Gỡ điểm nghẽn trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Nghệ An Bài 2: Sắp xếp tài sản gắn với nhu cầu sử dụng

Từ phương án đến xử lý thực tế

Theo báo cáo phục vụ cuộc làm việc của Đoàn giám sát HĐND tỉnh với các sở, ngành ngày 29/9/2026, sau sắp xếp, toàn tỉnh Nghệ An có 474 cơ sở nhà, đất dôi dư. Cả 474 cơ sở đã được xây dựng phương án xử lý, tuy nhiên, khoảng 300 cơ sở vẫn chưa hoàn tất việc xử lý trên thực tế.

Khối lượng công việc còn lại đặt ra yêu cầu làm rõ tiến độ và vướng mắc trong triển khai từng phương án. Tại Nghĩa Hành, đoàn giám sát ghi nhận cơ sở vật chất sau sắp xếp chưa đáp ứng yêu cầu; việc xử lý tài sản dôi dư còn khó khăn, thủ tục kéo dài. Cùng với tháo gỡ các vướng mắc, địa phương cần chủ động xây dựng phương án quản lý, sử dụng tài sản công lâu dài, tiết kiệm, hiệu quả, tận dụng tối đa tài sản hiện có.

Tại Yên Trung, địa phương tập trung rà soát, kiểm kê và bố trí quản lý, sử dụng 17 cơ sở nhà, đất phù hợp với chức năng, nhiệm vụ. Qua báo cáo và khảo sát thực tế, đoàn giám sát đề nghị xã tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý, sắp xếp trụ sở các cơ quan, phát huy công năng sử dụng... Với Mường Ham, yêu cầu đặt ra là rà soát đầy đủ 56 cơ sở nhà, đất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xây dựng phương án sử dụng, sửa chữa, điều chuyển hoặc xử lý phù hợp với quy hoạch và tổ chức bộ máy, không để tài sản bỏ trống, xuống cấp, sử dụng kém hiệu quả.

Để có căn cứ đánh giá nhu cầu sử dụng, đoàn công tác trực tiếp khảo sát trụ sở, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa và Trung tâm Phục vụ hành chính công. Tại Mường Ham, cơ sở vật chất, điều kiện làm việc của bảy cơ quan, đơn vị được khảo sát. Khó khăn của Trường Tiểu học Mường Ham được ghi nhận cùng yêu cầu bám sát tỉnh trong bố trí vốn theo kế hoạch đầu tư trung hạn, tăng cường huy động nguồn lực xã hội, nâng cao công tác quản lý và giảng dạy sau sắp xếp.

Với các thiết chế cộng đồng, nhu cầu hoạt động sau sáp nhập cũng được xem xét. Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Chu Đức Thái đề nghị Yên Trung quan tâm đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa tại các nhà văn hóa xóm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Bài toán nguồn lực cho các thiết chế sau sáp nhập cũng được đặt ra từ thực tế Văn Hiến. Địa phương kiến nghị tỉnh hỗ trợ kinh phí sự nghiệp văn hóa - thể thao, nghiên cứu cơ chế sử dụng nguồn thu từ đấu giá đất, tài sản dôi dư để đầu tư thiết chế văn hóa. Đoàn giám sát đồng thời đề nghị xã tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, phương án quản lý, sử dụng các trụ sở, nhà văn hóa và tài sản công dôi dư.

Những nội dung này cho thấy, kiểm kê cần đi cùng đánh giá công năng và điều kiện khai thác. Khả năng đáp ứng nhiệm vụ, đối tượng phục vụ và nhu cầu thực tế của từng cơ sở là căn cứ lựa chọn phương án, xác định hạng mục cần sửa chữa, bố trí lại hoặc đầu tư bổ sung.

Gắn phương án với quy hoạch lâu dài

Từ hiện trạng từng cơ sở, việc sắp xếp tài sản cần được đặt trong tổng thể quy hoạch và tổ chức bộ máy. Tại Yên Trung, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đề nghị xã chủ động quy hoạch dài hạn, gắn với rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng và nhu cầu sử dụng. Từ đó, xây dựng phương án sắp xếp, đầu tư, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả.

Với Mường Ham, phương án đối với các cơ sở nhà, đất phải phù hợp quy hoạch và tổ chức bộ máy, không để tài sản bỏ trống, xuống cấp hoặc sử dụng kém hiệu quả. Ngoài các cơ sở nhà, đất, địa phương cần rà soát trang thiết bị, phương tiện và hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ hoạt động của các cơ quan, đơn vị.

Trong điều kiện ngân sách hạn chế, lãnh đạo HĐND tỉnh đề nghị xã tận dụng tối đa tài sản hiện có, ưu tiên khắc phục những thiếu hụt thực sự cấp thiết, hạn chế đầu tư mới khi chưa cần thiết. Thứ tự đầu tư vì vậy cần được cân nhắc trên cơ sở nhu cầu sử dụng lâu dài và khả năng cân đối nguồn lực.

Cùng với phương án của địa phương, việc triển khai còn cần hướng dẫn thống nhất về quản lý. Phường Vinh Phú kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện, ban hành đồng bộ các văn bản hướng dẫn về quản lý, cập nhật dữ liệu tài sản công; tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm kết nối, liên thông từ Trung ương đến địa phương. Phường đồng thời đề nghị HĐND, UBND tỉnh quan tâm bố trí kinh phí cải tạo, nâng cấp trụ sở, cơ sở vật chất sau sắp xếp; hướng dẫn khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản công.

Trách nhiệm của cơ quan chuyên môn được làm rõ hơn tại cuộc làm việc với các sở, ngành. Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đề nghị Sở Tài chính rà soát, bảo đảm nguồn lực phù hợp với quy mô, đặc thù từng địa bàn, ưu tiên các xã miền núi, vùng khó khăn; đồng thời rà soát tổng thể trụ sở, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và tài sản công dôi dư để có phương án điều chuyển, khai thác hoặc xử lý phù hợp, tránh để tài sản bỏ trống, xuống cấp, gây lãng phí.

Từ hoàn thiện hồ sơ ở cấp xã đến xem xét, hướng dẫn của cơ quan cấp tỉnh, sự phối hợp cần hướng vào tháo gỡ những khâu đang cản trở việc thực hiện phương án. Kết quả sắp xếp cần được thể hiện ở việc tài sản được khai thác phù hợp, cơ sở dôi dư được xử lý đúng quy định và những thiếu hụt cấp thiết được khắc phục. Đây cũng là căn cứ theo dõi hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công sau giám sát.