ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh): Thể chế hóa cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá

Cán bộ, công chức sợ sai, sợ trách nhiệm - cản trở sự phát triển

Phân tích về các điểm nghẽn thể chế, đại biểu Trần Thị Kim Nhung cho rằng bên cạnh những nguyên nhân từ quy định pháp luật mà các báo cáo thường chỉ ra, cần nhìn nhận khách quan những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai thực tế. Lấy ví dụ từ Luật Đấu thầu, đại biểu cho rằng bản thân các quy trình, thủ tục vốn được xây dựng nhằm mục tiêu sàng lọc, ngăn ngừa rủi ro tiêu cực và lựa chọn phương án tối ưu nhất.

​Tuy nhiên, trong quá trình thực thi, nếu sự phối hợp và cách thức tổ chức thiếu đi sự đồng bộ thì những thủ tục mang tính kiểm soát này đôi khi lại bị cảm nhận là rườm rà, chưa hỗ trợ tối đa cho hiệu quả công việc. Đại biểu cho rằng, tình trạng cán bộ có tâm lý lo ngại rủi ro hay né tránh hiện nay là một hạn chế cần được xem xét thấu đáo để tìm ra nguyên nhân khách quan và giải pháp khắc phục.

​Đứng ở góc độ thực tế, nếu người thực thi nhiệm vụ chỉ làm việc trong một cái khung quy trình sẵn có mà thiếu không gian cho sự sáng tạo, thì rất khó để thúc đẩy tinh thần đột phá. Đại biểu phản ánh thực tế nhiều cán bộ còn băn khoăn về ranh giới giữa đúng và sai dưới áp lực của thực tiễn, dẫn đến sự thận trọng quá mức cần thiết.

​Để giải quyết vấn đề này, đại biểu kiến nghị cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm cần được thể chế hóa bằng quy phạm pháp luật rất cụ thể, tránh các quy định mang tính định hướng chung chung. Trong quá trình xem xét trách nhiệm, cần có sự phân định giữa những sai sót vô ý do nguyên nhân khách quan với sự vi phạm cố ý để có hướng xử lý công bằng. Đồng thời, cần thiết lập các khung pháp lý cho phép thí điểm chính sách kèm theo điều khoản miễn giảm trách nhiệm phù hợp để cán bộ tự tin thực hiện nhiệm vụ.

Tập trung nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở

Góp ý về các công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô, đại biểu Trần Thị Kim Nhung bày tỏ sự nhất trí với đề xuất giảm thuế xăng dầu của Chính phủ trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, đại biểu cũng băn khoăn về việc đưa thuế bảo vệ môi trường về mức bằng không.

Đại biểu nhấn mạnh, thuế bảo vệ môi trường sinh ra để làm công cụ kinh tế gián thu, đánh vào những sản phẩm tác động xấu đến môi trường nhằm hạn chế tiêu dùng. Việc đưa mức thuế này về không sẽ làm suy giảm sứ mệnh cốt lõi của sắc thuế này.

Về cơ chế phòng ngừa, giải quyết tranh chấp quốc tế, đại biểu nhận định đây là vấn đề rất mới. Nước ta từng chịu nhiều thua thiệt do thiếu hiểu biết, chưa thực sự quan tâm đến pháp luật quốc tế để dự phòng. Đại biểu đề xuất giao Bộ Tư pháp làm cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, phối hợp với các cơ quan liên ngành đang trực tiếp thực thi các giao dịch quốc tế để xử lý, qua đó vừa rút kinh nghiệm vừa chủ động dự lường tranh chấp thay vì lập một cơ quan chuyên trách mới thiếu thực tiễn.

Bàn về thể chế quản lý nhà nước, đại biểu lưu ý việc chuyển đổi tư duy từ tiền kiểm sang hậu kiểm là cần thiết để kiến tạo phát triển, nhưng không nên áp dụng một cách cực đoan. Đại biểu cũng cảnh báo khâu hậu kiểm luôn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt trong những lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại hay tính mạng sức khỏe con người, nơi chúng ta không có cơ hội sửa sai. Để hậu kiểm tốt, đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ đủ năng lực dự báo cùng một hệ thống dữ liệu sạch, do đó nếu nôn nóng chuyển đổi sẽ mang lại rất nhiều nguy cơ.

Quan tâm đặc biệt đến khó khăn của chính quyền cấp xã hiện nay, đại biểu Trần Thị Kim Nhung phân tích, sau quá trình sắp xếp luân chuyển, một cán bộ có thể từ chỗ chỉ phụ trách một mảng nhỏ nay phải làm trưởng phòng của một đơn vị hành chính cấp xã mới, quản lý đa lĩnh vực từ văn hóa, tôn giáo, lao động đến chuyển đổi số... Từ thực tiễn này, đại biểu kiến nghị Nhà nước phải có trách nhiệm đào tạo, nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở, tập trung nguồn lực giúp họ đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ.