Đổi mới TXCT để gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơnBài cuối: Để mỗi kiến nghị rõ đường đi, tạo chuyển biến thực chất

Từ “nhớ” sang “quản lý kiến nghị”

Một trong những nguyên nhân khiến kiến nghị của cử tri dễ bị “chìm” sau tiếp xúc là việc ghi nhận còn dừng ở danh sách tổng hợp, trong khi đại biểu chưa có cách theo dõi riêng. Muốn đeo bám đến cùng, mỗi đại biểu cần có dữ liệu về những kiến nghị mình tiếp nhận, từ nội dung, địa bàn, cơ quan có thẩm quyền, thời điểm chuyển đến kết quả giải quyết và những phần việc còn vướng mắc. Với kiến nghị phức tạp, có thể lưu kèm hình ảnh, tài liệu, số liệu để thuận tiện kiểm chứng.

Cách làm này giúp đại biểu chuyển từ “nhớ kiến nghị” sang “quản lý kiến nghị”; nhận diện được vấn đề đã giải quyết, đang xử lý, trả lời chưa rõ hoặc kéo dài qua nhiều kỳ. Đại biểu cũng cần chủ động liên hệ cơ quan có thẩm quyền, đề nghị cung cấp thông tin, trao đổi trực tiếp, kiểm tra thực tế và phản hồi lại với cử tri thay vì chỉ chờ báo cáo. Theo đại biểu Nguyễn Thị Ngọc, HĐND xã Xuân Lộc (Hà Tĩnh), muốn theo sát kiến nghị của cử tri, đại biểu phải có cách ghi chép, theo dõi riêng từng vụ việc, nhất là những kiến nghị chưa được giải quyết dứt điểm. Khi nắm rõ nội dung, cơ quan xử lý và tiến độ, đại biểu mới có cơ sở hỏi lại, đôn đốc và phản ánh đúng vấn đề.

Tinh thần này cũng được cụ thể hóa tại Điều 55 Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: đại biểu có trách nhiệm xem xét, đánh giá kết quả giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri và gửi kết quả đánh giá đến Thường trực HĐND qua Tổ đại biểu để tổng hợp, phối hợp giám sát. Đại biểu đồng thời có thể đề nghị báo cáo, giải trình, cung cấp thông tin; khi cần thiết xác minh, trao đổi với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Như vậy, đại biểu là một “mắt xích” trực tiếp của quy trình giám sát. Một văn bản trả lời chưa đồng nghĩa kiến nghị đã được giải quyết. Điều quan trọng là phải kiểm tra: nội dung đã được xử lý đúng chưa, kết quả thực tế thế nào, nếu chưa thể giải quyết thì nguyên nhân, lộ trình và thời hạn ra sao. Cùng với đó, cần tận dụng nhiều kênh kết nối với cử tri như” điện thoại, nhóm liên lạc, mạng xã hội hoặc nền tảng số của HĐND để tiếp nhận và kiểm chứng thông tin. Tuy nhiên, mọi phản ánh vẫn phải được chuẩn hóa, xác minh và đưa vào hệ thống theo dõi chính thức, bảo đảm không bỏ sót, không trùng lặp và quan trọng nhất là không để kiến nghị rơi vào khoảng trống trách nhiệm.

Đánh giá chất lượng giải quyết

Trách nhiệm đeo bám của đại biểu chỉ phát huy hiệu quả khi đặt trong cơ chế giám sát nhiều tầng, với vai trò rất rõ của Thường trực HĐND, các Ban, Tổ đại biểu và từng đại biểu. Thường trực HĐND tổ chức, theo dõi, đôn đốc; các Ban xem xét, thẩm tra, xác minh; Tổ đại biểu tổng hợp, đánh giá; đại biểu trực tiếp theo dõi những kiến nghị mình tiếp nhận. Mục tiêu không chỉ là có văn bản trả lời mà phải làm rõ kiến nghị đã được giải quyết thực chất đến đâu.

Tổ đại biểu là cầu nối trực tiếp giữa việc theo dõi của đại biểu với hoạt động giám sát của HĐND, có thể yêu cầu cung cấp thông tin, báo cáo, giải trình, xác minh những vấn đề còn vướng mắc. Đặc biệt, quy trình giám sát cần chuyển từ “có trả lời” sang đánh giá chất lượng giải quyết, phân biệt rõ giữa văn bản trả lời và kết quả thực tế. Khi còn hạn chế, bất cập hoặc cần khắc phục, Thường trực HĐND có thể trình HĐND xem xét, thảo luận và ban hành nghị quyết về việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri. Theo Điều 51 Nghị quyết 114, nghị quyết của HĐND phải xác định rõ hạn chế, nguyên nhân, trách nhiệm; đồng thời đề ra giải pháp, thời hạn khắc phục, trách nhiệm thi hành và báo cáo kết quả.

Theo ông Trương Công Nam, Phó Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND xã Ia Krêl (Gia Lai): Nghị quyết của HĐND về kết quả giải quyết, trả lời kiến nghị sẽ tạo cơ sở để xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và yêu cầu khắc phục. Nhưng ban hành nghị quyết chưa phải là kết thúc, cần tiếp tục theo dõi, giám sát việc thực hiện để kiến nghị của cử tri thực sự có kết quả.

Đây chính là điểm “chốt” để chuyển từ “hỏi - trả lời” sang “xác định trách nhiệm - yêu cầu khắc phục - theo dõi kết quả”. Một kiến nghị chỉ thực sự khép lại khi được giải quyết đúng nội dung, có kết quả kiểm chứng và cử tri được thông tin kết quả giải quyết đầy đủ, không còn tiếp tục kiến nghị. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, càng cần xác định ngay từ đầu đúng chủ thể, thẩm quyền, đúng trách nhiệm, để mỗi kiến nghị rõ đường đi, tạo chuyển biến thực chất trên thực tế.