Điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây lắp theo hướng chia sẻ rủi ro giữa ngân sách với nhà thầu

Mở rộng tín dụng ưu đãi, giảm chi phí tài chính cho doanh nghiệp

Phát biểu từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Cao Sơn cho biết, nhiều doanh nghiệp đang chịu sức ép lớn về vốn, chi phí và thị trường tiêu thụ. Sức mua yếu khiến doanh nghiệp thiếu nguồn lực triển khai dự án, duy trì sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, đại biểu đề nghị Ngân hàng Nhà nước khẩn trương chỉ đạo các ngân hàng thương mại kéo dài, mở rộng cơ chế cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ đến hết năm 2027 đối với những doanh nghiệp gặp khó khăn do thị trường nhưng sử dụng vốn đúng mục đích, có phương án phục hồi khả thi. Đồng thời, mở rộng quy mô, đối tượng của các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như người thuê, mua nhà ở xã hội.

Để giảm thêm gánh nặng tài chính, đại biểu kiến nghị giảm phí bảo lãnh dự thầu, phí thực hiện hợp đồng và phí trả nợ trước hạn; khi nghĩa vụ bảo lãnh giảm theo xác nhận của các bên thì giải tỏa phần ký quỹ tương ứng. Đại biểu đề nghị hoàn thành hướng dẫn thực hiện các giải pháp này trong quý I/2027.

Đối với lĩnh vực xây dựng, giá vật liệu, nhân công và nhiên liệu tăng đột biến, trong khi nhiều công trình trọng điểm được triển khai cùng lúc, đang khiến nhà thầu đối mặt với tình trạng càng thi công càng lỗ. Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị Chính phủ ban hành cơ chế điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây lắp đối với các hợp đồng đầu tư công ký trước ngày 1/7/2026, theo hướng chia sẻ rủi ro giữa ngân sách nhà nước và nhà thầu.

Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện Luật Địa chất và khoáng sản theo hướng đưa đất thông thường chỉ phù hợp làm vật liệu san lấp, đắp nền ra khỏi danh mục khoáng sản nhóm IV, quản lý theo pháp luật về xây dựng bằng cơ chế chấp thuận phương án khai thác có điều kiện. Việc khai thác phải được kiểm soát chặt chẽ về vị trí, khối lượng, cao độ và nghĩa vụ hoàn thổ, vừa bảo đảm nguồn cung vật liệu, vừa bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Đại biểu cũng đề nghị chỉ đạo xử lý dứt điểm các thủ tục thăm dò, cấp phép khai thác và nâng công suất khai thác đối với những mỏ cát, mỏ đá làm vật liệu thông thường đã có trong quy hoạch. Theo đại biểu, tháo gỡ các vướng mắc này sẽ góp phần bảo đảm nguồn cung, giảm áp lực chi phí và hạn chế những khó khăn phát sinh trong quá trình thi công các công trình.

Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về 0%

Về chi phí năng lượng, đại biểu đồng tình với chủ trương giảm giá điện để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, đề nghị giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về 0% theo phương án đang được xem xét; kéo dài chính sách hỗ trợ thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với dầu diêzen, đồng bộ thời gian hỗ trợ với xăng, qua đó tạo thêm nguồn lực phục hồi cho hoạt động sản xuất, vận tải và thi công.

Bên cạnh các giải pháp hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Cao Sơn nhấn mạnh yêu cầu giảm chi phí đầu tư và vận hành để bảo đảm giảm giá điện một cách bền vững. Theo đó, cần ưu tiên bố trí vốn cho các đường dây truyền tải, trạm biến áp theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh nhằm giải tỏa công suất; đồng thời, xây dựng cơ chế vay ưu đãi đối với thiết bị điện nhập khẩu phục vụ các dự án điện gió, điện mặt trời, thủy điện và các loại hình năng lượng khác.

Đại biểu cho biết, giá thiết bị điện hiện tăng từ 20% - 40% so với cùng kỳ năm trước, làm gia tăng chi phí đầu tư các dự án năng lượng. Vì vậy, cần cập nhật quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cắt giảm thủ tục đầu tư đối với các dự án năng lượng; đồng thời, xác định rõ tiêu chí và thời hạn điều chuyển công suất giữa các địa phương.

Ưu tiên hạ tầng giao thông, lưới điện tại những địa bàn còn khó khăn

Từ thực tiễn tiếp xúc cử tri tại tỉnh Phú Thọ, đại biểu đề nghị Bộ Xây dựng bố trí vốn nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 12B và đường tỉnh 12B. Hiện các tuyến đường này còn hẹp, lưu lượng phương tiện đông, thường xuyên xảy ra tai nạn, ảnh hưởng đến việc đi lại và bảo đảm an toàn giao thông của người dân. Đối với Quốc lộ 6, đoạn qua đèo Thung Khe thường xuyên xảy ra sạt lở, tai nạn và ùn tắc giao thông. Đặc biệt, vụ sạt lở tháng 12/2025 đã làm 3 người chết.

Theo đại biểu, Đoàn ĐBQH tỉnh đã nhiều lần kiến nghị từ khóa XV về việc đầu tư xây dựng tuyến đường tránh qua đèo, song đến nay công trình vẫn chưa được triển khai. Trước mắt, đại biểu đề nghị khẩn trương xử lý tình trạng đá rơi, gia cố taluy và cải thiện tầm nhìn tại các vị trí nguy hiểm trước mùa mưa bão năm 2027 nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn giao thông, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân. Về lâu dài, cần quan tâm bố trí nguồn lực thực hiện các công trình đã được kiến nghị, bảo đảm an toàn cho người dân và hoạt động vận tải trên tuyến.

Cùng với hạ tầng giao thông, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục bố trí vốn cho ngành điện trong giai đoạn 2026 - 2030 để đầu tư nâng cấp lưới điện trung áp, hạ áp tại các khu vực có chất lượng điện yếu, khu vực cuối nguồn vùng lõm của tỉnh Phú Thọ. Đây là giải pháp cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng cung cấp điện, đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh.

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn nhấn mạnh, việc xử lý đồng bộ những vấn đề này sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và tạo điều kiện thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2027.