Đơn giản hóa nhưng không buông lỏng quản lý nhà nước

Đơn giản hóa các thủ tục "làm tăng hồ sơ, chi phí tuân thủ mà không tăng hiệu quả quản lý"

Nêu vướng mắc, bất cập về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền liên quan đến 4 luật trong lĩnh vực khoa học - công nghệ được sửa đổi trong dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, một số điều kiện cấp giấy phép sử dụng tần số vô tuyến điện thực chất là yêu cầu tuân thủ đã được điều chỉnh bằng cơ chế quản lý khác, làm tăng hồ sơ, chi phí tuân thủ mà không tăng hiệu quả quản lý, do đó, cần được bãi bỏ trong khâu cấp phép nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý nhà nước.

Về hoàn thiện quy định pháp luật để cắt giảm ngành, nghề “Đào tạo, cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên” tại Luật Đầu tư, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nêu rõ, Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) chỉ yêu cầu bảo đảm năng lực người khai thác thiết bị vô tuyến điện thông qua chứng chỉ, không quy định về hoạt động đào tạo; nội dung đào tạo, sát hạch, cấp chứng chỉ đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ, phù hợp điều ước quốc tế (IMO, ICAO, STCW).

Thực hiện Nghị quyết số 66.17/2026/NQ- CP và số 66.18/2026/NQ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, cần sửa đổi điểm h khoản 2 Điều 5 và Điều 32 Luật Tần số vô tuyến điện theo hướng bãi bỏ quy định về đào tạo vô tuyến điện viên; phân định thẩm quyền cấp, thu hồi chứng chỉ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Xây dựng.

Về hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với việc sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, thời hạn cấp phép băng tần không quá 3 năm đối với doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh (điểm d khoản 4 Điều 18 Luật Tần số vô tuyến điện) chưa phù hợp với chu kỳ đầu tư mạng di động, trong khi đã có cơ chế kiểm soát chặt chẽ qua đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Vì vậy, cần điều chỉnh thời hạn cấp phép lên 5 năm, thời điểm đánh giá đề án từ 3 tháng thành 9 tháng trước khi giấy phép hết hạn.

Về cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, điều kiện “không đang trong quá trình giải thể, phá sản” (điểm c khoản 1 Điều 36 Luật Viễn thông) không phát sinh trên thực tế; điều kiện về phương án kỹ thuật, kinh doanh (điểm d khoản 1 Điều 36 Luật Viễn thông) có thể đơn giản hóa. Thực hiện Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, cần bãi bỏ điểm c, đơn giản hóa điểm d và sửa đổi đồng bộ điểm a khoản 2, khoản 3 Điều 36, Điều 37 Luật Viễn thông.

Về hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với việc sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 47 Luật Viễn thông chưa phù hợp với cơ chế đặc thù về chia sẻ hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh tại Nghị quyết số 66.10/2025/NQ-CP do hình thức “hợp đồng” chưa bao quát thỏa thuận sử dụng chung miễn phí; hiệp thương giá theo Luật Giá không áp dụng cho trường hợp này, vì vậy, các điều khoản trên cần được sửa đổi.

Về bãi bỏ nội dung Chính phủ quy định điều kiện hoạt động đối với dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền, Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP đã đưa “dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền” ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Do đó, cần sửa đổi khoản 4 Điều 48 Luật Viễn thông để bãi bỏ cụm từ “điều kiện hoạt động,”.

Đối với Luật Giao dịch điện tử, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, thủ tục thay đổi nội dung giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy không còn cần thiết do thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu dùng chung; thủ tục gia hạn đã được bảo đảm qua cơ chế cấp lại giấy phép. Xuất phát từ thực tế đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất sửa đổi khoản 4 Điều 28 Luật Giao dịch điện tử nhằm bãi bỏ 2 thủ tục này.

Đối với Luật Chuyển giao công nghệ, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo nêu rõ, khoản 2 Điều 41 và khoản 2 Điều 54 của Luật này quy định thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ đối với các chương trình, chính sách về phát triển thị trường khoa học và công nghệ, nhập khẩu, chuyển giao, đổi mới công nghệ. Trong khi đó, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và Nghị định số 133/2025/NĐ-CP đã quy định thống nhất, phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ. Vì vậy, cần sửa đổi hai khoản trên để đẩy mạnh phân quyền, bảo đảm đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật không sửa đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 4 luật hiện hành mà chỉ tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; đẩy mạnh phân quyền; tạo môi trường kinh doanh thuận lợi; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Các cơ chế chính sách được đề xuất tại dự thảo Luật hiện đều đang được thực hiện trên thực tế theo các Nghị quyết số 66.10/2025/NQ-CP, số 66.16/2026/NQ-CP, số 66.17/2026/NQ-CP, số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ và Nghị định số 133/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

“Dự thảo Luật không thiết lập chính sách mới, khi luật có hiệu lực sẽ bảo đảm tính kế thừa và liên tục trong tổ chức thực hiện; không làm thay đổi quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức cá nhân đang áp dụng các cơ chế này”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định.

Cắt giảm các thủ tục hành chính phải thực chất

Qua tham vấn ý kiến các đối tượng chịu sự tác động của dự án Luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cơ quan chủ trì thẩm tra dự án Luật, đặc biệt quan tâm việc cắt giảm các thủ tục hành chính phải thực chất, điều kiện kinh doanh không được “biến tướng” thành quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hay yêu cầu hậu kiểm nặng nề hơn; đồng thời, vẫn phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hệ thống và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà lưu ý, nội dung của dự thảo Luật liên quan trực tiếp đến tài nguyên quốc gia đặc biệt quý hiếm như tần số vô tuyến điện, quỹ đạo vệ tinh, tên miền quốc gia; đồng thời, liên quan đến quốc phòng, an ninh, quyền tài sản của doanh nghiệp và hàng triệu người sử dụng dịch vụ.

"Chất lượng của đạo luật phải được đo bằng sức sống của luật trong thực tiễn, số chi phí mà doanh nghiệp tiết kiệm được, số thời gian mà người dân được rút ngắn, số cơ hội đầu tư, kinh doanh được mở ra và mức độ an toàn của tài nguyên quốc gia, của quốc phòng, an ninh được bảo đảm”, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhấn mạnh.

Kết luận tại phiên họp sáng 16/7 vừa qua của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đặc biệt nhấn mạnh tinh thần cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh nhưng không được buông lỏng quản lý. Theo đó, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cơ quan chủ trì soạn thảo phải rà soát thật kỹ để có thể tiếp tục cắt giảm các quy định về quy trình thủ tục, các điều kiện đầu tư kinh doanh cần bãi bỏ nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp và người dân; kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm” hoặc đặt ra các thủ tục “biến tướng”.

Song song với đó, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ và quy định đầy đủ các phương thức quản lý thay thế tương ứng với từng nhóm điều kiện, thủ tục bãi bỏ như: chế độ báo cáo; cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc đúng - đủ - sạch - sống; cơ chế thanh tra, kiểm tra theo nguyên tắc quản lý rủi ro, chế tài thu hồi giấy phép...

"Cần đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số để giảm hồ sơ giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp với tinh thần xuyên suốt là: chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi, tạo thuận lợi cho đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao quản trị nhà nước", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.