Hóa giải “mâu thuẫn” về mức tăng lương tối thiểu vùng

Theo đó, phương án 1, lương tối thiểu vùng tăng từ 360.000 - 520.000 đồng/tháng tùy từng vùng, tương đương mức tăng bình quân 9,8% so với năm 2026. Phương án hai tăng từ 315.000 - 450.000 đồng/tháng, tương ứng mức tăng bình quân 8,5%. Về lương tối thiểu theo giờ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị tiếp tục xác định trên cơ sở quy đổi từ mức lương tối thiểu tháng kết hợp hệ số điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường lao động.

Những năm qua, lương tối thiểu vùng đã được điều chỉnh nhiều lần. Và lần gần nhất là từ 1/1/2026, mức lương tối thiểu vùng I là 5,31 triệu đồng/tháng; vùng II là 4,73 triệu đồng/tháng; vùng III là 4,14 triệu đồng/tháng; vùng IV là 3,7 triệu đồng/tháng. Mức lương tối thiểu theo giờ tại vùng I là 25.500 đồng/giờ, vùng II là 22.700 đồng/giờ, vùng III là 20.000 đồng/giờ, vùng IV là 17.800 đồng/giờ.

Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện trong tháng 3 và tháng 4/2026 tại 7 tỉnh, thành phố với gần 2.000 người lao động tham gia, đời sống của một bộ phận lớn người lao động vẫn còn nhiều khó khăn. Cụ thể, kết quả khảo sát cho thấy, chỉ có hơn một nửa số người lao động cho biết thu nhập hiện tại đủ trang trải các chi phí cơ bản của gia đình. Trong khi đó, hơn 20% cho biết phải làm thêm giờ để bù đắp chi tiêu và gần 17% phải thắt chặt chi tiêu để duy trì cuộc sống. Tỷ lệ người lao động có khả năng tích lũy tiếp tục ở mức thấp. Có tới gần 27% người lao động cho biết phải vay mượn tiền hàng tháng để ổn định cuộc sống; hơn 32% phải vay mượn theo từng đợt để chi trả các khoản phát sinh.

Các khoản chi cho giáo dục, y tế và nhà ở tiếp tục là gánh nặng đối với nhiều gia đình khi hơn một nửa số người được khảo sát cho biết tiền lương chỉ đáp ứng một phần nhu cầu học tập của con cái. Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, phần lớn người lao động chỉ đủ khả năng chi trả các dịch vụ khám chữa bệnh cơ bản hoặc mua thuốc thông thường. Về nhà ở, tỷ lệ lao động thuê trọ tư nhân tăng lên hơn 32%, trong khi diện tích nhà ở bình quân đầu người giảm xuống còn khoảng 7,6m²/người…

Kết quả khảo sát này cho thấy, việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng là cần thiết và cấp bách nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động và gia đình. Bởi như ý kiến của một chuyên gia thì khi tăng lương tối thiểu, thu nhập chung của người lao động sẽ được nâng lên tạo động lực để người lao động cống hiến. Mặt khác, việc tăng lương không chỉ giúp cải thiện đời sống người lao động mà còn tạo động lực thúc đẩy năng suất lao động, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Ý kiến khác thì cho rằng, mong muốn lương tối thiểu vùng tăng cao của người lao động là chính đáng nhưng cần xem xét ở ba yếu tố cốt lõi là tốc độ phát triển kinh tế; các chỉ số liên quan đến tiêu dùng, giá cả, nhất là mức biến động của các mặt hàng thiết yếu đối với người lao động và cuối cùng là khả năng chi trả của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay.

Từ góc nhìn phía đại diện doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cơ bản tán thành việc điều chỉnh lương tối thiểu từ đầu năm 2027 nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động và gia đình. Tuy nhiên, đại diện VCCI cho rằng nếu mức tăng quá cao sẽ làm chi phí sản xuất tăng, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Về thời điểm điều chỉnh, nếu áp dụng từ ngày 1/1/2027 sẽ khá gấp và không đủ thời gian để doanh nghiệp thích ứng. Do đó, nên lùi đến ngày 1/7/2027 để doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị vì thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn đang gặp khó khăn do cả yếu tố chủ quan và khách quan.

Trong tuyệt đại đa số các phiên đàm phán về mức tăng lương tối thiểu vùng hàng năm, “mâu thuẫn” chính khiến các bên hiếm khi nhanh chóng tìm được tiếng nói chung đó là đối lập về lợi ích. Phía đại diện người lao động luôn mong muốn có mức tăng cao để bảo đảm mức sống cơ bản. Phía đại diện cho doanh nghiệp lại mong muốn mức tăng “hợp lý” với năng suất lao động và khả năng chi trả. Do đó vấn đề cốt lõi vẫn là cần có mức tăng hợp lý để hài hòa lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp.