Để người dân sống tốt hơn, doanh nghiệp phát triển thuận lợi hơn

Thể chế ổn định để thành phố chủ động phát triển

- Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh bước vào không gian phát triển mới với tầm vóc của một siêu đô thị, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ lớn nhất cả nước. Theo ông, Luật Phát triển đô thị có ý nghĩa như thế nào trong việc tạo lập thể chế tương xứng với tầm vóc mới, mở rộng quyền chủ động và phát huy vai trò đầu tàu của thành phố?

- Luật Phát triển đô thị cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới: Thành phố phải đi trước, làm mẫu về kiến tạo thể chế, mô hình phát triển và phương thức quản trị; tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, tạo sức lan tỏa cho vùng và cả nước. Sau hợp nhất, không gian phát triển lớn hơn, tiềm năng và nguồn lực cũng lớn hơn, nhưng những bài toán đặt ra cũng phức tạp hơn. Vì vậy, Thành phố Hồ Chí Minh cần một khuôn khổ thể chế đủ rộng để tổ chức lại không gian phát triển, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực mới.

Ý nghĩa đặc biệt của Luật Phát triển đô thị là tạo ra một bước chuyển quan trọng về thể chế: từ những cơ chế thí điểm, chính sách đặc thù ở các ngành, lĩnh vực với thời gian áp dụng ngắn sang một khung pháp lý ổn định, lâu dài để thành phố chủ động phát triển. Trước đây, khi thực tiễn phát sinh vấn đề mới pháp luật chưa quy định, thành phố tổng kết, báo cáo, đề xuất Trung ương, Quốc hội cho phép thí điểm. Cách làm đó đã giúp Thành phố Hồ Chí Minh đi đầu trong nhiều mô hình thí điểm hiệu quả; đồng thời tháo gỡ nhiều khó khăn giúp khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sự phát triển của thành phố.

Luật Phát triển đô thị tạo cho thành phố sự chủ động lớn hơn, căn cứ Luật, thành phố quyết định những vấn đề được phân cấp, phân quyền, chủ động ban hành quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật; thử nghiệm có kiểm soát đối với những mô hình mới trong phạm vi Luật cho phép. Những cơ chế về phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), Khu đô thị khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, Trung tâm Tài chính quốc tế... Có thể nói, Luật Phát triển đô thị tạo điều kiện cho thành phố chủ động hơn trong quyết định các vấn đề mới, khó, vướng phát sinh trong thực tiễn.

Được trao quyền nhiều hơn cũng có nghĩa là trách nhiệm lớn hơn. Việc gì thuộc thẩm quyền, thành phố chủ động quyết, quyết đúng, kịp thời và chịu trách nhiệm thúc đẩy khơi thông nguồn lực, rút ngắn thời gian và tạo ra kết quả trong thực tế. Những cách làm hiệu quả từ thành phố cũng có thể được tổng kết, đóng góp trở lại cho quá trình hoàn thiện thể chế chung của cả nước.

- Để sớm đưa luật vào cuộc sống, trọng tâm trước mắt của HĐND thành phố là cụ thể hóa các thẩm quyền, cơ chế, chính sách được Quốc hội trao. Theo ông, đâu là những quyết sách cần được ưu tiên để các cơ chế mới sớm phát huy hiệu quả và tạo động lực phát triển?

- Khối lượng công việc Luật Phát triển đô thị giao cho Thành phố Hồ Chí Minh rất lớn. Ngay trong quá trình Quốc hội xem xét dự án Luật, chúng tôi đã rà soát từng nội dung, phân công các Ban HĐND phối hợp chuẩn bị những nghị quyết cần thiết để có thể ban hành ngay sau khi Luật có hiệu lực.

Không để các cơ chế đã được Quốc hội trao chậm triển khai tổ chức thực hiện, tinh thần là việc đã rõ thì làm ngay; việc mới, khó thì nghiên cứu kỹ, lắng nghe ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp và người dân, nhưng cũng phải có tiến độ rõ ràng. Chỉ 3 ngày sau khi Quốc hội thông qua Luật, ngày 27/8, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức Kỳ họp thứ Tư (họp chuyên đề) xem xét, quyết định ban hành nghị quyết đầu tiên làm cơ sở cho việc tổ chức thi hành Luật. Khi Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10, dự kiến HĐND thành phố sẽ ban hành khoảng 61 nghị quyết để triển khai; với những chính sách mới, khó, cần thêm thời gian nghiên cứu, thành phố phấn đấu hoàn thành xây dựng các nghị quyết triển khai trong năm 2026.

Về thứ tự ưu tiên, theo tôi, trước hết phải là những quyết sách tháo được điểm nghẽn, rút ngắn thời gian và khơi thông được nguồn lực. Trọng tâm là quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh với tầm nhìn dài hạn; phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD); nhà ở; thu hút nhà đầu tư chiến lược; huy động nguồn lực; cùng các cơ chế phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu đô thị khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều quan trọng nhất là mỗi nghị quyết ban hành phải đi vào thực tế, phát huy hiệu quả tạo ra chuyển biến.

Song hành với tăng trưởng là một thành phố đáng sống hơn

- Luật trao cho thành phố thẩm quyền lớn hơn, đồng nghĩa với trách nhiệm cũng cao hơn. HĐND Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục đổi mới như thế nào trong xem xét, quyết định và giám sát các chính sách lớn, để mỗi quyết sách vừa sát thực tiễn, vừa được thực hiện minh bạch, hiệu quả, thưa ông?

- Mỗi quyết sách trước hết phải bảo đảm đúng quy định pháp luật và trúng thực tiễn, khả thi cao. Muốn vậy, cơ quan trình và cơ quan thẩm tra cần phối hợp chặt chẽ từ sớm, bám sát thực tiễn; đồng thời, mở rộng tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, nhất là những đối tượng chịu tác động trực tiếp để giải quyết được vấn đề thực tiễn đặt ra. Với những vấn đề mới, chưa có tiền lệ, chúng tôi sẽ nghiên cứu kỹ, tham khảo kinh nghiệm trong nước và quốc tế, đánh giá đầy đủ tác động trước khi quyết định.

Cùng với đó, HĐND thành phố sẽ tập trung cao độ, giám sát xuyên suốt, liên tục những chính sách quan trọng tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, HĐND thành phố sẽ mở rộng các kênh trao đổi trực tiếp, trực tuyến; phát huy vai trò của đại biểu, Tổ đại biểu để lắng nghe và nắm bắt kịp thời những vấn đề từ cơ sở; phản ánh của cử tri, người dân, doanh nghiệp và báo chí là nguồn thông tin rất quan trọng để HĐND biết chính sách đang vướng ở đâu, cần điều chỉnh điều gì. Bên cạnh đó, HĐND thành phố phối hợp chặt chẽ với Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND các cấp, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và phát huy vai trò giám sát của Nhân dân.

- Hiệu quả của một đạo luật phải được kiểm chứng bằng thực tiễn. Theo ông, đâu là những thước đo quan trọng nhất đánh giá hiệu quả của Luật Phát triển đô thị, nhất là những thay đổi người dân, doanh nghiệp thực sự cảm nhận, thụ hưởng?

- Luật Phát triển đô thị tạo điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh chủ động huy động thêm nguồn lực, đẩy nhanh quá trình phát triển các dự án giao thông, đường sắt đô thị, đô thị, nhà ở, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo... Khi những công trình, phần việc đó được triển khai nhanh hơn, hiệu quả hơn, người dân sẽ cảm nhận rõ nhất giá trị của thể chế mới từ những công trình hiện hữu, sự tiện ích và chất lượng cuộc sống.

Với doanh nghiệp, điều quan trọng là môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, thủ tục nhanh gọn. Khi thành phố được phân quyền mạnh hơn, việc thuộc thẩm quyền sẽ được giải quyết nhanh ngay tại thành phố, giúp doanh nghiệp bớt thời gian, yên tâm đầu tư, làm ăn lâu dài.

Tăng trưởng hai con số là mục tiêu, nhiệm vụ rất quan trọng phải thực hiện, song hành với đó phải là một thành phố đáng sống hơn, nơi người dân có cuộc sống tốt hơn và doanh nghiệp có nhiều cơ hội phát triển hơn.

- Xin cảm ơn ông!