Hoạt động chính quyền

Đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức quản trị - Nhìn từ Thành phố Hồ Chí Minh Bài cuối: Chính sách đặc thù thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao tại cấp xã

Nguyễn Nhật • 23/08/2026 07:59

Từ thực tiễn vận hành mô hình mới, Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất đối với các xã, phường có quy mô dân số rất lớn hoặc có tính chất đặc thù, cho phép bố trí tăng số lượng lãnh đạo, công chức chuyên môn phù hợp với yêu cầu quản lý. Đồng thời, ban hành chính sách đặc thù về thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư công nghệ thông tin và cán bộ trẻ có năng lực tham gia làm việc tại chính quyền cơ sở.

Người dân và doanh nghiệp: trung tâm của đổi mới

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc phát sinh (áp lực về nguồn nhân lực và định mức biên chế tại cơ sở; cơ sở dữ liệu và tính liên thông của các hệ thống thông tin; về hoàn thiện thể chế và cơ chế phân cấp, phân quyền) chủ yếu mang tính chất chuyển tiếp trong quá trình đổi mới mô hình tổ chức bộ máy. Các vấn đề này không làm ảnh hưởng đến sự ổn định, thông suốt của hệ thống chính trị, nhưng cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế phân cấp, phân quyền, đầu tư hạ tầng số và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nhằm phát huy đầy đủ hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn phát triển mới.

Đoàn công tác HĐND Thành phố Hồ Chí Minh khảo sát thực tế tại phường Bình Tiên về vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Lan Phương

Từ thực tiễn vận hành của một siêu đô thị đặc biệt, một trong những bài học kinh nghiệm sâu sắc Thành phố Hồ Chí Minh rút ra là chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu là phương thức vận hành cơ bản của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đối với đô thị đặc biệt như Thành phố Hồ Chí Minh, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan, số hóa quy trình xử lý công việc và điều hành dựa trên dữ liệu là điều kiện quan trọng để nâng cao năng suất lao động, giảm áp lực hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế quản trị linh hoạt, sát cơ sở và có khả năng phản ứng nhanh trước các vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Kinh nghiệm của thành phố cho thấy, việc duy trì các tổ công tác theo khu vực, cơ chế giao ban chuyên đề, kiểm tra, đôn đốc thường xuyên và tiếp nhận kịp thời phản ánh từ cơ sở đã góp phần phát hiện, xử lý nhanh các khó khăn, vướng mắc, bảo đảm bộ máy vận hành liên tục, ổn định và hiệu quả.

Đặc biệt, phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình đổi mới. Mọi chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số đều phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Hiệu quả của mô hình mới được đo bằng mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp và chất lượng cung ứng dịch vụ công.

Xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất cho toàn bộ hệ thống chính trị

Qua thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thành phố Hồ Chí Minh nhận thấy việc đổi mới tổ chức bộ máy không chỉ là quá trình sắp xếp lại đầu mối tổ chức mà thực chất là quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện. Bộ máy tinh gọn chỉ là điều kiện cần; để phát huy đầy đủ hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động, cần đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hoàn thiện thể chế và xây dựng hạ tầng dữ liệu thống nhất phục vụ quản trị hiện đại.

Từ thực tiễn vận hành mô hình mới, thành phố đề xuất Trung ương chỉ đạo rà soát, tổng kết toàn diện việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên phạm vi cả nước, đặc biệt tại các đô thị đặc biệt và siêu đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh; kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy định phát sinh bất cập trong quá trình thực hiện, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và ổn định lâu dài của mô hình tổ chức mới; đồng thời, nghiên cứu cơ chế điều phối liên ngành, liên cấp đủ thẩm quyền để xử lý những vấn đề vượt quá phạm vi giải quyết của từng bộ, ngành riêng lẻ.

Về cơ chế tổ chức bộ máy, kiến nghị Trung ương chỉ đạo nghiên cứu giao Thành phố Hồ Chí Minh quyền chủ động xác định số lượng biên chế, vị trí việc làm và cơ cấu tổ chức của chính quyền cấp xã trên cơ sở dân số, diện tích, đặc điểm địa bàn và khối lượng công việc thực tế. Đối với các xã, phường có quy mô dân số rất lớn hoặc có tính chất đặc thù, đề nghị cho phép bố trí tăng số lượng lãnh đạo, công chức chuyên môn phù hợp với yêu cầu quản lý. Ban hành chính sách đặc thù về thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư công nghệ thông tin và cán bộ trẻ có năng lực tham gia làm việc tại chính quyền cơ sở.

Thành phố đề xuất Trung ương chỉ đạo nghiên cứu xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất cho toàn bộ hệ thống chính trị, bảo đảm nguyên tắc dữ liệu được chuẩn hóa, dùng chung và khai thác hiệu quả giữa các cấp, các ngành. Đồng thời, chuyển mạnh từ số hóa quy trình sang tái thiết kế quy trình quản trị trên môi trường số; từ ứng dụng công nghệ thông tin đơn lẻ sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực; từ phương thức điều hành dựa trên báo cáo sang điều hành dựa trên dữ liệu có khả năng phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

Đề xuất Trung ương chỉ đạo xây dựng bộ tiêu chí đánh giá thống nhất trên phạm vi cả nước về hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tập trung vào các chỉ số về hiệu lực quản trị, chất lượng phục vụ người dân, mức độ hài lòng của doanh nghiệp, chuyển đổi số, hiệu quả sử dụng ngân sách và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức quản trị - Nhìn từ Thành phố Hồ Chí Minh Bài cuối: Chính sách đặc thù thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao tại cấp xã

Thành phố Hồ Chí Minh

Chính quyền địa phương 2 cấp

Nhân lực chất lượng cao

Tổ chức bộ máy

Chuyển đổi số

Cán bộ cấp xã

Cải cách hành chính