Giải quyết thực chất, giám sát đến cùng việc giải quyết kiến nghị của cử tri

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Hữu Trí cơ bản thống nhất với các đánh giá tại Báo cáo số 300/BC-UBTVQH16 về kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri và Báo cáo số 337/BC-UBTVQH16 về công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

Theo đại biểu, dù có quy trình và đối tượng khác nhau, cả hai lĩnh vực đều phản ánh trực tiếp trách nhiệm của cơ quan nhà nước trước Nhân dân. Vì vậy, hiệu quả công việc không thể chỉ được đánh giá qua số lượng văn bản trả lời, số đơn đã chuyển hay số lượt công dân được tiếp, mà phải xem xét những vấn đề người dân phản ánh đã được giải quyết đến đâu.

Phân loại rõ kiến nghị được giải quyết, đang triển khai, mới được giải trình và chưa được giải quyết

Dẫn số liệu từ Báo cáo số 300, đại biểu Lê Hữu Trí cho biết, trong tổng số 855 kiến nghị của cử tri được tổng hợp, đã có 854 kiến nghị được giải quyết, trả lời, đạt tỷ lệ 99,9%. Tuy nhiên, trong số 772 kiến nghị được Chính phủ, các bộ, ngành trả lời, có tới 601 kiến nghị thuộc nhóm giải trình, cung cấp thông tin, chiếm 77,8%.

Đại biểu cho rằng, đây là vấn đề cần được quan tâm. Việc giải trình, cung cấp thông tin là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với những bất cập mà cử tri phản ánh đã được khắc phục. Có những vấn đề được giải thích đầy đủ về căn cứ pháp lý, thẩm quyền giải quyết nhưng người dân vẫn tiếp tục gặp khó khăn. Thậm chí, một chính sách được trả lời đúng quy định hiện hành, song nếu chính quy định đó còn bất cập thì kiến nghị vẫn chưa được giải quyết thực chất.

Đáng chú ý, trong số 511 kiến nghị từ các kỳ họp trước được Chính phủ, các bộ, ngành tiếp thu, nghiên cứu, giải quyết, mới có 298 kiến nghị được giải quyết xong; còn 213 kiến nghị, chiếm 41,6%, tiếp tục được xem xét, giải quyết. Trong đó, 39 kiến nghị chưa có lộ trình giải quyết cụ thể.

Đối với 21 kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ các báo cáo giám sát trước, mới có 6 kiến nghị được giải quyết xong, còn 15 kiến nghị đang tiếp tục xử lý.

Theo đại biểu Lê Hữu Trí, những con số này cho thấy vẫn còn tình trạng kiến nghị kéo dài qua nhiều kỳ họp, trong khi trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết chưa thật rõ ràng.

Để khắc phục, đại biểu đề nghị phân loại rõ kiến nghị đã giải quyết dứt điểm, kiến nghị đang triển khai, kiến nghị mới được giải trình và kiến nghị chưa được giải quyết. Đặc biệt, không nên đánh đồng việc có văn bản trả lời với việc hoàn thành trách nhiệm giải quyết.

Đối với những kiến nghị tồn đọng, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, nguyên nhân chậm trễ, giải pháp tháo gỡ và thời hạn hoàn thành. Những kiến nghị chưa có lộ trình phải sớm xác định hướng xử lý; trường hợp chưa thể giải quyết cần nêu rõ lý do, căn cứ và thời điểm xem xét lại.

Đại biểu cũng đề nghị Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn ĐBQH tăng cường giám sát đến cùng kết quả thực hiện. Hoạt động giám sát cần gắn với kiểm tra thực tế, đối thoại với cử tri, đánh giá mức độ khắc phục vấn đề thay vì chỉ kiểm tra việc gửi văn bản trả lời.

Đối với những kiến nghị lặp đi lặp lại ở nhiều địa phương, cần xem xét sửa đổi chính sách hoặc chấn chỉnh việc tổ chức thực hiện, thay vì chỉ giải quyết từng trường hợp riêng lẻ.

Chuyển đơn phải gắn với trách nhiệm theo dõi kết quả giải quyết

Đề cập công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, đại biểu Lê Hữu Trí dẫn Báo cáo số 337 cho biết, trong năm 2026, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH đã tiếp nhận 26.915 đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Qua phân loại, có 12.491 đơn đủ điều kiện xử lý; các cơ quan đã chuyển 2.878 đơn đến cơ quan có thẩm quyền, ban hành văn bản hướng dẫn, trả lời đối với 972 đơn và tiếp tục nghiên cứu 87 đơn.

Ghi nhận nỗ lực của các cơ quan trong tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư, đại biểu cho rằng, khối lượng công việc lớn cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng xử lý và trách nhiệm theo dõi sau khi chuyển đơn.

Thực tế vẫn còn tình trạng phân loại, xử lý đơn chưa chặt chẽ; chuyển đơn chưa đúng thẩm quyền; công tác theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết có lúc chưa thường xuyên, quyết liệt. Tại một số địa phương, chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo còn hạn chế, sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ, một số vụ việc giải quyết chậm.

Từ thực trạng trên, đại biểu đề nghị nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở. Người đứng đầu chính quyền địa phương phải thực hiện nghiêm trách nhiệm tiếp công dân, trực tiếp chỉ đạo xử lý những vụ việc phức tạp phát sinh trên địa bàn.

Việc tiếp công dân phải gắn với đối thoại, lắng nghe và giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền, không để người dân phải đi lại nhiều lần chỉ để nhận được hướng dẫn hoặc văn bản chuyển đơn.

Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh, cơ quan đã chuyển đơn phải có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và giám sát kết quả giải quyết, không thể coi trách nhiệm của mình đã kết thúc ngay sau khi ban hành văn bản chuyển đơn.

Đối với những vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, vượt cấp, nhất là liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện chính sách đối với người dân, đại biểu đề nghị có kế hoạch giải quyết cụ thể, xác định rõ thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan.

Dẫn kết quả giám sát tại 4 địa phương, trong 153 vụ việc được rà soát, đã giải quyết 105 vụ việc, còn 48 vụ việc đang tiếp tục được xem xét, giải quyết, đại biểu cho rằng cần theo dõi riêng những vụ việc này, không để tiếp tục kéo dài, phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự.

Một vấn đề khác được đại biểu đặc biệt lưu ý là việc tổ chức thi hành kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo. Theo đó, không thể coi một vụ việc đã giải quyết xong khi mới ban hành quyết định hoặc kết luận, mà phải kiểm tra việc thực hiện trên thực tế, nhất là việc khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Cùng với đó, cần tăng cường thanh tra trách nhiệm, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu và cán bộ liên quan nếu để xảy ra tình trạng chậm trễ, né tránh, đùn đẩy hoặc giải quyết không đúng quy định.

Lấy kết quả giải quyết thực chất làm thước đo trách nhiệm

Khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa công tác giải quyết kiến nghị của cử tri với việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, một kiến nghị chính đáng nếu không được giải quyết thỏa đáng có thể trở thành khiếu nại, tố cáo. Ngược lại, nếu vụ việc được tiếp nhận, đối thoại và giải quyết kịp thời, đúng pháp luật ngay từ cơ sở sẽ hạn chế tình trạng khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.

Từ đó, đại biểu đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tăng cường giám sát những kiến nghị, vụ việc tồn đọng, kéo dài; yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương báo cáo rõ tiến độ, kết quả và trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân.

Theo đại biểu, điều quan trọng nhất là phải chuyển từ tư duy “đã trả lời, đã chuyển đơn, đã ban hành quyết định” sang “đã giải quyết thực chất, đã khắc phục bất cập, đã bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân”.

Mỗi kiến nghị của cử tri phải có địa chỉ trách nhiệm, thời hạn giải quyết và kết quả có thể kiểm chứng. Mỗi đơn thư khiếu nại, tố cáo phải được tiếp nhận, xử lý đúng quy định pháp luật và theo dõi đến khi kết quả giải quyết được thực hiện trên thực tế.

“Đó mới là thước đo thực chất về trách nhiệm của các cơ quan công quyền và là cách thiết thực nhất để củng cố niềm tin của cử tri, Nhân dân đối với Quốc hội và Nhà nước”, đại biểu Lê Hữu Trí nhấn mạnh.