Đoàn kết, thống nhất - "chìa khóa" hiện thực hóa khát vọng

Bài học về đoàn kết, thống nhất trong hành động

Đại thắng mùa Xuân 30/4/1975 không chỉ là thắng lợi quân sự mà còn là thắng lợi của tư duy tổ chức và huy động sức mạnh toàn dân tộc. Đó là kết quả của sự lãnh đạo tập trung, thống nhất, của khả năng nhận diện đúng thời cơ và quyết đoán hành động, của sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng, các chiến trường, các hướng tiến công. Khi Bộ Chính trị xác định “thời cơ chiến lược đã đến” và đưa ra quyết định giải phóng miền Nam trong thời gian ngắn nhất, đó không chỉ là một mệnh lệnh quân sự mà còn là biểu hiện của một hệ thống vận hành thông suốt, ý Đảng, lòng dân thống nhất.

Thắng lợi của đại thắng Mùa Xuân năm 1975 là kết quả của sự lãnh đạo tài tình của Đảng ta, kết hợp sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc với sức mạnh thời đại, cùng đường lối chiến tranh nhân dân đúng đắn. Sự kiên quyết chiến đấu vì độc lập, thống nhất và sự ủng hộ quốc tế đã tạo nên sức mạnh tổng hợp chiến thắng. Bài học về sự đoàn kết, thống nhất trong hành động đã giúp đất nước ta tập trung nguồn lực phục hồi kinh tế, ổn định đời sống và tạo đà phát triển.

Trước năm 1986, kinh tế khủng hoảng: thu nhập bình quân 1975-1985 chỉ 125-200 USD/người/năm, lạm phát tháng 12/1986 tới 774,7%. Sau đổi mới, đất nước thoát khủng hoảng, tăng trưởng liên tục; 30 năm đầu GDP tăng gần 7%/năm, xuất khẩu tăng hơn 60 lần. Giai đoạn 2016 - 2025, tăng trưởng khoảng 6,2%/năm, quy mô trên 510 tỷ USD, thu nhập bình quân trên 5.000 USD.

Từ bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã gia nhập WTO (2007), vươn lên nhóm thu nhập trung bình, thuộc khoảng 40 nền kinh tế lớn và top 20 quốc gia có kim ngạch thương mại hàng đầu thế giới - minh chứng rõ nét cho hiệu quả của một hệ thống được đổi mới, tổ chức hợp lý, vận hành hiệu quả.

Ngày nay, trong bối cảnh mới, tận dụng ưu thế của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, phương thức sản xuất số ra đời yêu cầu ấy được đặt ra ở một tầm cao hơn. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sự sắp xếp về tổ chức, mà là bước tiếp nối tư duy quản trị hiện đại: giảm tầng nấc trung gian, tăng tính trực tiếp, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân. Nếu như trong chiến tranh, sự thống nhất giúp tập trung lực lượng để giành thắng lợi, thì trong hòa bình, sự thống nhất trong tổ chức bộ máy chính là điều kiện để tập trung nguồn lực phát triển, tránh phân tán, chồng chéo, lãng phí.

Vận dụng, sáng tạo trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Điểm cốt lõi làm nên đại thắng mùa Xuân 1975 không chỉ nằm ở quyết sách đúng đắn của Đảng, mà còn ở sức mạnh của Nhân dân - sức mạnh của lòng dân được khơi dậy và quy tụ. Chính Nhân dân là hậu phương vững chắc, là nguồn lực vô tận, yếu tố quyết định biến chủ trương thành hiện thực. Bài học ấy trong xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp hôm nay vẫn còn nguyên giá trị.

Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã trở thành tuyến đầu quyết định, là nơi trực tiếp gắn bó với Nhân dân, hiểu dân và phục vụ dân. Để cấp xã thực sự phát huy vai trò, điều quan trọng không chỉ là trao quyền, phân cấp mà còn là phát huy đúng và đầy đủ quyền làm chủ của Nhân dân. Theo đó, vai trò của HĐND cấp xã trở nên rất quan trọng.

Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ngoài nhiệm vụ quyền hạn theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định cho HĐND cấp xã trước đây, Chính phủ đã ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền trên các lĩnh vực, trong đó chuyển giao một số nhiệm vụ của HĐND cấp huyện cho HĐND cấp xã. Khi HĐND được phân cấp nhiều hơn, đi kèm với quyền hạn, trách nhiệm sẽ lớn hơn. Để tiếng nói của dân được phản ánh đầy đủ hơn, bên cạnh thực hiện tốt chức năng quyết định thì giám sát phải được thực hiện nghiêm túc, cơ chế phản hồi, liên hệ với cử tri và Nhân dân phải tăng cường hơn. Thực hiện đồng bộ, thống nhất thì bộ máy sẽ vận hành minh bạch, trách nhiệm hơn. Từ nền tảng đó, UBND cấp xã có điều kiện tổ chức thực hiện chủ động, linh hoạt, sát thực tiễn.

Hoạt động giám sát cũng là kênh quan trọng phát huy năng lực giám sát và phản hồi của cấp xã - một trong ba nguồn sức mạnh mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai Nghị quyết Trung ương 2 khóa XIV: cấp xã năng động sẽ cung cấp dữ liệu và thông tin chính xác về thực trạng và nhu cầu của người dân, từ đó giúp cấp tỉnh ra quyết sách phù hợp, kịp thời và chính xác. Đây chính là cơ chế tạo sức bật, bảo đảm hiệu lực tổng thể của chính quyền địa phương 2 cấp.

Vì vậy, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân không phải được cụ thể hóa bằng cơ chế: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng. Thực tiễn đã chứng minh, ở đâu người dân được tham gia từ đầu, ở đó chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn. Ở đâu thông tin được công khai, minh bạch, ở đó niềm tin được củng cố. Khi niềm tin được khơi dậy, nguồn lực trong dân sẽ tự chuyển hóa thành động lực phát triển. Đó chính là “sức mạnh 30/4” trong thời bình - sức mạnh của sự đồng thuận, của đại đoàn kết, của ý Đảng hợp với lòng dân.

Để chuyển hóa tinh thần ấy thành hiệu quả cụ thể, cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phải thực sự là cấp quyết định và hành động. Trước hết, cần xây dựng năng lực ra quyết định vững vàng, với thẩm quyền rõ, nguồn lực đủ và trách nhiệm đến cùng, để có thể xử lý kịp thời những vấn đề nảy sinh từ cơ sở. Đó cũng là cách tiếp nối tinh thần quyết đoán của những ngày tháng Tư lịch sử trong quản trị hôm nay: đúng thời cơ, hành động nhanh, trúng và hiệu quả.

Song hành với đó là năng lực huy động nguồn lực. Là nơi gắn bó trực tiếp với người dân, cấp xã có lợi thế đặc biệt trong việc kết nối, khơi thông và phát huy các nguồn lực tại chỗ. Khi sự đồng thuận được củng cố, niềm tin được tăng cường, thì “thế trận lòng dân” sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho phát triển, giống như cách toàn dân tộc đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong những thời khắc lịch sử. Một yêu cầu không thể thiếu là năng lực giám sát và phản hồi. Khi thông tin từ cơ sở được phản ánh kịp thời, trung thực, khi tiếng nói của người dân được lắng nghe và tiếp thu, thì các quyết sách sẽ ngày càng sát thực tiễn, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Đó chính là “mạch nối” giữ cho bộ máy vận hành nhịp nhàng, thông suốt.

Từ lịch sử đến hiện tại, một quy luật xuyên suốt không thay đổi: mọi thành công bền vững đều bắt nguồn từ Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chỉ thật sự thành công khi cấp xã trở thành nơi hội tụ niềm tin, nơi quyền làm chủ của Nhân dân được bảo đảm và phát huy đầy đủ. Khi đó, bộ máy không chỉ vận hành hiệu quả, mà còn lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tinh thần “dân là gốc” tiếp tục được khẳng định là nguyên tắc xuyên suốt, là điểm tựa để huy động sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ mùa Xuân 1975 đến hành trình phát triển hôm nay, đó vẫn là mạch nguồn của niềm tin, của khát vọng vươn lên. Chính từ mạch nguồn ấy, những chặng đường phía trước sẽ tiếp tục được viết nên bằng ý chí, bản lĩnh và sự đồng lòng của cả dân tộc, sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.