Để trí tuệ Việt Nam thành nguồn lực phát triển

Phát biểu tại cuộc gặp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mong muốn Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Hàn Quốc trở thành “cánh tay nối dài” về trí tuệ và công nghệ của đất nước; tập trung chia sẻ, chuyển giao tri thức và kinh nghiệm quốc tế, nhất là kinh nghiệm trong phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ, từ đó đề xuất những mô hình, cơ chế, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Điểm đáng chú ý trong các kiến nghị tại cuộc gặp là yêu cầu phải tạo được những “bài toán” cụ thể để chuyên gia có thể tham gia giải quyết. Đây là cách tiếp cận thiết thực đối với việc phát huy nguồn lực trí tuệ: không chỉ kết nối, giao lưu hay mời gọi chuyên gia, mà phải tạo được đầu việc, cơ chế và môi trường để tri thức được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và giải pháp.

Các thành viên Mạng lưới cho rằng, Việt Nam cần tập trung nguồn lực vào những công nghệ trọng điểm, chiến lược và có mục tiêu dài hạn. Cùng với đó là xây dựng các chương trình quốc gia với sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, hướng tới tạo ra sản phẩm và doanh nghiệp Việt Nam có sức cạnh tranh quốc tế. Phải có cơ chế đưa kết quả nghiên cứu vào thị trường, đồng thời đổi mới phương thức tài trợ và đánh giá hoạt động R&D, chấp nhận rủi ro khoa học có kiểm soát. Đây là khâu có ý nghĩa quyết định, bởi nếu kết quả nghiên cứu không có điều kiện thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa thì nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ khó chuyển thành năng lực sản xuất mới.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Quốc hội sẽ tiếp tục đồng hành, kiến tạo khuôn khổ thể chế hiện đại, thông thoáng, đồng thời tăng cường giám sát việc thực thi các đạo luật, nhất là những luật liên quan đến khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Hàn Quốc chủ động phối hợp với các cơ quan trong nước để xác định rõ lĩnh vực ưu tiên, những vấn đề cần tập trung giải quyết. Qua đó, mạng lưới không chỉ là nơi kết nối cộng đồng chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, mà phải thực sự trở thành kênh kết nối tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế với nhu cầu phát triển trong nước.

Đây cũng là hướng phát triển của Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam trong những năm qua. Mạng lưới được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) bảo trợ, hiện có 15 mạng lưới tại 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, gồm 10 mạng lưới tại nước ngoài và 5 mạng lưới trong các ngành công nghệ chiến lược, quy tụ hơn 2.000 chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, kỹ sư, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và nhà quản lý cấp cao.

Quy mô này cho thấy nguồn lực trí tuệ người Việt Nam ở nước ngoài đã hình thành một mạng lưới đáng kể. Vấn đề đặt ra ở giai đoạn hiện nay không chỉ là tiếp tục mở rộng mạng lưới, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả kết nối và chuyển hóa nguồn lực. Các mạng lưới cần gắn chặt hơn với trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các cơ quan trong nước để tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể của nền kinh tế và xã hội.

Điều này cũng phù hợp với yêu cầu mà Chủ tịch Quốc hội đặt ra: chủ động xác định lĩnh vực ưu tiên, những vấn đề cần tập trung giải quyết và phát huy kinh nghiệm quốc tế để đề xuất mô hình, cơ chế phù hợp với Việt Nam.

Giá trị của một mạng lưới chuyên gia không chỉ nằm ở số lượng thành viên hay phạm vi quốc gia kết nối, mà ở khả năng đưa tri thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn. Khi “bài toán” được đặt rõ, người có năng lực được kết nối đúng và thể chế tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu đi đến ứng dụng, nguồn lực trí tuệ của người Việt Nam ở nước ngoài mới thực sự trở thành nguồn lực phát triển.

Đó cũng là ý nghĩa sâu hơn yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội về xây dựng Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam trở thành “cánh tay nối dài” về trí tuệ và công nghệ của đất nước: từ kết nối sang hợp tác thực chất, từ chia sẻ tri thức sang giải quyết bài toán phát triển, qua đó góp phần đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới của Việt Nam.