Đề nghị có mức sàn chi thường xuyên cho ngân sách cấp xã

Bảo đảm điều kiện vận hành tối thiểu cho ngân sách cấp xã

Cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ tập trung góp ý hai nội dung nhằm hoàn thiện kỹ thuật lập pháp và bảo đảm tính khả thi khi triển khai, gồm nguyên tắc phân cấp, phân bổ ngân sách cho ngân sách cấp xã và việc thể chế hóa chính sách tiền lương, an sinh xã hội trong quy định thu, chi ngân sách.

Về ngân sách cấp xã, đại biểu cho biết: dự thảo Luật đã xác định ngân sách cấp xã là một trong ba cấp ngân sách thuộc hệ thống ngân sách nhà nước theo Điều 7 và khoản 1 Điều 10. Theo đại biểu, vị thế pháp lý này cần được thể hiện đồng bộ, thực chất trong các quy định cụ thể của Luật.

ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ cơ bản thống nhất với quy định tại điểm g, khoản 10 Điều 31 giao HĐND cấp tỉnh quyết định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách của ngân sách địa phương, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương... Tuy nhiên, riêng đối với chi thường xuyên, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung một khung tối thiểu áp dụng thống nhất trong toàn quốc.

Theo đại biểu, khoản 5 Điều 4 dự thảo Luật xác định chi thường xuyên là khoản chi bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và tổ chức chính trị... Đây là điều kiện vận hành tối thiểu của hệ thống chính trị cơ sở, mang tính thống nhất toàn quốc, không phải khoản chi đặc thù của từng địa phương như chi đầu tư phát triển.

Đại biểu cho rằng, việc để cấp tỉnh hoàn toàn tự quyết định định mức phân bổ chi thường xuyên dẫn đến thực trạng các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách phải xây dựng định mức phân bổ cho cấp xã thấp hơn so với các tỉnh, thành phố có nguồn thu dồi dào, tạo ra sự bất bình đẳng về điều kiện bảo đảm vận hành bộ máy hành chính công ở cấp cơ sở.

ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ cũng dẫn khoản 5 Điều 19 dự thảo Luật giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm quyền quyết định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi ngân sách nhà nước. Theo đại biểu, đây cũng là căn cứ để Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên thống nhất toàn quốc theo thông lệ hiện hành.

Từ đó, cùng với quy định tại khoản 2 Điều 42 về ưu tiên bảo đảm ngân sách cho địa bàn đặc thù, đại biểu đề nghị giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành khung nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên tối thiểu - mức sàn - áp dụng thống nhất cho cấp xã trên toàn quốc, có quy định hệ số điều chỉnh đối với các xã thuộc khu vực đặc thù.

Đồng thời, cần quy định rõ HĐND cấp tỉnh căn cứ khung của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để cụ thể hóa định mức phân bổ cho từng đơn vị hành chính cấp xã thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm không phân bổ thấp hơn mức sàn do Trung ương quy định, kể cả đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách.

Ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương

Góp ý về việc thể chế hóa chính sách tiền lương và an sinh xã hội trong quy định thu, chi ngân sách, ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ cho biết: Nghị quyết số 27-NQ/TW của Trung ương đã xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương. Tuy nhiên, việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự thảo Luật còn một số điểm chưa đồng bộ.

Cụ thể, Điều 9 dự thảo quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Điểm c khoản 2 Điều 70 xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính. Trong khi đó, Điều 62 chỉ coi chi tiền lương là khoản “không thể trì hoãn” trong cơ chế tạm cấp đầu năm.

Theo ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ, đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách chủ động.

Từ thực tiễn áp dụng, đại biểu dẫn quy định tại Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, theo đó mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng; công chức loại A1, bậc 1, hệ số 2,34 có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng.

Đối với khu vực tư nhân, theo Bộ luật Lao động và Nghị định số 293/2025/NĐ-CP, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng/tháng... Theo đại biểu, những số liệu này cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và khu vực tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn.

Từ những căn cứ pháp lý và thực tiễn trên, ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ đề nghị bổ sung tại khoản 7 Điều 9 nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công; đồng thời nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ luật Lao động đối với khu vực tư, bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 70 theo hướng điều chỉnh nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước.