Hiệp thương 5 bước, 3 vòng: Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên số
Quy trình hiệp thương 5 bước, 3 vòng trong bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp được khẳng định là khâu quan trọng để lựa chọn nhân sự ứng cử. Không chỉ bảo đảm đúng quy định, quy trình này còn góp phần nâng cao chất lượng đại biểu, khi các tiêu chí đánh giá ngày càng gắn với yêu cầu thực tiễn và hiệu quả hoạt động.
Ngày 6/3, tại trụ sở Văn phòng Quốc hội (35 Ngô Quyền, Hà Nội), Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức tọa đàm “Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên mới”.
Trong quá trình bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, quy trình hiệp thương 5 bước 3 vòng, Mặt trận Tổ quốc đóng vai trò là người chủ trì hiệp thương để đảm bảo rằng những người đủ tiêu chuẩn theo luật định mới có tên trong danh sách chính thức.
Sau khi hoàn tất các vòng hiệp thương, danh sách 846 ứng cử viên đại biểu Quốc hội trên toàn quốc đã được công bố. Đây không chỉ là kết quả của quy trình theo luật định, mà còn phản ánh quá trình sàng lọc nhiều tầng, hướng tới bảo đảm đồng thời tính minh bạch và chất lượng ứng cử viên.
Liên quan đến chuyển biến từ “số lượng, cơ cấu” sang “chất lượng thực chất” trong danh sách ứng cử viên năm nay, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc cho rằng, cần nhìn nhận tổng thể mối quan hệ giữa cơ cấu và chất lượng đại biểu ngay từ giai đoạn hiệp thương. Nếu cơ cấu được xây dựng chặt chẽ, hợp lý sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đại biểu trong nhiệm kỳ tới.
Với kinh nghiệm gần 40 năm công tác tại Quốc hội, ông Nguyễn Văn Phúc cho rằng, chất lượng đại biểu cần được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí cụ thể. Yếu tố nền tảng đầu tiên là trình độ chính trị, bởi Quốc hội là cơ quan quyết định những vấn đề “quốc kế dân sinh”, đòi hỏi đại biểu phải có nhãn quan chính trị vững vàng, sâu sắc.
Bên cạnh đó, đại biểu cần có trình độ chuyên môn sâu và toàn diện để đủ năng lực tham gia thẩm tra, quyết định các vấn đề thuộc nhiều lĩnh vực như kinh tế, tài chính, khoa học – công nghệ.
“Trong tổng số 846 ứng cử viên, cơ cấu trình độ chuyên môn được đánh giá ở mức cao và khá đồng đều, với 68,63% có trình độ trên đại học, 30,21% trình độ đại học, chỉ khoảng 10% chưa có trình độ đại học. Điều này cho thấy phần lớn ứng cử viên được đào tạo bài bản, góp phần nâng cao chất lượng đại biểu trong nhiệm kỳ tới”, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế dẫn số liệu.
Kinh nghiệm thực tiễn và bản lĩnh chính trị cũng là các yếu tố được đại biểu đánh giá cao. Theo ông Phúc, hiệu quả và không khí của mỗi kỳ họp Quốc hội phụ thuộc đáng kể vào bản lĩnh của đại biểu. Cùng với đó, các kỹ năng hoạt động nghị trường như thảo luận, chất vấn, phản biện cũng cần tiếp tục được chú trọng, để nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong thời gian tới.
Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành đánh giá, điểm nổi bật của kỳ hiệp thương lần này là quy trình được tổ chức bài bản, chặt chẽ với 3 vòng, đóng vai trò như những “lớp lọc” liên tiếp. Từ khâu thỏa thuận cơ cấu, lập danh sách sơ bộ, lấy ý kiến cử tri đến chốt danh sách chính thức đều góp phần sàng lọc, lựa chọn những ứng cử viên tiêu biểu.
Đặc biệt, việc lấy ý kiến cử tri tại nơi cư trú và nơi công tác được xem là bước “thực hành dân chủ” quan trọng. Qua đó, cử tri trực tiếp tham gia đánh giá uy tín, đạo đức của ứng cử viên, góp phần nâng cao chất lượng đầu vào của đại biểu.
Bên cạnh tiêu chuẩn, quy trình hiệp thương cũng chú trọng bảo đảm tính đại diện của các tầng lớp xã hội. Cơ cấu ứng cử viên được xây dựng theo hướng đa dạng, bao gồm đại diện nữ, người dân tộc thiểu số, trí thức, công nhân, nông dân, người trẻ và các ứng cử viên ngoài Đảng. Việc tăng tỷ lệ đại biểu ngoài Đảng được đánh giá là phù hợp, góp phần nâng cao tính khách quan trong hoạt động nghị trường.
Chung quan điểm, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến – Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội nhấn mạnh vai trò của cử tri trong việc nâng cao chất lượng đại biểu. Việc ứng cử viên tiếp xúc, lắng nghe ý kiến cử tri không chỉ thể hiện dân chủ trực tiếp, mà còn giúp đại biểu nắm bắt rõ hơn tâm tư, nguyện vọng của người dân.
Từ đó, ứng cử viên có cơ sở xây dựng chương trình hành động sát thực tế hơn, đồng thời giúp cử tri có thêm căn cứ để đánh giá, lựa chọn người xứng đáng, có trách nhiệm.
"Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao, việc lựa chọn đại biểu không thể chỉ dừng ở tiêu chuẩn, mà cần gắn với năng lực giải quyết vấn đề. Vì vậy, sự kết hợp giữa quy trình hiệp thương chặt chẽ, cơ cấu hợp lý và sự tham gia của cử tri tiếp tục là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ tới", PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến nói rõ.
