Đánh thức tiềm năng cây hoa sen, phát triển nông nghiệp đa giá trị
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế từ hoa, hạt và nhiều sản phẩm chế biến, cây sen đang được Hà Nội định hướng phát triển thành cây trồng đa giá trị, gắn với du lịch sinh thái và xây dựng thương hiệu địa phương. Mô hình sản xuất sen thích ứng với biến đổi khí hậu do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực, mở ra hướng chuyển đổi bền vững trên những diện tích đất trũng, sản xuất kém hiệu quả.
Khẳng định hiệu quả của cây trồng đa giá trị
Phát triển nông nghiệp theo hướng đô thị, sinh thái và nông nghiệp xanh đang là định hướng xuyên suốt của ngành nông nghiệp Hà Nội. Trong đó, cây sen được xác định là một trong những cây trồng có nhiều tiềm năng nhờ hội tụ các giá trị về kinh tế, văn hóa, dinh dưỡng, y học và môi trường.
Hiện nay, tổng diện tích trồng sen trên địa bàn Hà Nội đạt hơn 600 ha. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các vùng sản xuất tập trung, xây dựng thương hiệu sen Thủ đô và phát triển các mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái.
Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng này, năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình sản xuất cây hoa sen thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường tại hai địa phương là xã Chuyên Mỹ và xã Ứng Hòa, với quy mô 10 ha mỗi điểm. Mô hình tập trung chuyển giao các giống sen mới chất lượng cao phục vụ cả mục tiêu lấy hoa và lấy hạt, đồng thời hỗ trợ địa phương xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, phát triển nhãn hiệu sản phẩm và kết nối với các doanh nghiệp, từng bước nâng cao giá trị gia tăng cho cây sen.
Tại xã Ứng Hòa, mô hình sử dụng hai giống sen Bách Diệp Hồng và sen Mặt Bằng. Qua theo dõi thực tế, cả hai giống đều sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương, có khả năng chống chịu khá với thời tiết bất thuận, ít sâu bệnh và quy trình chăm sóc không quá phức tạp. Theo đánh giá của ngành chuyên môn, đây là những yếu tố thuận lợi để mở rộng diện tích trồng sen trong thời gian tới, góp phần chuyển đổi hiệu quả những vùng đất trũng, đất sản xuất kém hiệu quả.
Gia tăng giá trị từ sản xuất đến du lịch trải nghiệm
Không chỉ dừng lại ở giá trị canh tác, cây sen còn mang lại nguồn thu từ nhiều sản phẩm khác nhau. Hoa sen phục vụ nhu cầu tâm linh, trang trí, du lịch trải nghiệm và đặc biệt là chế biến trà sen chất lượng cao. Hạt sen là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, được thị trường trong và ngoài Hà Nội ưa chuộng. Bên cạnh đó, lá sen, tâm sen, ngó sen, củ sen và gương sen đều có thể chế biến thành nhiều sản phẩm hàng hóa, góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên cùng một diện tích sản xuất.
Theo dự kiến, ngay trong năm đầu tiên, mô hình có thể đạt năng suất khoảng 30.000 bông hoa/ha với giá bán khoảng 3.000 đồng/bông và 2.200 kg hạt tươi/ha, giá bán khoảng 70.000 đồng/kg. Từ năm thứ hai trở đi, năng suất tiếp tục tăng khi cây bước vào giai đoạn ổn định. Đáng chú ý, toàn bộ mô hình được áp dụng theo hướng sản xuất thân thiện với môi trường thông qua sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và quản lý đồng ruộng an toàn, góp phần giảm tác động đến hệ sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Nguyễn Đức Bình, kết quả bước đầu cho thấy cây sen thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương, mở ra hướng phát triển mới cho sản xuất nông nghiệp. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Để phát huy hiệu quả mô hình, địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội trong đào tạo, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm từ sen. Đồng thời, các hộ dân tham gia mô hình sẽ tiếp tục thực hiện nghiêm quy trình kỹ thuật, theo dõi hiệu quả qua các vụ sản xuất để làm cơ sở nhân rộng trong thời gian tới.
Một hướng đi giàu tiềm năng khác là phát triển du lịch nông nghiệp gắn với vùng trồng sen. Các đầm sen không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành điểm đến để du khách tham quan, chụp ảnh, thưởng trà, trải nghiệm quy trình trồng và chế biến các sản phẩm từ sen. Việc kết hợp sản xuất với du lịch sinh thái và xây dựng nhãn hiệu sẽ giúp gia tăng giá trị trên cùng diện tích canh tác, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.
Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm sen, hướng tới hình thành chuỗi giá trị bền vững. Qua đó góp phần bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, sinh thái, hiện đại của Thủ đô.
*Bài viết có sự phối hợp của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội
