Đầu tư y tế cần gắn với bố trí nhân lực và kinh phí vận hành

Bảo đảm điều kiện vận hành, giữ nhân lực tại cơ sở

Tán thành chủ trương tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia, ĐBQH Lê Thị Hoài Chung tập trung góp ý về Điều 9 về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Theo đại biểu, Điều 9 đã bao quát khá rộng các nội dung cần thiết. Tuy nhiên, từ thực tiễn Nghệ An - địa phương có nhiều xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, dự thảo Nghị quyết cần quan tâm không chỉ đến đầu tư mà còn phải bảo đảm công trình, trang thiết bị được vận hành hiệu quả, người dân có khả năng tiếp cận và cơ sở y tế có đủ nhân lực để duy trì dịch vụ.

Tại điểm a khoản 1 Điều 9, dự thảo Luật quy định việc xây dựng, cải tạo cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị và đầu tư công nghệ thông tin nhưng chưa quy định rõ kinh phí vận hành, bảo trì, sửa chữa, thay thế thiết bị và đào tạo người sử dụng. Qua giám sát tại các cơ sở y tế miền núi, đại biểu nhận thấy có nơi đã được đầu tư cơ sở vật chất, máy móc nhưng thiếu cán bộ đủ năng lực vận hành. Khi thiết bị hư hỏng lại thiếu kinh phí duy tu, bảo trì, sửa chữa; mạng internet không ổn định, trong khi chi phí vận chuyển cao... Đây là một điểm nghẽn đối với y tế miền núi, đại biểu nhấn mạnh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định theo hướng việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và công nghệ thông tin phải gắn với phương án bảo đảm nhân lực, kinh phí vận hành, bảo trì, sửa chữa, thay thế và đào tạo sử dụng, phù hợp với điều kiện địa lý, dân cư và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của từng địa bàn.

Đối với phát triển nhân lực, đại biểu cho rằng: không nên chỉ tập trung đào tạo bác sĩ chuyên khoa. Điểm c khoản 1 Điều 9 mới đề cập đào tạo, bồi dưỡng bác sĩ chuyên khoa làm việc tại y tế cơ sở... Trong khi đó, từ thực tiễn Nghệ An cũng như nhiều địa phương trong cả nước, việc thu hút bác sĩ về làm việc tại trạm y tế, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, rất khó khăn. Đây cũng là thách thức đối với việc thực hiện mục tiêu về nhân lực y tế cơ sở đặt ra tại Nghị quyết 72.

Theo đại biểu, đối với địa bàn miền núi, bên cạnh bác sĩ, cần quan tâm đào tạo điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên, dược sĩ và nhân viên y tế thôn, bản. Sau đào tạo cũng cần có cơ chế giữ đội ngũ này ở lại làm việc.

Đại biểu đồng thời lưu ý đến hiệu quả của chính sách đào tạo cử tuyển. Theo đại biểu, đối với đào tạo cử tuyển cho vùng miền núi, mức đầu vào đại học có thể thấp hơn so với một số trường khác. Sau khi hoàn thành chương trình, người học được cấp bằng, chứng chỉ hành nghề và có thể làm việc ở nhiều nơi.

Thực tế đã có trường hợp chỉ công tác một thời gian tại địa bàn miền núi rồi chuyển sang nơi khác hoặc làm việc tại cơ sở hành nghề tư nhân. Đại biểu cho rằng, như vậy rất lãng phí nguồn lực dành cho đào tạo... Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế gắn người được đào tạo cử tuyển cho vùng miền núi với việc công tác tại địa bàn được cử đi học.

Hoàn thiện mạng lưới cấp cứu, chuyển đổi số và y tế học đường

Đề cập mạng lưới cấp cứu và vận chuyển y tế, đại biểu Lê Thị Hoài Chung cho biết: trước đó, khi tham gia ý kiến về nội dung liên quan đến các đô thị lớn, đại biểu đã đề cập mạng lưới cấp cứu ngoại viện thông minh. Tuy nhiên, tại địa bàn miền núi, việc cấp cứu và vận chuyển người bệnh còn gặp rất nhiều khó khăn.

Đại biểu dẫn hình ảnh được đăng trên mạng xã hội về việc vận chuyển người bệnh cấp cứu bằng cáng; đồng thời cho biết, tại một số địa bàn khó khăn, người bệnh có khi phải được đưa đi bằng võng hoặc cáng, qua sông, suối; có lúc không có đò, việc vận chuyển phải lội qua suối. Từ nơi ở đến cơ sở y tế, người bệnh phải đi qua những khu vực nguy hiểm, giao thông không thuận lợi.

Đại biểu đề nghị bổ sung nhiệm vụ phát triển mạng lưới cấp cứu ngoại viện, điểm cấp cứu ban đầu và hoạt động vận chuyển người bệnh phù hợp với điều kiện địa hình; ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, bảo đảm kết nối với cơ sở khám, chữa bệnh tuyến trên.

Về chuyển đổi số, đại biểu đánh giá định hướng xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử tại điểm e Điều 9 là đúng hướng. Tuy nhiên, tại địa bàn vùng khó khăn, cần tránh tình trạng có phần mềm nhưng không có dữ liệu hoặc không sử dụng được.

Do đó, cần bổ sung yêu cầu liên thông dữ liệu, hình thành hồ sơ sức khỏe suốt đời và kết nối dữ liệu giữa trạm y tế với các cơ sở y tế khác. Cùng với đó, phải bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống kết nối mạng tại địa bàn cấp xã, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Đại biểu cũng dẫn thực tế qua giám sát tại bộ phận một cửa của UBND cấp xã: mỗi ngày chỉ có khoảng 5 người đến làm thủ tục nhưng vẫn được đầu tư máy lấy số tự động. Theo đại biểu, việc đầu tư như vậy rất lãng phí; do đó, cần đánh giá đúng nhu cầu sử dụng và có giải pháp tránh lãng phí trong đầu tư máy móc, thiết bị.

Đối với y tế học đường và sức khỏe tâm thần, đại biểu đề nghị triển khai theo hướng thực chất. Điểm c khoản 2 Điều 9 đã đề cập bệnh không lây nhiễm và sức khỏe tâm thần nhưng nội dung còn khá chung.

Theo đại biểu, tại vùng miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nổi lên nhiều vấn đề như suy dinh dưỡng, thiếu vi chất, thiếu máu, sức khỏe tâm thần trẻ em, bạo lực học đường, sức khỏe sinh sản vị thành niên và hôn nhân cận huyết thống. Một số vấn đề có tỷ lệ cao hơn so với khu vực đồng bằng.

Vì vậy, đại biểu Lê Thị Hoài Chung đề nghị nghiên cứu xây dựng gói dịch vụ y tế học đường tối thiểu phù hợp với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; đồng thời quan tâm đến chăm sóc sức khỏe tâm thần.