Hoàn thiện chính sách tài khóa, tăng tính chủ động cho địa phương

Thiết kế chính sách thuế đơn giản, hiệu quả gắn với an sinh xã hội

Phát biểu làm rõ định hướng hoàn thiện chính sách thuế cùng công tác điều hành tài khóa, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn (ĐBQH TP. Quảng Ninh) nhấn mạnh nguyên tắc thiết kế chính sách thuế phải bảo đảm tính đơn giản, hiệu quả, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, giám sát. Hiện nay, ngành thuế đang áp dụng cơ chế người nộp thuế tự khai, tự nộp gắn với hậu kiểm; đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm kết nối cơ sở dữ liệu với người nộp thuế, tiến tới kiểm soát tự động các giao dịch phát sinh để tính thuế theo thời gian thực.

Về phương án miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện nhằm giảm bớt chi phí cho học sinh, sinh viên, bệnh nhân theo tinh thần Nghị quyết của Trung ương, Bộ trưởng khẳng định hoàn toàn có thể thực hiện được. Đối với các cơ sở vừa cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện vừa kinh doanh dịch vụ ăn uống thông thường, nếu bóc tách chi phí cố định với chi phí biến đổi để tính giá thành từng suất ăn sẽ làm phát sinh chi phí tuân thủ rất lớn, không đáp ứng yêu cầu hiệu quả trong quản lý thuế. Để đơn giản hóa thủ tục, cơ quan thuế dự kiến áp dụng phương pháp phân bổ số thuế được miễn dựa trên tỷ lệ doanh thu cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện trong tổng doanh thu kê khai của đơn vị.

Chia sẻ thông tin từ Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2026, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, nhiều nền kinh tế đánh giá cao kết quả duy trì tăng trưởng ở mức 9,01% đi đôi với kiểm soát lạm phát ở mức 4,52% của Việt Nam. Để giữ chỉ số lạm phát khoảng 4,5% theo chỉ tiêu của Quốc hội trước biến động của giá dầu thế giới, Chính phủ đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tài khóa như giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8%, miễn phần lớn các loại thuế đối với xăng dầu, miễn thuế 3% đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng. Tổng quy mô giảm thu ngân sách khoảng 240.000 tỷ đồng, kết hợp giãn thuế khoảng 125.000 tỷ đồng đã phát huy tác dụng tích cực trong việc hỗ trợ nền kinh tế.

Bên cạnh các giải pháp về thuế, nguồn lực ngân sách tiếp tục được ưu tiên cho an sinh xã hội thông qua chính sách miễn học phí cho học sinh công lập đến lớp 9, khuyến khích các địa phương có điều kiện hỗ trợ bữa ăn miễn phí cho học sinh. Trong lĩnh vực y tế, cả nước đã triển khai khám sức khỏe định kỳ cho 67 triệu người dân, tiếp tục cấp bảo hiểm y tế miễn phí cho người nghèo, người cận nghèo, người trên 75 tuổi; đồng thời thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê dài hạn. Với mức thu nhập tiền lương bình quân năm nay đạt 9,1 triệu đồng, tăng gần 10% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng lạm phát cùng việc Chính phủ chỉ đạo sát sao phương án điều hành giá điện, giá xăng dầu, ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục được giữ vững, bảo đảm người dân thực sự được thụ hưởng thành quả từ tăng trưởng.

Tạo sự chủ động cho địa phương trong quản lý, điều hành ngân sách

Góp ý cụ thể vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, ĐBQH Vũ Ngọc Lâm đề nghị rà soát quy định áp dụng mức thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Theo đại biểu, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hiện mới đề cập đến khái niệm đất bỏ hoang, chưa có quy định cụ thể về đất chậm đưa vào sử dụng hay không đưa vào sử dụng. Khái niệm đất bỏ hoang cũng cần được làm rõ đối với trường hợp người dân mua đất ở nhưng chưa đủ điều kiện xây dựng nhà, tạm thời sử dụng vào mục đích kinh doanh nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quá trình thực hiện.

Đối với dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Vũ Ngọc Lâm đánh giá cao việc thống nhất các quy định giữa Luật Ngân sách nhà nước với Luật Đầu tư công; đồng thời ghi nhận dự thảo đã tiếp thu nhiều ý kiến của ĐBQH cùng các địa phương. Về quy định hủy dự toán đối với các khoản chưa phân bổ chi tiết sau ngày 30/9, đại biểu bày tỏ sự đồng tình với phương án tại dự thảo của Bộ Tài chính nhằm tạo thuận lợi cho cơ sở. Thực tế tại địa phương, nhiều khoản chi phục vụ chính sách an sinh xã hội thường phát sinh vào giai đoạn cuối năm, nếu giới hạn thời hạn phân bổ đến ngày 30/9 sẽ gây khó khăn cho công tác điều hành dự toán ngân sách.

Về thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh, đại biểu đề nghị bổ sung đối tượng là các chương trình đầu tư công giao cho cấp xã thực hiện bên cạnh các dự án, nhiệm vụ quy hoạch. Đối với khoản bổ sung cân đối từ ngân sách cấp tỉnh cho cấp xã dựa trên tiêu chí chấm điểm, dự thảo không nên quy định HĐND cấp tỉnh phải thông qua chi tiết đến từng danh mục dự án của cấp xã. Việc giao quyền cho cấp xã tự quyết định danh mục cụ thể đối với nguồn vốn này sẽ nâng cao tính chủ động cho cơ sở, trong khi yêu cầu xác định rõ từng chương trình, dự án chỉ nên áp dụng đối với các khoản bổ sung có mục tiêu.

Bên cạnh đó, đại biểu Vũ Ngọc Lâm đề nghị rà soát Điều 59 nhằm xác định rõ thẩm quyền giao dự toán của cơ quan tài chính chuyên môn như Sở Tài chính sau khi có quyết định của Thủ tướng Chính phủ, UBND các cấp. Tại Điều 86 về xử lý thu, chi ngân sách cuối năm, đại biểu tán thành chủ trương giảm các nhiệm vụ chuyển nguồn để tăng cường kỷ luật tài chính, song kiến nghị bổ sung các dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay nhà tài trợ nước ngoài vào diện được phép chuyển nguồn do quy trình thủ tục của nguồn vốn này khá phức tạp. Ngoài ra, tại các Điều 91, 92, 93 về quyết toán ngân sách địa phương, đại biểu đề nghị lược bỏ quy định UBND phải trình Thường trực HĐND cho ý kiến trước khi trình HĐND phê chuẩn để bảo đảm tính đồng bộ với Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Bảo đảm thống nhất, khả thi khi sửa đổi quy định về thuế, đấu thầu

Tiếp tục tham gia ý kiến về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế, ĐBQH Trần Thị Kim Nhung kiến nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tập hợp toàn bộ các quy định sửa đổi liên quan đến chính sách thuế đang nằm tại một số dự thảo luật khác như dự thảo luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, dự thảo luật sửa đổi Luật Thuế tài nguyên vào chung một luật. Việc quy định tập trung các nội dung sửa đổi về thuế trong một văn bản thống nhất sẽ giúp người dân, doanh nghiệp thuận lợi hơn khi tiếp cận, theo dõi.

Liên quan đến chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp xã trong các dự án luật, đại biểu Trần Thị Kim Nhung đề nghị Chính phủ cần có đánh giá cụ thể về năng lực thực thi của cấp xã sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thực tế cho thấy, có những đơn vị cấp xã ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế về nguồn lực. Do đó, cần sớm thực hiện việc phân loại đơn vị hành chính cấp xã làm cơ sở phân quyền phù hợp với năng lực thực tế của từng địa bàn.

Góp ý dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Kim Nhung đề nghị rà soát khoản 9, Điều 19 về quy định cho phép Bộ trưởng Bộ Y tế được đàm phán giá, thực hiện bảo mật giá để bảo đảm tính thống nhất với nguyên tắc công khai, minh bạch trong đấu thầu tại khoản 2, Điều 4. Đồng thời, tại Điều 23, cơ quan soạn thảo cần làm rõ tiêu chí phân biệt giữa hình thức chỉ định nhà đầu tư tại khoản 3 với hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt tại khoản 4. Các điều kiện áp dụng trường hợp đặc biệt cần được quy định cụ thể hơn nhằm bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh công bằng khi có từ hai nhà đầu tư trở lên.

Đối với quy định lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế tại Điều 35, Điều 36, dự thảo quy định nhà thầu trúng thầu cung cấp hóa chất, vật tư có trách nhiệm cung cấp thiết bị y tế theo yêu cầu của chủ đầu tư trên nguyên tắc chỉ chuyển giao quyền sử dụng, không chuyển giao quyền sở hữu. Đại biểu đề nghị Chính phủ khi ban hành văn bản quy định chi tiết theo Điều 59 cần hướng dẫn cụ thể quy trình này, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho các cơ sở y tế thực hiện, tránh phát sinh vướng mắc trong công tác thanh tra, kiểm tra. Ngoài ra, dự thảo cũng cần làm rõ quy định xử lý đối với trường hợp nhà thầu trúng thầu tặng lại thiết bị y tế cho cơ sở y tế.