Dư âm Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất: Thuyết phục bằng lý lẽ, chinh phục bằng niềm tin

Chìa khóa là ở cử tri

Một dự án luật không chỉ được nhìn từ những điều khoản trên giấy. Đằng sau mỗi chính sách là những vấn đề cụ thể của đời sống mà người dân đang quan tâm. Vì vậy, tiếp xúc, lắng nghe cử tri chính là cách để đại biểu kiểm chứng chính sách từ thực tiễn. Tại Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đề nghị các đại biểu tiếp tục nghiên cứu kỹ hồ sơ, chủ động trao đổi với cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra; đồng thời lắng nghe, phản ánh trung thực ý kiến, kiến nghị của cử tri và chuẩn bị những ý kiến có chất lượng tại kỳ họp.

Tinh thần đó đang được cụ thể hóa bằng các cuộc TXCT trước Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI. Những ngày cuối tháng 9, các Đoàn ĐBQH ở nhiều địa phương đã phối hợp tổ chức cho ĐBQH tiếp xúc cử tri để thông tin dự kiến nội dung, chương trình kỳ họp, đồng thời trực tiếp lắng nghe những vấn đề cử tri đặt ra. Cách thức tổ chức cũng ngày càng linh hoạt, kết hợp điểm cầu trực tiếp với trực tuyến để mở rộng phạm vi tiếp cận cử tri. Tại Quảng Ngãi, hội nghị ngày 26/9 được tổ chức trực tiếp tại một điểm cầu và kết nối tới 5 xã; tại Thành phố Hồ Chí Minh, cuộc tiếp xúc ngày 25/9 kết nối trực tuyến tới nhiều phường. Đây không chỉ là bước chuẩn bị cho một kỳ họp. Quan trọng hơn, đó là quá trình đưa những vấn đề từ đời sống đến bàn nghị sự, để đại biểu có thêm thông tin, luận cứ và góc nhìn thực tiễn khi tham gia thảo luận, quyết định.

Với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhà ở và định hướng sửa đổi Luật Đất đai, sự kết nối ấy càng có ý nghĩa trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi HĐND cấp xã trực tiếp gần dân, sát cơ sở. Cử tri Lê Minh, phường Trường Vinh, Nghệ An, cho rằng, khi sửa Luật Nhà ở, người dân quan tâm nhất là quy định rõ, dễ hiểu, dễ thực hiện, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu, sử dụng nhà ở. Với Luật Đất đai cũng vậy, các vấn đề về quyền sử dụng đất, giá đất, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần được soi chiếu từ thực tiễn cơ sở để nhận diện đúng những điểm còn vướng. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, theo ông, càng cần phát huy vai trò của đại biểu trong việc lắng nghe, kiểm chứng và chuyển những vấn đề cụ thể từ cơ sở thành luận cứ tại nghị trường. Từ một câu chuyện của cử tri, nếu được đại biểu chắt lọc đúng, có thể góp phần làm cho chính sách sát thực tiễn hơn.

Lắng nghe thực tiễn để quyết định “trúng”

Để tiếng nói của cử tri đến được nghị trường đúng và đủ, phương pháp liên hệ cử tri của đại biểu có vai trò quan trọng. Trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn rộng hơn, dân cư đông hơn, nhiều vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, việc nắm bắt thông tin càng không thể chỉ trông chờ vào những cuộc tiếp xúc định kỳ.

Đại biểu Nguyễn Thị Lựu, HĐND xã Ia Nan, tỉnh Gia Lai, cho rằng, đại biểu muốn phát biểu có chất lượng tại kỳ họp, trước hết phải nắm chắc vấn đề từ cơ sở. Bên cạnh các cuộc tiếp xúc theo quy định, đại biểu cần chủ động gặp gỡ, trao đổi với người dân, lắng nghe nhiều chiều và theo dõi những vấn đề cử tri phản ánh. Việc lấy ý kiến Nhân dân đối với các dự án luật quan trọng, liên hệ cử tri qua hệ thống số cũng cần được xem xét, khai thác. “Điều quan trọng là phải biết chọn lọc thông tin. Vấn đề nào là kiến nghị riêng, vấn đề nào phản ánh khó khăn chung của nhiều người dân thì đại biểu phải nắm được để phản ánh đúng trọng tâm, tránh nói chung chung”, bà Nguyễn Thị Lựu chia sẻ.

Theo đại biểu, việc liên hệ thường xuyên với cử tri cũng giúp đại biểu chuẩn bị tốt hơn cho thảo luận, chất vấn và quyết định các vấn đề tại kỳ họp. Khi thông tin được kiểm chứng từ thực tế, ý kiến của đại biểu sẽ có căn cứ hơn; đồng thời, cử tri cũng thấy rõ hơn trách nhiệm của người đại diện trong việc tiếp nhận, chuyển tải và theo dõi việc giải quyết kiến nghị.

Thực tế từ các cuộc TXCT trước Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI cho thấy, cùng với thông tin về chương trình nghị sự, cử tri đã trực tiếp nêu nhiều vấn đề gắn với đời sống như: giáo dục, y tế, đất đai, môi trường, chính sách đối với cán bộ cơ sở, chuyển đổi số... Tại Hưng Yên, cử tri phường Thái Bình đã kiến nghị nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh và quản lý đất đai. Như vậy, TXCT trước kỳ họp không chỉ là “đầu vào” của nghị trường mà còn là quá trình đại biểu kiểm chứng thông tin, nhận diện vấn đề và chuẩn bị luận cứ cho hoạt động thảo luận, chất vấn, quyết định tại kỳ họp. Đó cũng là điều làm nên giá trị của một kỳ họp: không phải có bao nhiêu ý kiến được phát biểu, mà là những ý kiến đó có góp phần làm rõ vấn đề, bổ sung luận cứ và giúp chính sách được hoàn thiện hơn hay không.

Từ cử tri đến đại biểu, từ cơ sở đến nghị trường, mỗi mắt xích đều cần được nối bằng sự lắng nghe và trách nhiệm. Khi đại biểu mang những vấn đề thực tiễn vào nghị trường Diên Hồng bằng những luận cứ cụ thể, các ý kiến khác nhau có thêm cơ sở để trao đổi, phản biện và tìm tiếng nói chung. Đó cũng là tinh thần được Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh: “thuyết phục nhau bằng lý lẽ, chinh phục nhau bằng niềm tin và kết quả cụ thể”.