời điểm hiệu lực của các quy định sửa đổi, bãi bỏ tại luật chuyên ngành và thời hạn ban hành văn bản quy định chi tiết bảo đảm sự thống nhất.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các cơ quan lưu ý hoàn thiện cơ chế điều phối, giải quyết xung đột trong sử dụng không gian biển quy định tại Điều 7 và Điều 21.

Về khả năng chịu tải của môi trường biển, tại Điều 56 và Điều 59 dự thảo Luật có quy định về việc công bố vùng biển không còn khả năng chịu tải, nhưng sau khi công bố thì sẽ được xử lý như thế nào? Lưu ý dự thảo Luật hiện chưa quy định rõ nội dung này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ.

Giải trình, làm rõ hơn những nội dung chưa được tiếp thu

Kết luận đối với dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của Chính phủ, các cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra trong việc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của các ĐBQH tại phiên thảo luận ở Tổ và hội trường, đồng thời, cơ bản nhất trí với nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của Chính phủ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và các cơ quan có liên quan, rà soát thật kỹ, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp hôm nay, nhất là ý kiến của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, ý kiến của cơ quan chủ trì thẩm tra và những ý kiến xác đáng của ĐBQH để hoàn thiện từng điều khoản của 2 dự thảo Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan giải trình, làm rõ hơn những nội dung chưa được tiếp thu, nhất là các nội dung còn ý kiến khác nhau, để Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Lưu ý một số vấn đề cụ thể đối với dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện 5 nội dung gồm: cơ chế điều phối liên ngành và giải quyết xung đột trong quản lý, sử dụng không gian biển; xây dựng, quản lý đảo nhân tạo và công trình trên biển; giấy chứng nhận quyền sử dụng liên quan đến khu vực biển; quản lý sức chịu tải của môi trường biển; khoảng lùi xây dựng trong vùng bờ.

Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất đề nghị Chính phủ nghiên cứu, tiếp thu 4 nội dung.

Một là, cân nhắc việc quy định hay không quy định trong Luật mức chi tối thiểu 2% tổng ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường. Do có nhiều đại biểu đề nghị phải quy định rõ nội dung này trong luật, Chính phủ cần có quan điểm dứt khoát, rõ ràng để báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định.

Hai là, điều kiện miễn đánh giá tác động môi trường đối với dự án thứ cấp trong khu công nghiệp.

Ba là, bổ sung nghề dịch vụ tư vấn môi trường vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Bốn là, giải trình, làm rõ hơn căn cứ chính trị, pháp lý và đánh giá đầy đủ tác động, tính khả thi của việc sửa đổi, bổ sung quy định về Quỹ Bảo vệ môi trường do nội dung này chưa được trình Quốc hội thảo luận trước đó.

"Trên cơ sở kết quả phiên họp hôm nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, thông qua hai dự thảo Luật trên sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận của phiên họp này. Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật, cả về nội dung, chính sách và kỹ thuật lập pháp, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Quốc hội xem xét, quyết định vào cuối Kỳ họp thứ Hai", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ.