Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội”Hỗ trợ trước - hạn chế theo lộ trình - công khai, minh bạch - vì Hà Nội xanh, sạch, đẹp

Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hà Nội vừa công bố Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội” và thông tin chính thức về phạm vi, lộ trình, các biện pháp hạn chế phương tiện giao thông đường bộ, chính sách hỗ trợ và tổ chức thực hiện.

Theo Đề án, chất lượng không khí của Hà Nội có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại khu vực trung tâm đô thị có mật độ dân cư và lưu lượng giao thông lớn. Thành phố hiện có hơn 8 triệu phương tiện giao thông; kết quả kiểm kê nguồn thải nội tại cho thấy hoạt động giao thông là nguồn phát thải trực tiếp đáng kể. Việc thí điểm tại khu vực trung tâm là bước đi cần thiết để đánh giá hiệu quả, hoàn thiện mô hình quản lý và tạo cơ sở mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo. Việc triển khai được thực hiện thận trọng, có lộ trình, kết hợp giữa tổ chức giao thông, kiểm soát khí thải, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, phát triển giao thông công cộng, hoàn thiện hạ tầng và ứng dụng công nghệ giám sát; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ môi trường với nhu cầu đi lại, sinh hoạt, sản xuất và kinh doanh.

Phạm vi Vành đai 1 gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ, Ô Chợ Dừa, Hai Bà Trưng và Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ranh giới cụ thể của các Khu vực 1, 2, 3 và toàn bộ Vành đai 1 được xác định tại bản đồ kèm theo Quyết định số 3273/QĐ-UBND.

Giờ cao điểm áp dụng trong Đề án: buổi sáng từ 06 giờ 00 đến 09 giờ 00; buổi chiều từ 16 giờ 00 đến 19 giờ 30 hằng ngày.

Tại Khu vực 1: cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ, gồm xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe ô tô, từ 19 giờ 00 đến 24 giờ 00 các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần.

Xe ưu tiên theo quy định của pháp luật được phép hoạt động 24 /24 giờ.

Từ ngày 01/01/2027, xe ô tô thuộc nhóm xe ưu tiên và phương tiện được chấp thuận hoạt động trong phạm vi hạn chế phải đạt quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên theo QCVN 85:2025/BNNMT; từ ngày 01/01/2028, xe mô tô, xe gắn máy thuộc nhóm này phải đạt quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên theo QCVN 99:2025/BNNMT, trừ phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Giai đoạn 1 được thí điểm tại Khu vực 1 và Khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm. Ngoài quy định cấm phương tiện tại Khu vực 1 vào tối cuối tuần nêu trên, các biện pháp chính gồm:

• Xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải: khuyến khích hạn chế hoạt động; đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng khuyến khích thực hiện điều hướng phương tiện trên hệ thống quản lý, điều hành xe.
• Xe mô tô, xe gắn máy không hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng: khuyến khích hạn chế lưu thông xe mô tô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới và chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh.
• Xe ô tô vận tải hành khách trên 16 chỗ, trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh: chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an Thành phố chấp thuận bằng văn bản.
• Xe ô tô đưa đón học sinh, xe buýt, xe ô tô từ 16 chỗ trở xuống và xe pick-up: khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện với môi trường và phương tiện đạt quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên.
• Xe tải có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn: chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an Thành phố chấp thuận bằng văn bản.
• Xe tải có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn đến 3,5 tấn: chỉ được hoạt động từ 21 giờ 00 đến 06 giờ 00 sáng hôm sau; ngoài khung giờ này phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.
• Xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn: chỉ được hoạt động từ 21 giờ 00 đến 06 giờ 00 sáng hôm sau; ngoài khung giờ này phải được Công an thành phố hoặc Sở Xây dựng chấp thuận bằng văn bản theo thẩm quyền.

Như vậy, từ ngày 01/7/2026, thành phố đã áp dụng một số biện pháp hạn chế cụ thể theo khu vực, khung giờ và loại phương tiện; Tuy nhiên, chưa cấm đồng loạt toàn bộ xe máy và ô tô sử dụng xăng, dầu trên toàn bộ Vành đai 1.

Từ ngày 01/01/2027 đến ngày 31/12/2027, Phạm vi vùng phát thải thấp được mở rộng sang Khu vực 1, Khu vực 2 và Khu vực 3 thuộc các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Mức độ kiểm soát được nâng lên như sau:

• Không cho phép xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải lưu thông trong khu vực; các đơn vị cung cấp ứng dụng có trách nhiệm điều hướng phương tiện.
• Đối với xe mô tô, xe gắn máy còn lại: tiếp tục khuyến khích hạn chế lưu thông xe mô tô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện xanh và phương tiện đạt quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên.
• Không cho phép các loại xe ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 theo QCVN 85:2025/BNNMT lưu thông trong khu vực.
• Xe ô tô trên 16 chỗ, trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh, tại Khu vực 1 và Khu vực 2 chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an Thành phố chấp thuận bằng văn bản.
• Xe tải dưới 2 tấn chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe tải từ 2 tấn đến 3,5 tấn chỉ được hoạt động từ 21 giờ 00 đến 06 giờ 00 sáng hôm sau, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
• Cấm lưu thông hoàn toàn xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn trong khu vực.

Từ ngày 01/01/2028 đến ngày 31/12/2029 Vùng phát thải thấp được mở rộng trên toàn bộ Vành đai 1. Các biện pháp chính gồm:

• Tiếp tục không cho phép xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng lưu thông.
• Không cho phép xe mô tô, xe gắn máy không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 theo QCVN 99:2025/BNNMT lưu thông.
• Không cho phép xe ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 theo QCVN 85:2025/BNNMT lưu thông.
• Tiếp tục áp dụng các khung giờ hạn chế đối với xe ô tô trên 16 chỗ, xe tải dưới 2 tấn và xe tải từ 2 tấn đến 3,5 tấn; cấm lưu thông hoàn toàn xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn.
• Khuyến khích người dân, tổ chức và doanh nghiệp sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh và thân thiện với môi trường.

Từ ngày 01/01/2030, thành phố tiếp tục áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện của giai đoạn 3; duy trì, vận hành ổn định Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1; đồng thời đánh giá tác động, hoàn thiện mô hình quản lý và xem xét điều chỉnh, nâng cao yêu cầu hoặc mở rộng phạm vi thực hiện theo quy định và điều kiện thực tế.

Về chính sách hỗ trợ, Hà Nội sẽ miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, không bao gồm xe buýt phục vụ kinh doanh, du lịch, đối với hành trình di chuyển trong phạm vi Vành đai 1 từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027.

• Phát triển xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh; nghiên cứu mở các tuyến xe buýt cỡ nhỏ phù hợp với đặc điểm đường phố khu vực trung tâm; tăng cường kết nối với đường sắt đô thị, điểm trung chuyển và bãi đỗ xe.
• Phát triển xe đạp, xe đạp điện công cộng; cải thiện điều kiện đi bộ và giao thông phi cơ giới; rà soát, bố trí điểm dừng, điểm đỗ, trạm sạc và tủ đổi pin.
• Triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch; hỗ trợ theo nhóm đối tượng và điều kiện được quy định tại Nghị quyết số 68/2026/NQ-HĐND và văn bản hướng dẫn thực hiện.
• Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và cung cấp thông tin để người dân, doanh nghiệp chủ động lựa chọn phương án đi lại, vận tải và chuyển đổi phương tiện phù hợp.

* Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội