Gỡ vướng nợ thuế, mở cơ hội trở lại thị trường

Đáp lại mong mỏi của anh Hưng và hàng triệu người nộp thuế có cùng hoàn cảnh, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét đưa dự án Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý, xóa tiền thuế nợ vào Chương trình Kỳ họp thứ Hai.

Dự thảo đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản nợ này; đồng thời xóa tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký), tính đến thời điểm Nghị quyết có hiệu lực.

Việc ban hành chính sách đặc thù nhằm xử lý những tồn đọng kéo dài trong quản lý thuế, làm sạch dữ liệu mã số thuế có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật và phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời cụ thể hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, hiện có khoảng 2,5 triệu người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06, trong đó hơn 529.000 chủ thể đã ngừng hoạt động trên 10 năm. Đi kèm với đó là khối nợ đọng kéo dài 27.805 tỷ đồng, cùng gánh nặng nợ lệ phí môn bài hạch toán 1.450 tỷ đồng và ước tính hơn 15.000 tỷ đồng nợ môn bài tiềm tàng chưa hạch toán của các chủ thể không còn hoạt động.

Vì vậy, chính sách đặc thù sẽ giúp giải tỏa áp lực pháp lý, tài chính cho hàng triệu người dân, hộ kinh doanh và doanh nhân; mang đến cho họ cơ hội “đóng sổ” trách nhiệm một cách minh bạch, đàng hoàng để tái gia nhập thị trường khởi nghiệp; đồng thời giải phóng gánh nặng tuân thủ thủ tục ước tính lên tới 3.255 tỷ đồng.

Ở bình diện quốc tế, việc xử lý các tồn đọng và làm sạch dữ liệu mã số thuế góp phần đáp ứng yêu cầu về minh bạch, trao đổi thông tin theo tiêu chuẩn của OECD và khuyến nghị của Liên minh châu Âu, qua đó, củng cố uy tín và sức cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt Nam.

“Lợi ích kép” với môi trường kinh doanh trong nước và với cam kết quốc tế cho thấy việc ban hành chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế là cần thiết. Tuy nhiên về lâu dài, cần có giải pháp căn cơ ngăn ngừa tình trạng tương tự tái diễn.

Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến hàng triệu mã số thuế tồn đọng nhiều năm là pháp luật chưa có cơ chế đủ hiệu quả để xử lý các chủ thể đã ngừng hoạt động nhưng không hoàn tất thủ tục chấm dứt. Nghĩa vụ kê khai, báo cáo và các khoản phát sinh liên quan có thể tiếp tục kéo dài, làm gia tăng chi phí tuân thủ của người nộp thuế và chi phí quản lý của Nhà nước, trong khi dữ liệu quản lý chưa phản ánh đúng thực trạng hoạt động kinh doanh.

Vì thế, nếu chỉ giải quyết các khoản nợ và mã số thuế tồn đọng mà chưa khắc phục nguyên nhân phát sinh, những vướng mắc hiện nay có thể tiếp tục xuất hiện sau khi Nghị quyết về chính sách đặc thù hết hiệu lực (dự kiến vào ngày 30/6/2028).

Để giải quyết căn cơ, cộng đồng doanh nghiệp đề xuất Quốc hội bổ sung vào dự thảo Nghị quyết quy định giao Chính phủ tổng kết việc thực hiện chính sách đặc thù; đồng thời nghiên cứu sửa Luật Quản lý thuế và Luật Doanh nghiệp theo hướng luật hóa cơ chế "giải thể mặc định" hoặc "xóa tên bắt buộc" đối với chủ thể không hoạt động, không nộp báo cáo trong 3 - 5 năm; miễn nghĩa vụ kê khai thuế định kỳ với những kỳ không phát sinh hoạt động kinh doanh.

Đề xuất này đáng được Quốc hội xem xét kỹ lưỡng khi dự thảo Nghị quyết được đặt lên bàn nghị sự. Dĩ nhiên, cơ chế mới phải bảo đảm quyền lợi của chủ nợ, người lao động và các bên liên quan, ngăn ngừa việc lợi dụng để trốn tránh nghĩa vụ thuế hoặc trách nhiệm pháp lý.

Suy cho cùng, môi trường kinh doanh thuận lợi phải tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cả khi gia nhập và rút khỏi thị trường. Nếu được Quốc hội thông qua, Nghị quyết này sẽ tháo gỡ vướng mắc kéo dài cho hàng triệu người nộp thuế, nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả quản lý thuế. Quan trọng không kém, đây còn là cơ hội thúc đẩy hoàn thiện thể chế, tạo thêm động lực cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển và đóng góp vào tăng trưởng chung của đất nước.